८. भिक्खुसुत्तं

२८. सावत्थियं विहरति…पे… ‘‘तत्र खो…पे… इध, भिक्खवे, भिक्खु जरामरणं पजानाति, जरामरणसमुदयं पजानाति, जरामरणनिरोधं पजानाति, जरामरणनिरोधगामिनिं पटिपदं पजानाति, जातिं पजानाति…पे… भवं पजानाति… उपादानं पजानाति… तण्हं पजानाति… वेदनं पजानाति… फस्सं पजानाति… सळायतनं पजानाति… नामरूपं पजानाति… विञ्ञाणं पजानाति… सङ्खारे पजानाति, सङ्खारसमुदयं पजानाति, सङ्खारनिरोधं पजानाति, सङ्खारनिरोधगामिनिं पटिपदं पजानाति.

‘‘कतमञ्च, भिक्खवे, जरामरणं? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जरा जीरणता खण्डिच्चं पालिच्चं वलित्तचता आयुनो संहानि इन्द्रियानं परिपाको – अयं वुच्चति जरा. या तेसं तेसं सत्तानं तम्हा तम्हा सत्तनिकाया चुति चवनता भेदो अन्तरधानं मच्चु मरणं कालकिरिया खन्धानं भेदो कळेवरस्स निक्खेपो; इदं वुच्चति मरणं. इति अयं च जरा इदञ्च मरणं. इदं वुच्चति, भिक्खवे, जरामरणं. जातिसमुदया जरामरणसमुदयो; जातिनिरोधा जरामरणनिरोधो. अयमेव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो जरामरणनिरोधगामिनी पटिपदा. सेय्यथिदं – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि.

‘‘कतमा च, भिक्खवे, जाति…पे… कतमो च, भिक्खवे, भवो… कतमञ्च, भिक्खवे, उपादानं… वेदना… फस्सो… सळायतनं… नामरूपं… विञ्ञाणं….

‘‘कतमे च, भिक्खवे, सङ्खारा? तयोमे, भिक्खवे, सङ्खारा – कायसङ्खारो, वचीसङ्खारो, चित्तसङ्खारो. इमे वुच्चन्ति, भिक्खवे, सङ्खारा. अविज्जासमुदया सङ्खारसमुदयो; अविज्जानिरोधा सङ्खारनिरोधो. अयमेव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो सङ्खारनिरोधगामिनी पटिपदा. सेय्यथिदं – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि.

‘‘यतो खो, भिक्खवे, भिक्खु एवं जरामरणं पजानाति, एवं जरामरणसमुदयं पजानाति, एवं जरामरणनिरोधं पजानाति, एवं जरामरणनिरोधगामिनिं पटिपदं पजानाति, एवं जातिं पजानाति…पे… भवं… उपादानं… तण्हं… वेदनं… फस्सं… सळायतनं… नामरूपं… विञ्ञाणं … सङ्खारे… सङ्खारसमुदयं… सङ्खारनिरोधं… एवं सङ्खारनिरोधगामिनिं पटिपदं पजानाति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, भिक्खु दिट्ठिसम्पन्नो इतिपि, दस्सनसम्पन्नो इतिपि, आगतो इमं सद्धम्मं इतिपि, पस्सति इमं सद्धम्मं इतिपि, सेक्खेन ञाणेन समन्नागतो इतिपि, सेक्खाय विज्जाय समन्नागतो इतिपि, धम्मसोतं समापन्नो इतिपि, अरियो निब्बेधिकपञ्ञो इतिपि, अमतद्वारं आहच्च तिट्ठति इतिपी’’ति. अट्ठमं.