६. उपवाणसुत्तं

२६. सावत्थियं विहरति. अथ खो आयस्मा उपवाणो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो आयस्मा उपवाणो भगवन्तं एतदवोच –

‘‘सन्ति, भन्ते, एके समणब्राह्मणा सयंकतं दुक्खं पञ्ञपेन्ति. सन्ति पन, भन्ते, एके समणब्राह्मणा परंकतं दुक्खं पञ्ञपेन्ति. सन्ति पन, भन्ते, एके समणब्राह्मणा सयंकतञ्च परंकतञ्च दुक्खं पञ्ञपेन्ति. सन्ति पन, भन्ते, एके समणब्राह्मणा असयंकारं अपरंकारं अधिच्चसमुप्पन्नं दुक्खं पञ्ञपेन्ति. इध नो, भन्ते, भगवा किंवादी किमक्खायी कथं ब्याकरमाना च मयं वुत्तवादिनो चेव भगवतो अस्साम, न च भगवन्तं अभूतेन अब्भाचिक्खेय्याम, धम्मस्स चानुधम्मं ब्याकरेय्याम, न च कोचि सहधम्मिको वादानुपातो गारय्हं ठानं आगच्छेय्या’’ति?

‘‘पटिच्चसमुप्पन्नं खो, उपवाण, दुक्खं वुत्तं मया. किं पटिच्च? फस्सं पटिच्च. इति वदं वुत्तवादी चेव मे अस्स, न च मं अभूतेन अब्भाचिक्खेय्य, धम्मस्स चानुधम्मं ब्याकरेय्य, न च कोचि सहधम्मिको वादानुपातो गारय्हं ठानं आगच्छेय्य.

‘‘तत्र, उपवाण, ये ते समणब्राह्मणा सयंकतं दुक्खं पञ्ञपेन्ति, तदपि फस्सपच्चया. येपि ते…पे… येपि ते…पे… येपि ते समणब्राह्मणा असयंकारं अपरंकारं अधिच्चसमुप्पन्नं दुक्खं पञ्ञपेन्ति तदपि फस्सपच्चया.

‘‘तत्र, उपवाण, ये ते समणब्राह्मणा सयंकतं दुक्खं पञ्ञपेन्ति, ते वत अञ्ञ फस्सा पटिसंवेदिस्सन्तीति नेतं ठानं विज्जति. येपि ते…पे… येपि ते…पे… येपि ते समणब्राह्मणा असयंकारं अपरंकारं अधिच्चसमुप्पन्नं दुक्खं पञ्ञपेन्ति, ते वत अञ्ञत्र फस्सा पटिसंवेदिस्सन्तीति नेतं ठानं विज्जती’’ति. छट्ठं.