१०. लोकसुत्तं
३०. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा उरुवेलायं विहरति नज्जा नेरञ्जराय तीरे बोधिरुक्खमूले पठमाभिसम्बुद्धो. तेन खो पन समयेन भगवा सत्ताहं एकपल्लङ्केन निसिन्नो होति विमुत्तिसुखपटिसंवेदी.
अथ खो भगवा तस्स सत्ताहस्स अच्चयेन तम्हा समाधिम्हा वुट्ठहित्वा बुद्धचक्खुना लोकं वोलोकेसि. अद्दसा खो भगवा बुद्धचक्खुना वोलोकेन्तो सत्ते अनेकेहि सन्तापेहि सन्तप्पमाने, अनेकेहि च परिळाहेहि परिडय्हमाने – रागजेहिपि, दोसजेहिपि, मोहजेहिपि [मोहजेहिपीति (सब्बत्थ)].
अथ खो भगवा एतमत्थं विदित्वा तायं वेलायं इमं उदानं उदानेसि –
‘‘अयं लोको सन्तापजातो,
फस्सपरेतो रोगं वदति अत्ततो;
येन येन हि मञ्ञति [येन हि मञ्ञति (स्या. पी.)],
ततो तं होति अञ्ञथा.
‘‘अञ्ञथाभावी भवसत्तो लोको,
भवपरेतो भवमेवाभिनन्दति;
यदभिनन्दति तं भयं,
यस्स भायति तं दुक्खं;
भवविप्पहानाय खो पनिदं ब्रह्मचरियं वुस्सति’’.
‘‘‘ये हि केचि समणा वा ब्राह्मणा वा भवेन भवस्स विप्पमोक्खमाहंसु, सब्बे ते अविप्पमुत्ता भवस्मा’ति वदामि. ‘ये वा पन केचि समणा वा ब्राह्मणा वा विभवेन भवस्स निस्सरणमाहंसु, सब्बे ते अनिस्सटा भवस्मा’ति वदामि.
‘‘उपधिञ्हि पटिच्च दुक्खमिदं सम्भोति, सब्बुपादानक्खया नत्थि दुक्खस्स सम्भवो. लोकमिमं पस्स; पुथू अविज्जाय परेता भूता भूतरता अपरिमुत्ता; ये हि केचि भवा सब्बधि सब्बत्थताय सब्बे ते भवा अनिच्चा दुक्खा विपरिणामधम्मा’’ति.
‘‘एवमेतं यथाभूतं, सम्मप्पञ्ञाय पस्सतो;
भवतण्हा पहीयति, विभवं नाभिनन्दति.
‘‘सब्बसो तण्हानं खया,
असेसविरागनिरोधो निब्बानं;
तस्स निब्बुतस्स भिक्खुनो,
अनुपादा [अनुपादाना (सी.)] पुनब्भवो न होति;
अभिभूतो मारो विजितसङ्गामो,
उपच्चगा सब्बभवानि तादी’’ति. दसमं;
नन्दवग्गो ततियो निट्ठितो.