१०. बाहियसुत्तं

१०. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन बाहियो दारुचीरियो सुप्पारके पटिवसति समुद्दतीरे सक्कतो गरुकतो मानितो पूजितो अपचितो लाभी चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारानं. अथ खो बाहियस्स दारुचीरियस्स रहोगतस्स पटिसल्लीनस्स एवं चेतसो परिवितक्को उदपादि – ‘‘ये खो केचि लोके अरहन्तो वा अरहत्तमग्गं वा समापन्ना, अहं तेसं अञ्ञतरो’’ति.

अथ खो बाहियस्स दारुचीरियस्स पुराणसालोहिता देवता अनुकम्पिका अत्थकामा बाहियस्स दारुचीरियस्स चेतसा चेतोपरिवितक्कमञ्ञाय येन बाहियो दारुचीरियो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा बाहियं दारुचीरियं एतदवोच – ‘‘नेव खो त्वं, बाहिय, अरहा, नापि अरहत्तमग्गं वा समापन्नो. सापि ते पटिपदा नत्थि याय त्वं अरहा वा अस्स [अस्ससि (स्या. क.)] अरहत्तमग्गं वा समापन्नो’’ति.

‘‘अथ के चरहि सदेवके लोके अरहन्तो वा अरहत्तमग्गं वा समापन्नो’’ति? ‘‘अत्थि, बाहिय, उत्तरेसु जनपदेसु [जनपदे (सी.)] सावत्थि नाम नगरं. तत्थ सो भगवा एतरहि विहरति अरहं सम्मासम्बुद्धो. सो हि, बाहिय, भगवा अरहा चेव अरहत्ताय च धम्मं देसेती’’ति.

अथ खो बाहियो दारुचीरियो ताय देवताय संवेजितो तावदेव सुप्पारकम्हा पक्कामि. सब्बत्थ एकरत्तिपरिवासेन येन सावत्थि जेतवनं अनाथपिण्डिकस्स आरामो तेनुपसङ्कमि. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू अब्भोकासे चङ्कमन्ति. अथ खो बाहियो दारुचीरियो येन ते भिक्खू तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा ते भिक्खू एतदवोच – ‘‘कहं नु खो, भन्ते, एतरहि भगवा विहरति अरहं सम्मासम्बुद्धो? दस्सनकामम्हा मयं तं भगवन्तं अरहन्तं सम्मासम्बुद्ध’’न्ति. ‘‘अन्तरघरं पविट्ठो खो, बाहिय, भगवा पिण्डाया’’ति.

अथ खो बाहियो दारुचीरियो तरमानरूपो जेतवना निक्खमित्वा सावत्थिं पविसित्वा अद्दस भगवन्तं सावत्थियं पिण्डाय चरन्तं पासादिकं पसादनीयं सन्तिन्द्रियं सन्तमानसं उत्तमदमथसमथमनुप्पत्तं दन्तं गुत्तं यतिन्द्रियं नागं. दिस्वान येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवतो पादे सिरसा निपतित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘देसेतु मे, भन्ते भगवा, धम्मं; देसेतु, सुगतो, धम्मं, यं ममस्स दीघरत्तं हिताय सुखाया’’ति. एवं वुत्ते, भगवा बाहियं दारुचीरियं एतदवोच – ‘‘अकालो खो ताव, बाहिय, अन्तरघरं पविट्ठम्हा पिण्डाया’’ति.

दुतियम्पि खो बाहियो दारुचीरियो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘दुज्जानं खो पनेतं, भन्ते, भगवतो वा जीवितन्तरायानं, मय्हं वा जीवितन्तरायानं. देसेतु मे, भन्ते भगवा, धम्मं; देसेतु, सुगतो, धम्मं, यं ममस्स दीघरत्तं हिताय सुखाया’’ति. दुतियम्पि खो भगवा बाहियं दारुचीरियं एतदवोच – ‘‘अकालो खो ताव, बाहिय, अन्तरघरं पविट्ठम्हा पिण्डाया’’ति.

ततियम्पि खो बाहियो दारुचीरियो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘दुज्जानं खो पनेतं, भन्ते, भगवतो वा जीवितन्तरायानं, मय्हं वा जीवितन्तरायानं. देसेतु मे भन्ते भगवा, धम्मं; देसेतु, सुगतो, धम्मं, यं ममस्स दीघरत्तं हिताय सुखाया’’ति.

‘‘तस्मातिह ते, बाहिय, एवं सिक्खितब्बं – ‘दिट्ठे दिट्ठमत्तं भविस्सति, सुते सुतमत्तं भविस्सति, मुते मुतमत्तं भविस्सति, विञ्ञाते विञ्ञातमत्तं भविस्सती’ति. एवञ्हि ते, बाहिय, सिक्खितब्बं. यतो खो ते, बाहिय, दिट्ठे दिट्ठमत्तं भविस्सति, सुते सुतमत्तं भविस्सति, मुते मुतमत्तं भविस्सति, विञ्ञाते विञ्ञातमत्तं भविस्सति, ततो त्वं, बाहिय, न तेन; यतो त्वं, बाहिय, न तेन ततो त्वं, बाहिय, न तत्थ; यतो त्वं, बाहिय, न तत्थ, ततो त्वं, बाहिय, नेविध न हुरं न उभयमन्तरेन. एसेवन्तो दुक्खस्सा’’ति.

अथ खो बाहियस्स दारुचीरियस्स भगवतो इमाय संखित्ताय धम्मदेसनाय तावदेव अनुपादाय आसवेहि चित्तं विमुच्चि.

अथ खो भगवा बाहियं दारुचीरियं इमिना संखित्तेन ओवादेन ओवदित्वा पक्कामि. अथ खो अचिरपक्कन्तस्स भगवतो बाहियं दारुचीरियं गावी तरुणवच्छा अधिपतित्वा [अधिपातेत्वा (सी. स्या. पी.), अधिपातित्वा (क.)] जीविता वोरोपेसि.

अथ खो भगवा सावत्थियं पिण्डाय चरित्वा पच्छाभत्तं पिण्डपातपटिक्कन्तो सम्बहुलेहि भिक्खूहि सद्धिं नगरम्हा निक्खमित्वा अद्दस बाहियं दारुचीरियं कालङ्कतं [कालकतं (सी. स्या. कं.)]; दिस्वान भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘गण्हथ, भिक्खवे, बाहियस्स दारुचीरियस्स सरीरकं; मञ्चकं आरोपेत्वा नीहरित्वा झापेथ; थूपञ्चस्स करोथ. सब्रह्मचारी वो, भिक्खवे, कालङ्कतो’’ति.

‘‘एवं, भन्ते’’ति खो ते भिक्खू भगवतो पटिस्सुत्वा बाहियस्स दारुचीरियस्स सरीरकं मञ्चकं आरोपेत्वा नीहरित्वा झापेत्वा थूपञ्चस्स कत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु. एकमन्तं निसिन्ना खो ते भिक्खू भगवन्तं एतदवोचुं – ‘‘दड्ढं, भन्ते, बाहियस्स दारुचीरियस्स सरीरं, थूपो चस्स कतो. तस्स का गति, को अभिसम्परायो’’ति? ‘‘पण्डितो, भिक्खवे, बाहियो दारुचीरियो पच्चपादि धम्मस्सानुधम्मं; न च मं धम्माधिकरणं विहेसेसि. परिनिब्बुतो, भिक्खवे, बाहियो दारुचीरियो’’ति.

अथ खो भगवा एतमत्थं विदित्वा तायं वेलायं इमं उदानं उदानेसि –

‘‘यत्थ आपो च पथवी, तेजो वायो न गाधति;

न तत्थ सुक्का जोतन्ति, आदिच्चो नप्पकासति;

न तत्थ चन्दिमा भाति, तमो तत्थ न विज्जति.

‘‘यदा च अत्तनावेदि [वेधी (क.)], मुनि मोनेन ब्राह्मणो;

अथ रूपा अरूपा च, सुखदुक्खा पमुच्चती’’ति. दसमं;

(अयम्पि उदानो वुत्तो भगवता इति मे सुतन्ति.) [( ) स्यामपोत्थके नत्थि]

बोधिवग्गो पठमो निट्ठितो.