८. विपल्लासकथा

२३६. पुरिमनिदानं. ‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे [अ. नि. ४.४९ पस्सितब्बा], सञ्ञाविपल्लासा चित्तविपल्लासा दिट्ठिविपल्लासा. कतमे चत्तारो? अनिच्चे, भिक्खवे, निच्चन्ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो. दुक्खे, भिक्खवे, सुखन्ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो. अनत्तनि, भिक्खवे, अत्ताति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो. असुभे, भिक्खवे, सुभन्ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो सञ्ञाविपल्लासा चित्तविपल्लासा दिट्ठिविपल्लासा.

‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, नसञ्ञाविपल्लासा नचित्तविपल्लासा नदिट्ठिविपल्लासा. कतमे चत्तारो? अनिच्चे, भिक्खवे, अनिच्चन्ति नसञ्ञाविपल्लासो नचित्तविपल्लासो नदिट्ठिविपल्लासो. दुक्खे, भिक्खवे, दुक्खन्ति नसञ्ञाविपल्लासो नचित्तविपल्लासो नदिट्ठिविपल्लासो. अनत्तनि, भिक्खवे, अनत्ताति नसञ्ञाविपल्लासो नचित्तविपल्लासो नदिट्ठिविपल्लासो. असुभे, भिक्खवे, असुभन्ति नसञ्ञाविपल्लासो नचित्तविपल्लासो नदिट्ठिविपल्लासो. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो नसञ्ञाविपल्लासा नचित्तविपल्लासा नदिट्ठिविपल्लासा’’ति.

‘‘अनिच्चे निच्चसञ्ञिनो, दुक्खे च सुखसञ्ञिनो;

अनत्तनि च अत्ताति [अत्तसञ्ञिनो (स्या.) अ. नि. ४.४९ पस्सितब्बा], असुभे सुभसञ्ञिनो;

मिच्छादिट्ठिहता सत्ता, खित्तचित्ता विसञ्ञिनो.

‘‘ते योगयुत्ता मारस्स, अयोगक्खेमिनो जना;

सत्ता गच्छन्ति संसारं, जातिमरणगामिनो.

‘‘यदा च बुद्धा लोकस्मिं, उप्पज्जन्ति पभङ्करा;

ते इमं धम्मं पकासेन्ति, दुक्खूपसमगामिनं.

‘‘तेसं सुत्वान सप्पञ्ञा, सचित्तं पच्चलद्धु [पच्चलद्धुं (स्या.), पच्चलद्धा अ. नि. ४.४९] ते;

अनिच्चं अनिच्चतो दक्खुं, दुक्खमद्दक्खु दुक्खतो.

‘‘अनत्तनि अनत्ताति, असुभं असुभतद्दसुं;

सम्मादिट्ठिसमादाना, सब्बं दुक्खं उपच्चगु’’न्ति.

इमे चत्तारो विपल्लासा दिट्ठिसम्पन्नस्स पुग्गलस्स पहीना, अप्पहीनाति. केचि पहीना, केचि अप्पहीना? अनिच्चे निच्चन्ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो पहीनो. दुक्खे सुखन्ति सञ्ञा उप्पज्जति, चित्तं उप्पज्जति, दिट्ठिविपल्लासो पहीनो. अनत्तनि अत्ताति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो पहीनो. असुभे सुभन्ति सञ्ञा उप्पज्जति, चित्तं उप्पज्जति, दिट्ठिविपल्लासो पहीनो. द्वीसु वत्थूसु छ विपल्लासा पहीना. द्वीसु वत्थूसु द्वे विपल्लासा पहीना, चत्तारो विपल्लासा अप्पहीना. चतूसु वत्थूसु अट्ठ विपल्लासा पहीना, चत्तारो विपल्लासा अप्पहीनाति.

विपल्लासकथा निट्ठिता.