६. गतिकथा

२३१. गतिसम्पत्तिया ञाणसम्पयुत्ते कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणसम्पयुत्ते कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? रूपावचरानं देवानं कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? अरूपावचरानं देवानं कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति?

गतिसम्पत्तिया ञाणसम्पयुत्ते अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति. खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणसम्पयुत्ते अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति. रूपावचरानं देवानं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति. अरूपावचरानं देवानं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

२३२. गतिसम्पत्तिया ञाणसम्पयुत्ते कतमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे तयो हेतू कुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – कुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा. निकन्तिक्खणे द्वे हेतू अकुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – अकुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू अब्याकता; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘नामरूपपच्चयापि विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि नामरूपं’’.

पटिसन्धिक्खणे पञ्चक्खन्धा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो महाभूता सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो जीवितसङ्खारा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च रूपञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो खन्धा अरूपिनो सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे पञ्चिन्द्रियानि सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च विञ्ञाणञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे अट्ठवीसति धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. गतिसम्पत्तिया ञाणसम्पयुत्ते इमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणसम्पयुत्ते कतमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे तयो हेतू कुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘कुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा’’. निकन्तिक्खणे द्वे हेतू अकुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘अकुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा’’. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू अब्याकता; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘नामरूपपच्चयापि विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि नामरूपं’’.

पटिसन्धिक्खणे पञ्चक्खन्धा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो महाभूता सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो जीवितसङ्खारा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च रूपञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो खन्धा अरूपिनो सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे पञ्चिन्द्रियानि सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च विञ्ञाणञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे अट्ठवीसति धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणसम्पयुत्ते इमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

रूपावचरानं देवानं कतमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे तयो हेतू कुसला…पे… रूपावचरानं देवानं इमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

अरूपावचरानं देवानं कतमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे तयो हेतू कुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘कुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा’’. निकन्तिक्खणे द्वे हेतू अकुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘अकुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा’’. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू अब्याकता; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘नामपच्चयापि विञ्ञाणं विञ्ञाणपच्चयापि नामं’’.

पटिसन्धिक्खणे चत्तारो खन्धा अरूपिनो सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे पञ्चिन्द्रियानि सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो हेतू सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च विञ्ञाणञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. अरूपावचरानं देवानं इमेसं अट्ठन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

२३३. गतिसम्पत्तिया ञाणविप्पयुत्ते कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणविप्पयुत्ते कतिनं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति?

गतिसम्पत्तिया ञाणविप्पयुत्ते छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति. खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणविप्पयुत्ते छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

गतिसम्पत्तिया ञाणविप्पयुत्ते कतमेसं छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे द्वे हेतू कुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – कुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा. निकन्तिक्खणे द्वे हेतू अकुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – अकुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा. पटिसन्धिक्खणे द्वे हेतू अब्याकता; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘नामरूपपच्चयापि विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि नामरूपं’’.

पटिसन्धिक्खणे पञ्चक्खन्धा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो महाभूता सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे तयो जीवितसङ्खारा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च रूपञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे चुद्दस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारो खन्धा अरूपिनो सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे चत्तारि इन्द्रियानि सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे द्वे हेतू सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे नामञ्च विञ्ञाणञ्च सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे द्वादस धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, सम्पयुत्तपच्चया होन्ति. पटिसन्धिक्खणे इमे छब्बीसति धम्मा सहजातपच्चया होन्ति, अञ्ञमञ्ञपच्चया होन्ति, निस्सयपच्चया होन्ति, विप्पयुत्तपच्चया होन्ति. गतिसम्पत्तिया ञाणविप्पयुत्ते इमेसं छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति.

खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणविप्पयुत्ते कतमेसं छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होति? कुसलकम्मस्स जवनक्खणे द्वे हेतू कुसला; तस्मिं खणे जातचेतनाय सहजातपच्चया होन्ति. तेन वुच्चति – ‘‘कुसलमूलपच्चयापि सङ्खारा…पे… खत्तियमहासालानं ब्राह्मणमहासालानं गहपतिमहासालानं कामावचरानं देवानं ञाणविप्पयुत्ते इमेसं छन्नं हेतूनं पच्चया उपपत्ति होती’’ति.

गतिकथा निट्ठिता.