आनन्दअच्छरियधम्मो

२०७. अथ खो आयस्मा आनन्दो विहारं पविसित्वा कपिसीसं आलम्बित्वा रोदमानो अट्ठासि – ‘‘अहञ्च वतम्हि सेखो सकरणीयो, सत्थु च मे परिनिब्बानं भविस्सति, यो मम अनुकम्पको’’ति. अथ खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘कहं नु खो, भिक्खवे, आनन्दो’’ति? ‘‘एसो, भन्ते, आयस्मा आनन्दो विहारं पविसित्वा कपिसीसं आलम्बित्वा रोदमानो ठितो – ‘अहञ्च वतम्हि सेखो सकरणीयो, सत्थु च मे परिनिब्बानं भविस्सति, यो मम अनुकम्पको’’’ति. अथ खो भगवा अञ्ञतरं भिक्खुं आमन्तेसि – ‘‘एहि त्वं, भिक्खु, मम वचनेन आनन्दं आमन्तेहि – ‘सत्था तं, आवुसो आनन्द, आमन्तेती’’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो सो भिक्खु भगवतो पटिस्सुत्वा येनायस्मा आनन्दो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं आनन्दं एतदवोच – ‘‘सत्था तं, आवुसो आनन्द, आमन्तेती’’ति. ‘‘एवमावुसो’’ति खो आयस्मा आनन्दो तस्स भिक्खुनो पटिस्सुत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो आयस्मन्तं आनन्दं भगवा एतदवोच – ‘‘अलं, आनन्द, मा सोचि मा परिदेवि, ननु एतं, आनन्द, मया पटिकच्चेव अक्खातं – ‘सब्बेहेव पियेहि मनापेहि नानाभावो विनाभावो अञ्ञथाभावो’; तं कुतेत्थ, आनन्द, लब्भा. यं तं जातं भूतं सङ्खतं पलोकधम्मं, तं वत तथागतस्सापि सरीरं मा पलुज्जी’ति नेतं ठानं विज्जति. दीघरत्तं खो ते, आनन्द, तथागतो पच्चुपट्ठितो मेत्तेन कायकम्मेन हितेन सुखेन अद्वयेन अप्पमाणेन, मेत्तेन वचीकम्मेन हितेन सुखेन अद्वयेन अप्पमाणेन, मेत्तेन मनोकम्मेन हितेन सुखेन अद्वयेन अप्पमाणेन. कतपुञ्ञोसि त्वं, आनन्द, पधानमनुयुञ्ज, खिप्पं होहिसि अनासवो’’ति.

२०८. अथ खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘येपि ते, भिक्खवे, अहेसुं अतीतमद्धानं अरहन्तो सम्मासम्बुद्धा, तेसम्पि भगवन्तानं एतप्परमायेव उपट्ठाका अहेसुं, सेय्यथापि मय्हं आनन्दो. येपि ते, भिक्खवे, भविस्सन्ति अनागतमद्धानं अरहन्तो सम्मासम्बुद्धा, तेसम्पि भगवन्तानं एतप्परमायेव उपट्ठाका भविस्सन्ति, सेय्यथापि मय्हं आनन्दो. पण्डितो, भिक्खवे, आनन्दो; मेधावी, भिक्खवे, आनन्दो. जानाति ‘अयं कालो तथागतं दस्सनाय उपसङ्कमितुं भिक्खूनं, अयं कालो भिक्खुनीनं, अयं कालो उपासकानं, अयं कालो उपासिकानं, अयं कालो रञ्ञो राजमहामत्तानं तित्थियानं तित्थियसावकान’न्ति.

२०९. ‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, अच्छरिया अब्भुता धम्मा [अब्भुतधम्मा (स्या. क.)] आनन्दे. कतमे चत्तारो? सचे, भिक्खवे, भिक्खुपरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे आनन्दो धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, भिक्खुपरिसा होति, अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. सचे, भिक्खवे, भिक्खुनीपरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे आनन्दो धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, भिक्खुनीपरिसा होति, अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. सचे, भिक्खवे, उपासकपरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे आनन्दो धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, उपासकपरिसा होति, अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. सचे, भिक्खवे, उपासिकापरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे, आनन्दो, धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, उपासिकापरिसा होति, अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो अच्छरिया अब्भुता धम्मा आनन्दे.

‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, अच्छरिया अब्भुता धम्मा रञ्ञे चक्कवत्तिम्हि. कतमे चत्तारो? सचे, भिक्खवे, खत्तियपरिसा राजानं चक्कवत्तिं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे राजा चक्कवत्ती भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, खत्तियपरिसा होति. अथ खो राजा चक्कवत्ती तुण्ही होति. सचे भिक्खवे, ब्राह्मणपरिसा…पे… गहपतिपरिसा…पे… समणपरिसा राजानं चक्कवत्तिं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे राजा चक्कवत्ती भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, समणपरिसा होति, अथ खो राजा चक्कवत्ती तुण्ही होति. एवमेव खो, भिक्खवे, चत्तारोमे अच्छरिया अब्भुता धम्मा आनन्दे. सचे, भिक्खवे, भिक्खुपरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे आनन्दो धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, भिक्खुपरिसा होति. अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. सचे, भिक्खवे भिक्खुनीपरिसा…पे… उपासकपरिसा…पे… उपासिकापरिसा आनन्दं दस्सनाय उपसङ्कमति, दस्सनेन सा अत्तमना होति. तत्र चे आनन्दो धम्मं भासति, भासितेनपि सा अत्तमना होति. अतित्ताव, भिक्खवे, उपासिकापरिसा होति. अथ खो आनन्दो तुण्ही होति. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो अच्छरिया अब्भुता धम्मा आनन्दे’’ति.