१०. सज्झायसुत्तवण्णना

२३०. दसमे यं सुदन्ति निपातमत्तं. सज्झायबहुलोति निस्सरणपरियत्तिवसेन सज्झायनतो बहुतरं कालं सज्झायन्तो. सो किर आचरियस्स दिवाट्ठानं सम्मज्जित्वा आचरियं उदिक्खन्तो तिट्ठति. अथ नं आगच्छन्तं दिस्वाव पच्चुग्गन्त्वा पत्तचीवरं पटिग्गहेत्वा पञ्ञत्तासने निसिन्नस्स तालवण्टवातं दत्वा पानीयं आपुच्छित्वा पादे धोवित्वा तेलं मक्खेत्वा वन्दित्वा ठितो उद्देसं गहेत्वा याव सूरियत्थङ्गमा सज्झायं करोति. सो न्हानकोट्ठके उदकं उपट्ठपेत्वा अङ्गारकपल्ले अग्गिं करोति. आचरियस्स न्हत्वा आगतस्स पादेसु उदकं पुञ्छित्वा पिट्ठिपरिकम्मं कत्वा वन्दित्वा उद्देसं गहेत्वा पठमयामे सज्झायं कत्वा मज्झिमयामे सरीरं समस्सासेत्वा पच्छिमयामे उद्देसं गहेत्वा याव अरुणुग्गमना सज्झायं कत्वा निरुद्धसद्दं खयतो सम्मसति. ततो सेसं उपादायरूपं भूतरूपं नामरूपन्ति पञ्चसु खन्धेसु विपस्सनं वड्ढेत्वा अरहत्तं पापुणि. अप्पोस्सुक्कोति उद्देसग्गहणे च सज्झायकरणीये च निरुस्सुक्को. सङ्कसायतीति यस्स दानि अत्थाय अहं सज्झायं करेय्यं, सो मे अत्थो मत्थकं पत्तो. किं मे इदानि सज्झायेनाति फलसमापत्तिसुखेन कालं अतिवत्तेति. अज्झभासीति, ‘‘किं नु खो अस्स थेरस्स अफासुकं जातं, उदाहुस्स आचरियस्स? केन नु खो कारणेन पुब्बे विय मधुरस्सरेन न सज्झायती’’ति? आगन्त्वा सन्तिके ठिता अभासि.

धम्मपदानीति इध सब्बम्पि बुद्धवचनं अधिप्पेतं. नाधीयसीति न सज्झायसि. नादियसीति वा पाठो, न गण्हासीति अत्थो. पसंसन्ति धम्मभाणको पसंसं लभति, आभिधम्मिको सुत्तन्तिको विनयधरोतिस्स पसंसिता भवन्ति. विरागेनाति अरियमग्गेन. अञ्ञायाति जानित्वा. निक्खेपनन्ति तस्स दिट्ठसुतादिनो विस्सज्जनं सन्तो वदन्तीति दीपेति, न बुद्धवचनस्स. एत्तावता ‘‘थेरो बुद्धवचनं न विस्सज्जापेती’’ति न निच्चकालं सज्झायन्तेनेव भवितब्बं, सज्झायित्वा पन – ‘‘एत्तकस्साहं अत्थस्स वा धम्मस्स वा आधारो भवितुं समत्थो’’ति ञत्वा वट्टदुक्खस्स अन्तकिरियाय पटिपज्जितब्बं. दसमं.