उपादानवारवण्णना

९५. उपादानवारे कामुपादानन्तिआदीसु वत्थुकामं उपादियति एतेन, सयं वा तं उपादियतीति कामुपादानं. कामो च सो उपादानञ्चाति वा कामुपादानं. उपादानन्ति दळ्हग्गहणं वुच्चति. दळ्हत्थो हि एत्थ उपसद्दो, ‘‘उपायास उपकट्ठा’’तिआदीसु विय पञ्चकामगुणिकरागस्सेतं अधिवचनं. अयमेत्थ सङ्खेपो. वित्थारतो पनेतं ‘‘तत्थ कतमं कामुपादानं, यो कामेसु कामच्छन्दो’’ति (ध. स. १२२०; विभ. ९३८) वुत्तनयेन वेदितब्बं.

तथा दिट्ठि च सा उपादानञ्चाति दिट्ठुपादानं. अथ वा दिट्ठिं उपादियति, उपादियन्ति वा एतेन दिट्ठिन्ति दिट्ठुपादानं. उपादियति हि पुरिमदिट्ठिं उत्तरदिट्ठि. उपादियन्ति च ताय दिट्ठिं. यथाह ‘‘सस्सतो अत्ता च लोको च, इदमेव सच्चं मोघमञ्ञ’’न्तिआदि (म. नि. ३.२७), सीलब्बतुपादानअत्तवादुपादानवज्जस्स सब्बदिट्ठिगतस्सेतं अधिवचनं. अयमेत्थ सङ्खेपो. वित्थारतो पनेतं ‘‘तत्थ कतमं दिट्ठुपादानं नत्थि दिन्न’’न्ति (ध. स. १२२०; विभ. ९३८) वुत्तनयेन वेदितब्बं.

तथा सीलब्बतं उपादियन्ति एतेन, सयं वा तं उपादियति, सीलब्बतञ्च तं उपादानञ्चाति वा सीलब्बतुपादानं. गोसीलगोवतादीनि हि एवं सुद्धीति अभिनिवेसतो सयमेव उपादानानि अयमेत्थ सङ्खेपो. वित्थारतो पनेतं ‘‘तत्थ कतमं सीलब्बतुपादानं, इतो बहिद्धा समणब्राह्मणानं सीलेन सुद्धी’’ति वुत्तनयेन वेदितब्बं.

इदानि वदन्ति एतेनाति वादो. उपादियन्ति एतेनाति उपादानं. किं वदन्ति, उपादियन्ति वा? अत्तानं. अत्तनो वादुपादानं अत्तवादुपादानं. अत्तवादमत्तमेव वा अत्ताति उपादियति एतेनाति अत्तवादुपादानं, वीसतिवत्थुकाय सक्कायदिट्ठिया एतं अधिवचनं. अयमेत्थ सङ्खेपो. वित्थारतो पनेतं ‘‘तत्थ कतमं अत्तवादुपादानं, इध अस्सुतवा पुथुज्जनो अरियानं अदस्सावी’’ति (ध. स. १२२३) वुत्तनयेन वेदितब्बं.

तण्हासमुदयाति एत्थ तण्हा कामुपादानस्स उपनिस्सयवसेन अनन्तरसमनन्तरनत्थिविगतासेवनवसेन वा पच्चयो. अवसेसानं पन सहजातादिवसेनापि. सेसं वुत्तनयमेवाति.

उपादानवारवण्णना निट्ठिता.