नामरूपवारवण्णना

१००. नामरूपवारे नमनलक्खणं नामं. रुप्पनलक्खणं रूपं. वित्थारवारे पनस्स वेदनाति वेदनाक्खन्धो. सञ्ञाति सञ्ञाक्खन्धो. चेतना फस्सो मनसिकारोति सङ्खारक्खन्धो वेदितब्बो. कामञ्च अञ्ञेपि सङ्खारक्खन्धसङ्गहिता धम्मा सन्ति, इमे पन तयो सब्बदुब्बलेसुपि चित्तेसु सन्ति. तस्मा एतेसंयेव वसेनेत्थ सङ्खारक्खन्धोपि दस्सितो. चत्तारि च महाभूतानीति एत्थ चत्तारीति गणनपरिच्छेदो. महाभूतानीति पथवीआपतेजवायानमेतं अधिवचनं. येन पन कारणेन तानि महाभूतानीति वुच्चन्ति, यो चेत्थ अञ्ञो विनिच्छयनयो, सो सब्बो विसुद्धिमग्गे रूपक्खन्धनिद्देसे वुत्तो.

चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायाति एत्थ पन चतुन्नन्ति उपयोगत्थे सामिवचनं, चत्तारि च महाभूतानीति वुत्तं होति. उपादायाति उपादियित्वा, गहेत्वाति अत्थो. निस्सायातिपि एके. वत्तमानन्ति अयञ्चेत्थ पाठसेसो. समूहत्थे वा एतं सामिवचनं. तेन चतुन्नञ्च महाभूतानं समूहं उपादाय पवत्तमानं रूपन्ति अयमत्थो वेदितब्बो. एवं सब्बत्थापि यानि चत्तारि पथवीआदीनि महाभूतानि, यञ्च चतुन्नं महाभूतानं उपादाय वत्तमानं चक्खायतनादिभेदेन अभिधम्मपाळियमेव वुत्तं तेवीसतिविधं रूपं, तं सब्बम्पि ‘‘रूप’’न्ति वेदितब्बं. विञ्ञाणसमुदयाति एत्थ पन यं विञ्ञाणं यस्स नामस्स यस्स च रूपस्स यस्स च नामरूपस्स पच्चयो होति, तस्स वसेन विसुद्धिमग्गे पटिच्चसमुप्पादनिद्देसे वुत्तनयेनेव विञ्ञाणसमुदया नामरूपसमुदयो वेदितब्बो. सेसं वुत्तनयमेवाति.

नामरूपवारवण्णना निट्ठिता.