११. आपायिकसुत्तवण्णना

४८. एकादसमे आपायिकाति अपाये निब्बत्तिस्सन्तीति आपायिका. तत्थापि निरये निब्बत्तिस्सन्तीति नेरयिका. इदमप्पहायाति इदं इदानि वक्खमानं दुविधं पापसमाचारं अप्पजहित्वा, तथापटिपत्तितथापग्गहणवसेन पवत्तं वाचं चित्तं दिट्ठिञ्च अप्पटिनिस्सज्जित्वाति अत्थो. अब्रह्मचारीति ब्रह्मसेट्ठं चरतीति ब्रह्मचारी, ब्रह्मा वा सेट्ठो आचारो एतस्स अत्थीति ब्रह्मचारी, न ब्रह्मचारीति अब्रह्मचारी, ब्रह्मचारिपटिरूपको दुस्सीलोति अत्थो. ब्रह्मचारिपटिञ्ञोति ‘‘ब्रह्मचारी अह’’न्ति एवंपटिञ्ञो. परिपुण्णन्ति अखण्डादिभावेन अविकलं. परिसुद्धन्ति उपक्किलेसाभावेन परिसुद्धं. अमूलकेनाति दिट्ठादिमूलविरहितेन, दिट्ठं सुतं परिसङ्कितन्ति इमेहि चोदनामूलेहि वज्जितेन. अब्रह्मचरियेन असेट्ठचरियेन. अनुद्धंसेतीति ‘‘परिसुद्धो अय’’न्ति जानन्तोव पाराजिकवत्थुना धंसेति पधंसेति, चोदेति अक्कोसति वा.

गाथासु अभूतवादीति परस्स दोसं अदिस्वाव अभूतेन तुच्छेन मुसावादं कत्वा परं अब्भाचिक्खन्तो. कत्वाति यो वा पन पापकम्मं कत्वा ‘‘नाहं एतं करोमी’’ति आह. उभोपि ते पेच्च समा भवन्तीति ते उभोपि जना इतो परलोकं गन्त्वा निरयं उपगमनतो गतिया समाना भवन्ति. तत्थ गतियेव नेसं परिच्छिन्ना, न पन आयु. बहुञ्हि पापं कत्वा चिरं निरये पच्चति, परित्तं कत्वा अप्पमत्तकमेव कालं. यस्मा पन तेसं उभिन्नम्पि कम्मं लामकमेव. तेन वुत्तं ‘‘निहीनकम्मा मनुजा परत्था’’ति. ‘‘परत्था’’ति पन पदस्स पुरतो ‘‘पेच्चा’’ति पदेन सम्बन्धो – परत्थ पेच्च इतो गन्त्वा ते निहीनकम्मा समा भवन्तीति.

एवं भगवा अभूतब्भक्खानवसेन भूतदोसपटिच्छादनवसेन च पवत्तस्स मुसावादस्स विपाकं दस्सेत्वा इदानि तस्मिं ठाने निसिन्नानं बहूनं पापभिक्खूनं दुच्चरितकम्मस्स विपाकदस्सनेन संवेजनत्थं द्वे गाथा अभासि. तत्थ कासावकण्ठाति कसावरसपीतत्ता कासावेन वत्थेन पलिवेठितकण्ठा. पापधम्माति लामकधम्मा. असञ्ञताति कायादीहि सञ्ञमरहिता. पापाति तथारूपा पापपुग्गला, पापेहि कम्मेहि उपपज्जित्वा ‘‘तस्स कायोपि आदित्तो सम्पज्जलितो सजोतिभूतो, सङ्घाटिपि आदित्ता’’तिआदिना (सं. नि. २.२१८-२१९; पारा. २३०) लक्खणसंयुत्ते वुत्तनयेन महादुक्खं अनुभवन्तियेव.

ततियगाथाय अयं सङ्खेपत्थो – यञ्चे भुञ्जेय्य दुस्सीलो निस्सीलपुग्गलो कायादीहि असञ्ञतो रट्ठवासीहि सद्धाय दिन्नं यं रट्ठपिण्डं ‘‘समणोम्ही’’ति पटिजानन्तो गहेत्वा भुञ्जेय्य, ततो आदित्तो अग्गिवण्णो अयोगुळोव भुत्तो सेय्यो सुन्दरतरो. किंकारणा? तप्पच्चया हिस्स एकोव अत्तभावो झायेय्य, दुस्सीलो पन हुत्वा सद्धादेय्यं भुञ्जित्वा अनेकानिपि जातिसतानि निरये उप्पज्जेय्याति.

एकादसमसुत्तवण्णना निट्ठिता.