४. अभयराजकुमारवत्थु
एथ पस्सथिमं लोकन्ति इमं धम्मदेसनं सत्था वेळुवने विहरन्तो अभयराजकुमारं आरब्भ कथेसि.
तस्स किर पच्चन्तं वूपसमेत्वा आगतस्स पिता बिम्बिसारो तुस्सित्वा एकं नच्चगीतकुसलं नाटकित्थिं दत्वा सत्ताहं रज्जमदासि. सो सत्ताहं गेहा बहि अनिक्खन्तोव रज्जसिरिं अनुभवित्वा अट्ठमे दिवसे नदीतित्थं गन्त्वा न्हत्वा उय्यानं पविसित्वा सन्ततिमहामत्तो विय तस्सा इत्थिया नच्चगीतं पस्सन्तो निसीदि. सापि तङ्खणञ्ञेव सन्ततिमहामत्तस्स नाटकित्थी विय सत्थकवातानं वसेन कालमकासि. कुमारो तस्सा कालकिरियाय उप्पन्नसोको ‘‘न मे इमं सोकं ठपेत्वा सत्थारं अञ्ञो निब्बापेतुं सक्खिस्सती’’ति सत्थारं उपसङ्कमित्वा, ‘‘भन्ते, सोकं मे निब्बापेथा’’ति आह. सत्था तं समस्सासेत्वा ‘‘तया हि, कुमार, इमिस्सा इत्थिया एवमेव मतकाले रोदन्तेन पवत्तितानं अस्सूनं अनमतग्गे संसारे पमाणं नत्थी’’ति वत्वा ताय देसनाय सोकस्स तनुभावं ञत्वा, ‘‘कुमार, मा सोचि, बालजनानं संसीदनट्ठानमेत’’न्ति वत्वा इमं गाथमाह –
१७१. ‘‘एथ पस्सथिमं लोकं, चित्तं राजरथूपमं;
यत्थ बाला विसीदन्ति, नत्थि सङ्गो विजानत’’न्ति.
तत्थ ते पस्सथाति राजकुमारमेव सन्धायाह. इमं लोकन्ति इमं खन्धलोकादिसङ्खातं अत्तभावं. चित्तन्ति सत्तरतनादिविचित्तं राजरथं विय वत्थालङ्कारादिचित्तितं. यत्थ बालाति यस्मिं अत्तभावे बाला एवं विसीदन्ति. विजानतन्ति विजानन्तानं पण्डितानं एत्थ रागसङ्गादीसु एकोपि सङ्गो नत्थीति अत्थो.
देसनावसाने राजकुमारो सोतापत्तिफले पतिट्ठहि, सम्पत्तानम्पि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.
अभयराजकुमारवत्थु चतुत्थं.