१०. अत्तदत्थत्थेरवत्थु

अत्तदत्थन्ति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो अत्तदत्थत्थेरं आरब्भ कथेसि.

सत्थारा हि परिनिब्बानकाले, ‘‘भिक्खवे, अहं इतो चतुमासच्चयेन परिनिब्बायिस्सामी’’ति वुत्ते उप्पन्नसंवेगा सत्तसता पुथुज्जना भिक्खू सत्थु सन्तिकं अविजहित्वा ‘‘किं नु खो, आवुसो, करिस्सामा’’ति सम्मन्तयमाना विचरन्ति. अत्तदत्थत्थेरो पन चिन्तेसि – ‘‘सत्था किर चतुमासच्चयेन परिनिब्बायिस्सति, अहञ्चम्हि अवीतरागो, सत्थरि धरमानेयेव अरहत्तत्थाय वायमिस्सामी’’ति. सो भिक्खूनं सन्तिकं न गच्छति. अथ नं भिक्खू ‘‘कस्मा, आवुसो, त्वं नेव अम्हाकं सन्तिकं आगच्छसि, न किञ्चि मन्तेसी’’ति वत्वा सत्थु सन्तिकं नेत्वा ‘‘अयं, भन्ते, एवं नाम करोती’’ति आरोचयिंसु. सो सत्थारापि ‘‘कस्मा एवं करोसी’’ति वुत्ते ‘‘तुम्हे किर, भन्ते, चतुमासच्चयेन परिनिब्बायिस्सथ, अहं तुम्हेसु धरन्तेसुयेव अरहत्तप्पत्तिया वायमिस्सामी’’ति. सत्था तस्स साधुकारं दत्वा, ‘‘भिक्खवे, यस्स मयि सिनेहो अत्थि, तेन अत्तदत्थेन विय भवितुं वट्टति. न हि गन्धादीहि पूजेन्ता मं पूजेन्ति, धम्मानुधम्मपटिपत्तिया पन मं पूजेन्ति. तस्मा अञ्ञेनपि अत्तदत्थसदिसेनेव भवितब्ब’’न्ति वत्वा इमं गाथमाह –

१६६. ‘‘अत्तदत्थं परत्थेन, बहुनापि न हापये;

अत्तदत्थमभिञ्ञाय, सदत्थपसुतो सिया’’ति.

तस्सत्थो – गिहिभूता ताव काकणिकमत्तम्पि अत्तनो अत्थं सहस्समत्तेनापि परस्स अत्थेन न हापये. काकणिकमत्तेनापि हिस्स अत्तदत्थोव खादनीयं वा भोजनीयं वा निप्फादेय्य, न परत्थो. इदं पन एवं अकथेत्वा कम्मट्ठानसीसेन कथितं, तस्मा ‘‘अत्तदत्थं न हापेमी’’ति भिक्खुना नाम सङ्घस्स उप्पन्नं चेतियपटिसङ्खरणादिकिच्चं वा उपज्झायादिवत्तं वा न हापेतब्बं. आभिसमाचारिकवत्तञ्हि पूरेन्तोयेव अरियफलादीनि सच्छिकरोति, तस्मा अयम्पि अत्तदत्थोव. यो पन अच्चारद्धविपस्सको ‘‘अज्ज वा सुवे वा’’ति पटिवेधं पत्थयमानो विचरति, तेन उपज्झायवत्तादीनिपि हापेत्वा अत्तनो किच्चमेव कातब्बं. एवरूपञ्हि अत्तदत्थमभिञ्ञाय ‘‘अयं मे अत्तनो अत्थो’’ति सल्लक्खेत्वा, सदत्थपसुतो सियाति तस्मिं सके अत्थे उय्युत्तपयुत्तो भवेय्याति.

देसनावसाने सो थेरो अरहत्ते पतिट्ठहि, सम्पत्तभिक्खूनम्पि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.

अत्तदत्थत्थेरवत्थु दसमं.

अत्तवग्गवण्णना निट्ठिता.

द्वादसमो वग्गो.