५. महाकच्चायनत्थेरवत्थु
यस्सिन्द्रियानीति इमं धम्मदेसनं सत्था पुब्बारामे विहरन्तो महाकच्चायनत्थेरं आरब्भ कथेसि.
एकस्मिञ्हि समये भगवा महापवारणाय मिगारमातुया पासादस्स हेट्ठा महासावकपरिवुतो निसीदि. तस्मिं समये महाकच्चायनत्थेरो अवन्तीसु विहरति. सो पनायस्मा दूरतोपि आगन्त्वा धम्मस्सवनं पग्गण्हातियेव. तस्मा महाथेरा निसीदन्ता महाकच्चायनत्थेरस्स आसनं ठपेत्वा निसीदिंसु. सक्को देवराजा द्वीहि देवलोकेहि देवपरिसाय सद्धिं आगन्त्वा दिब्बगन्धमालादीहि सत्थारं पूजेत्वा ठितो महाकच्चायनत्थेरं अदिस्वा किं नु खो मम, अय्यो, न दिस्सति, साधु खो पनस्स सचे आगच्छेय्याति. थेरोपि तं खणञ्ञेव आगन्त्वा अत्तनो आसने निसिन्नमेव अत्तानं दस्सेसि. सक्को थेरं दिस्वा गोप्फकेसु दळ्हं गहेत्वा ‘‘साधु वत मे, अय्यो, आगतो, अहं अय्यस्स आगमनमेव पच्चासीसामी’’ति वत्वा उभोहि हत्थेहि पादे सम्बाहित्वा गन्धमालादीहि पूजेत्वा वन्दित्वा एकमन्तं अट्ठासि. भिक्खू उज्झायिंसु. ‘‘सक्को मुखं ओलोकेत्वा सक्कारं करोति, अवसेसमहासावकानं एवरूपं सक्कारं अकरित्वा महाकच्चायनं दिस्वा वेगेन गोप्फकेसु गहेत्वा ‘साधु वत मे, अय्यो, आगतो, अहं अय्यस्स आगमनमेव पच्चासीसामी’ति वत्वा उभोहि हत्थेहि पादे सम्बाहित्वा पूजेत्वा वन्दित्वा एकमन्तं ठितो’’ति. सत्था तेसं तं कथं सुत्वा, ‘‘भिक्खवे, मम पुत्तेन महाकच्चायनेन सदिसा इन्द्रियेसु गुत्तद्वारा भिक्खू देवानम्पि मनुस्सानम्पि पियायेवा’’ति वत्वा अनुसन्धिं घटेत्वा धम्मं देसेन्तो इमं गाथमाह –
९४. ‘‘यस्सिन्द्रियानि समथङ्गतानि,
अस्सा यथा सारथिना सुदन्ता;
पहीनमानस्स अनासवस्स,
देवापि तस्स पिहयन्ति तादिनो’’ति.
तस्सत्थो – यस्स भिक्खुनो छेकेन सारथिना सुदन्ता अस्सा विय छ इन्द्रियानि समथं दन्तभावं निब्बिसेवनभावं गतानि, तस्स नवविधं मानं पहाय ठितत्ता पहीनमानस्स चतुन्नं आसवानं अभावेन अनासवस्स. तादिनोति तादिभावसण्ठितस्स तथारूपस्स देवापि पिहयन्ति, मनुस्सापि दस्सनञ्च आगमनञ्च पत्थेन्तियेवाति.
देसनावसाने बहू सोतापत्तिफलादीनि पापुणिंसूति.
महाकच्चायनत्थेरवत्थु पञ्चमं.