८. उत्तियत्थेरअपदानवण्णना

चन्दभागानदीतीरेतिआदिकं आयस्मतो उत्तियत्थेरस्स अपदानं. अयम्पि पुरिमबुद्धेसु कताधिकारो तत्थ तत्थ भवे विवट्टूपनिस्सयानि पुञ्ञानि उपचिनन्तो सिद्धत्थस्स भगवतो काले चन्दभागानदियं सुसुमारो हुत्वा निब्बत्तो नदीतीरं उपगतं भगवन्तं दिस्वा पसन्नचित्तो पारं नेतुकामो तीरसमीपेयेव निपज्जि. भगवा तस्स अनुकम्पाय पिट्ठियं पादे ठपेसि. सो तुट्ठो उदग्गो पीतिवेगेन महुस्साहो हुत्वा सोतं छिन्दन्तो सीघेन जवेन भगवन्तं परतीरं नेसि. भगवा तस्स चित्तप्पसादं ञत्वा ‘‘अयं इतो चुतो देवलोके निब्बत्तिस्सति, ततो पट्ठाय सुगतीसुयेव संसरन्तो इतो चतुन्नवुतिकप्पे अमतं पापुणिस्सती’’ति ब्याकरित्वा पक्कामि.

सो तथा सुगतीसुयेव संसरन्तो इमस्मिं बुद्धुप्पादे सावत्थियं अञ्ञतरस्स ब्राह्मणस्स पुत्तो हुत्वा निब्बत्ति, उत्तियोतिस्स नामं अकंसु. सो वयप्पत्तो ‘‘अमतं परियेसिस्सामी’’ति परिब्बाजको हुत्वा एकदिवसं भगवन्तं दिस्वा उपसङ्कमित्वा वन्दित्वा धम्मं सुत्वा पटिलद्धसद्धो हुत्वा सासने पब्बजित्वा सीलदिट्ठीनं अविसोधितत्ता विसेसं निब्बत्तेतुं असक्कोन्तो अञ्ञं भिक्खुं विसेसं निब्बत्तेत्वा अञ्ञं ब्याकरोन्तं दिस्वा सत्थारं उपसङ्कमित्वा सङ्खेपेन ओवादं याचि. सत्थापि तस्स, ‘‘तस्मातिह त्वं, उत्तिय, आदिमेव विसोधेही’’तिआदिना (सं. नि. ५.३८२) सङ्खेपेनेव ओवादं अदासि. सो सत्थु ओवादे ठत्वा विपस्सनं आरभि. तस्स आरद्धविपस्सकस्स आबाधो उप्पज्जि. उप्पन्ने आबाधे जातसंवेगो वीरियारम्भवत्थुं ञत्वा विपस्सनं वड्ढेत्वा अरहत्तं पापुणि.

१६९. एवं सो कतसम्भारानुरूपेन पत्तअरहत्तफलो अत्तनो पुब्बकम्मं सरित्वा सोमनस्सजातो पुब्बचरितापदानं पकासेन्तो चन्दभागानदीतीरेतिआदिमाह. तत्थ चन्दभागानदीतीरेति परिसुद्धपण्डरपुलिनतलेहि च पभासम्पन्नपसन्नमधुरोदकपरिपुण्णताय च चन्दप्पभाकिरणसस्सिरीकाभा नदमाना सद्दं कुरुमाना गच्छतीति चन्दभागानदी, तस्सा चन्दभागानदिया तीरे सुसुमारो अहोसिन्ति सम्बन्धो. तत्थ सुसुमारोति खुद्दकमच्छगुम्बे खण्डाखण्डिकं करोन्तो मारेतीति सुसुमारो, चण्डमच्छो कुम्भीलोति अत्थो. सभोजनपसुतोहन्ति अहं सभोजने सकगोचरे पसुतो ब्यावटो. नदीतित्थं अगच्छहन्ति भगवतो आगमनकाले अहं नदीतित्थं अगच्छिं पत्तोम्हि.

१७०. सिद्धत्थो तम्हि समयेति तस्मिं मम तित्थगमनकाले सिद्धत्थो भगवा अग्गपुग्गलो सब्बसत्तेसु जेट्ठो सेट्ठो सयम्भू सयमेव भूतो जातो बुद्धभूतो सो भगवा नदिं तरितुकामो नदीतीरं उपागमि.

१७२. पेत्तिकं विसयं मय्हन्ति मय्हं पितुपितामहादीहि परम्परानीतं, यदिदं सम्पत्तसम्पत्तमहानुभावानं तरणन्ति अत्थो.

१७३. मम उग्गज्जनं सुत्वाति मय्हं उग्गज्जनं आराधनं सुत्वा महामुनि भगवा अभिरुहीति सम्बन्धो. सेसं उत्तानत्थमेवाति.

उत्तियत्थेरअपदानवण्णना समत्ता.