देवतारोचनवण्णना
९१. एत्तावता च इमिना विपस्सिस्स भगवतो अपदानानुसारेन वित्थारकथनेन – ‘‘तथागतस्सेवेसा, भिक्खवे, धम्मधातु सुप्पटिविद्धा’’ति एवं वुत्ताय धम्मधातुया सुप्पटिविद्धभावं पकासेत्वा इदानि – ‘‘देवतापि तथागतस्स एतमत्थं आरोचेसु’’न्ति वुत्तं देवतारोचनं पकासेतुं एकमिदाहन्तिआदिमाह.
तत्थ सुभगवनेति एवंनामके वने. सालराजमूलेति वनप्पतिजेट्ठकस्स मूले. कामच्छन्दं विराजेत्वाति अनागामिमग्गेन मूलसमुग्घातवसेन विराजेत्वा. यथा च विपस्सिस्स, एवं सेसबुद्धानम्पि सासने वुत्थब्रह्मचरिया देवता आरोचयिंसु, पाळि पन विपस्सिस्स चेव अम्हाकञ्च भगवतो वसेन आगता.
तत्थ अत्तनो सम्पत्तिया न हायन्ति, न विहायन्तीति अविहा. न कञ्चि सत्तं तपन्तीति अतप्पा. सुन्दरदस्सना अभिरूपा पासादिकाति सुदस्सा. सुट्ठु पस्सन्ति, सुन्दरमेतेसं वा दस्सनन्ति सुदस्सी. सब्बेहेव च सगुणेहि भवसम्पत्तिया च जेट्ठा, नत्थेत्थ कनिट्ठाति अकनिट्ठा.
इध ठत्वा भाणवारा समोधानेतब्बा. इमस्मिञ्हि सुत्ते विपस्सिस्स भगवतो अपदानवसेन तयो भाणवारा वुत्ता. यथा च विपस्सिस्स, एवं सिखीआदीनम्पि अपदानवसेन वुत्ताव. पाळि पन सङ्खित्ता. इति सत्तन्नं बुद्धानं वसेन अम्हाकं भगवता एकवीसति भाणवारा कथिता. तथा अविहेहि. तथा अतप्पेहि. तथा सुदस्सेहि. तथा सुदस्सीहि. तथा अकनिट्ठेहीति सब्बम्पि छब्बीसतिभाणवारसतं होति. तेपिटके बुद्धवचने अञ्ञं सुत्तं छब्बीसतिभाणवारसतपरिमाणं नाम नत्थि, सुत्तन्तराजा नाम अयं सुत्तन्तोति वेदितब्बो. इतो परं अनुसन्धिद्वयम्पि निय्यातेन्तो इति खो भिक्खवेतिआदिमाह. तं सब्बं उत्तानमेवाति.
इति सुमङ्गलविलासिनिया दीघनिकायट्ठकथायं
महापदानसुत्तवण्णना निट्ठिता.