अधिच्चसमुप्पन्नवादवण्णना
६७. ‘‘अधिच्चसमुप्पन्नो अत्ता च लोको चा’’ति दस्सनं अधिच्चसमुप्पन्नं. तं एतेसं अत्थीति अधिच्चसमुप्पन्निका. अधिच्चसमुप्पन्नन्ति अकारणसमुप्पन्नं.
६८-७३. असञ्ञसत्ताति देसनासीसमेतं, अचित्तुप्पादा रूपमत्तकअत्तभावाति अत्थो. तेसं एवं उप्पत्ति वेदितब्बा – एकच्चो हि तित्थायतने पब्बजित्वा वायोकसिणे परिकम्मं कत्वा चतुत्थज्झानं निब्बत्तेत्वा झाना वुट्ठाय – ‘‘चित्ते दोसं पस्सति, चित्ते सति हत्थच्छेदादिदुक्खञ्चेव सब्बभयानि च होन्ति, अलं इमिना चित्तेन, अचित्तकभावोव सन्तो’’ति, एवं चित्ते दोसं पस्सित्वा अपरिहीनज्झानो कालं कत्वा असञ्ञसत्तेसु निब्बत्तति, चित्तमस्स चुतिचित्तनिरोधेन इधेव निवत्तति, रूपक्खन्धमत्तमेव तत्थ पातुभवति. ते तत्थ यथा नाम जियावेगक्खित्तो सरो यत्तको जियावेगो, तत्तकमेव आकासे गच्छति. एवमेव झानवेगक्खित्ता उपपज्जित्वा यत्तको झानवेगो, तत्तकमेव कालं तिट्ठन्ति, झानवेगे पन परिहीने तत्थ रूपक्खन्धो अन्तरधायति, इध पन पटिसन्धिसञ्ञा उप्पज्जति. यस्मा पन ताय इध उप्पन्नसञ्ञाय तेसं तत्थ चुति पञ्ञायति, तस्मा ‘‘सञ्ञुप्पादा च पन ते देवा तम्हा काया चवन्ती’’ति वुत्तं. सन्ततायाति सन्तभावाय. सेसमेत्थ उत्तानमेव. तक्कीवादोपि वुत्तनयेनेव वेदितब्बोति.