सञ्ञीवादवण्णना

७५. उद्धमाघातनिकाति आघातनं वुच्चति मरणं, उद्धमाघातना अत्तानं वदन्तीति उद्धमाघातनिका. सञ्ञीति पवत्तो वादो, सञ्ञीवादो, सो एतेसं अत्थीति सञ्ञीवादा.

७६-७७. रूपी अत्तातिआदीसु कसिणरूपं ‘‘अत्ता’’ति तत्थ पवत्तसञ्ञञ्चस्स ‘‘सञ्ञा’’ति गहेत्वा वा आजीवकादयो विय तक्कमत्तेनेव वा ‘‘रूपी अत्ता होति, अरोगो परं मरणा सञ्ञी’’ति नं पञ्ञपेन्ति. तत्थ अरोगोति निच्चो. अरूपसमापत्तिनिमित्तं पन ‘‘अत्ता’’ति समापत्तिसञ्ञञ्चस्स ‘‘सञ्ञा’’ति गहेत्वा वा निगण्ठादयो विय तक्कमत्तेनेव वा ‘‘अरूपी अत्ता होति, अरोगो परं मरणा सञ्ञी’’ति नं पञ्ञपेन्ति. ततिया पन मिस्सकगाहवसेन पवत्ता दिट्ठि. चतुत्था तक्कगाहेनेव. दुतियचतुक्कं अन्तानन्तिकवादे वुत्तनयेनेव वेदितब्बं. ततियचतुक्के समापन्नकवसेन एकत्तसञ्ञी, असमापन्नकवसेन नानत्तसञ्ञी, परित्तकसिणवसेन परित्तसञ्ञी, विपुलकसिणवसेन अप्पमाणसञ्ञीति वेदितब्बा. चतुत्थचतुक्के पन दिब्बेन चक्खुना तिकचतुक्कज्झानभूमियं निब्बत्तमानं दिस्वा ‘‘एकन्तसुखी’’ति गण्हाति. निरये निब्बत्तमानं दिस्वा ‘‘एकन्तदुक्खी’’ति. मनुस्सेसु निब्बत्तमानं दिस्वा ‘‘सुखदुक्खी’’ति. वेहप्फलदेवेसु निब्बत्तमानं दिस्वा ‘‘अदुक्खमसुखी’’ति गण्हाति. विसेसतो हि पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणलाभिनो पुब्बन्तकप्पिका होन्ति, दिब्बचक्खुका अपरन्तकप्पिकाति.