७. अभिञ्ञेय्यादिवारवण्णना

१०३०. सत्तमवारे सलक्खणपरिग्गाहिकाय अभिञ्ञाय वसेन अभिञ्ञेय्यता वेदितब्बा. ञाततीरणपहानपरिञ्ञानं वसेन परिञ्ञेय्यता. सा च रूपक्खन्धो अभिञ्ञेय्यो परिञ्ञेय्यो न पहातब्बोतिआदीसु ञाततीरणपरिञ्ञावसेनेव वेदितब्बा. समुदयसच्चं अभिञ्ञेय्यं परिञ्ञेय्यं पहातब्बन्तिआदीसु पहानपरिञ्ञावसेन.

अट्ठमवारे रूपादिआरम्मणानं चक्खुविञ्ञाणादीनं वसेन सारम्मणानारम्मणता वेदितब्बा. नवमवारो उत्तानत्थोयेव. दसमवारेपि यं वत्तब्बं सिया तं सब्बं तत्थ तत्थ पञ्हापुच्छकवारे वुत्तमेवाति.

सम्मोहविनोदनिया विभङ्गट्ठकथाय

धम्महदयविभङ्गवण्णना निट्ठिता.

निगमनकथा

एत्तावता च –

अभिधम्मं देसेन्तो, धम्मगरु धम्मगारवयुत्तानं;

देवानं देवपुरे, देवगणसहस्सपरिवारो.

दुतियं अदुतियपुरिसो, यं आह विभङ्गपकरणं नाथो;

अट्ठारसहि विभङ्गेहि, मण्डितमण्डपेय्यगुणो.

अत्थप्पकासनत्थं, तस्साहं याचितो ठितगुणेन;

यतिना अदन्धगतिना, सुबुद्धिना बुद्धघोसेन.

यं आरभिं रचयितुं, अट्ठकथं सुनिपुणेसु अत्थेसु;

सम्मोहविनोदनतो, सम्मोहविनोदनिं नाम.

पोराणट्ठकथानं, सारं आदाय सा अयं निट्ठं;

पत्ता अनन्तरायेन, पाळिया भाणवारेहि.

चत्तालीसाय यथा, एकेन च एवमेव सब्बेपि;

निट्ठं वजन्तु विमला, मनोरथा सब्बसत्तानं.

सद्धम्मस्स ठितत्थं, यञ्च इमं रचयता मया पुञ्ञं;

पत्तं तेन समत्तं, पापुणतु सदेवको लोको.

सुचिरं तिट्ठतु धम्मो, धम्माभिरतो सदा भवतु लोको;

निच्चं खेमसुभिक्खादि-सम्पदा जनपदा होन्तूति.

परमविसुद्धसद्धाबुद्धिवीरियपटिमण्डितेन सीलाचारज्जवमद्दवादिगुणसमुदयसमुदितेन सकसमयसमयन्तरगहनज्झोगाहणसमत्थेन पञ्ञावेय्यत्तियसमन्नागतेन तिपिटकपरियत्तिप्पभेदे साट्ठकथे सत्थुसासने अप्पटिहतञाणप्पभावेन महावेय्याकरणेन करणसम्पत्तिजनितसुखविनिग्गतमधुरोदारवचनलावण्णयुत्तेन युत्तमुत्तवादिना वादीवरेन महाकविना पभिन्नपटिसम्भिदापरिवारे छळभिञ्ञापटिसम्भिदादिप्पभेदगुणपटिमण्डिते उत्तरिमनुस्सधम्मे सुप्पतिट्ठितबुद्धीनं थेरवंसप्पदीपानं थेरानं महाविहारवासीनं वंसालङ्कारभूतेन विपुलविसुद्धबुद्धिना बुद्धघोसोति गरूहि गहितनामधेय्येन थेरेन कता अयं सम्मोहविनोदनी नाम विभङ्गट्ठकथा.

ताव तिट्ठतु लोकस्मिं, लोकनित्थरणेसिनं;

दस्सेन्ती कुलपुत्तानं, नयं पञ्ञाविसुद्धिया.

याव बुद्धोति नामम्पि, सुद्धचित्तस्स तादिनो;

लोकम्हि लोकजेट्ठस्स, पवत्तति महेसिनोति.

सम्मोहविनोदनी नाम विभङ्ग-अट्ठकथा निट्ठिता.