३. पञ्हापुच्छकवण्णना
७४७. पञ्हापुच्छके पाळिअनुसारेनेव चतुन्नं पटिसम्भिदानं कुसलादिभावो वेदितब्बो. आरम्मणत्तिकेसु पन निरुत्तिपटिसम्भिदा सद्दमेव आरम्मणं करोतीति परित्तारम्मणा. अत्थपटिसम्भिदा कामावचरविपाककिरियसङ्खातञ्चेव पच्चयसमुप्पन्नञ्च अत्थं पच्चवेक्खन्तस्स परित्तारम्मणा; वुत्तप्पभेदमेव रूपावचरारूपावचरं अत्थं पच्चवेक्खन्तस्स महग्गतारम्मणा; लोकुत्तरविपाकत्थञ्चेव परमत्थञ्च निब्बानं पच्चवेक्खन्तस्स अप्पमाणारम्मणा. धम्मपटिसम्भिदा कामावचरं कुसलधम्मं अकुसलधम्मं पच्चयधम्मञ्च पच्चवेक्खन्तस्स परित्तारम्मणा; रूपावचरारूपावचरं कुसलं धम्मं पच्चयधम्मञ्च पच्चवेक्खन्तस्स महग्गतारम्मणा; लोकुत्तरं कुसलं धम्मं पच्चयधम्मञ्च पच्चवेक्खन्तस्स अप्पमाणारम्मणा. पटिभानपटिसम्भिदा कामावचरकुसलविपाककिरियञाणानि पच्चवेक्खन्तस्स परित्तारम्मणा; रूपावचरारूपावचरानि कुसलविपाककिरियञाणानि पच्चवेक्खन्तस्स तेसं आरम्मणानि विजानन्तस्स महग्गतारम्मणा; लोकुत्तरानि कुसलविपाकञाणानि पच्चवेक्खन्तस्स अप्पमाणारम्मणा.
अत्थपटिसम्भिदा सहजातहेतुवसेन सिया मग्गहेतुका, वीरियजेट्ठिकाय मग्गभावनाय सिया मग्गाधिपति, छन्दचित्तजेट्ठिकाय नवत्तब्बा, फलकालेपि नवत्तब्बा एव. धम्मपटिसम्भिदा मग्गं पच्चवेक्खणकाले मग्गारम्मणा, मग्गं गरुं कत्वा पच्चवेक्खन्तस्स आरम्मणाधिपतिवसेन मग्गाधिपति. पटिभानपटिसम्भिदा मग्गञाणं पच्चवेक्खणकाले मग्गारम्मणा, मग्गं गरुं कत्वा पच्चवेक्खन्तस्स मग्गाधिपति, सेसञाणं पञ्चवेक्खणकाले नवत्तब्बारम्मणा. निरुत्तिपटिसम्भिदा पच्चुप्पन्नमेव सद्दं आरम्मणं करोतीति पच्चुप्पन्नारम्मणा.
अत्थपटिसम्भिदा अतीतं विपाकत्थं किरियत्थं पच्चयसमुप्पन्नञ्च पच्चवेक्खन्तस्स अतीतारम्मणा, अनागतं पच्चवेक्खन्तस्स अनागतारम्मणा, पच्चुप्पन्नं पच्चवेक्खन्तस्स पच्चुप्पन्नारम्मणा, लोकुत्तरं परमत्थं पच्चवेक्खन्तस्स नवत्तब्बारम्मणा. धम्मपटिसम्भिदा अतीतं कुसलं अकुसलं पच्चयधम्मञ्च पच्चवेक्खन्तस्स अतीतारम्मणा, अनागतं पच्चवेक्खन्तस्स अनागतारम्मणा, पच्चुप्पन्नं पच्चवेक्खन्तस्स पच्चुप्पन्नारम्मणा. पटिभानपटिसम्भिदा अतीतं कुसलञाणं विपाकञाणं किरियञाणञ्च पच्चवेक्खन्तस्स अतीतारम्मणा, अनागतं पच्चवेक्खन्तस्स अनागतारम्मणा, पच्चुप्पन्नं पच्चवेक्खन्तस्स पच्चुप्पन्नारम्मणा.
निरुत्तिपटिसम्भिदा सद्दारम्मणत्ता बहिद्धारम्मणा. इतरासु तीसु अत्थपटिसम्भिदा अज्झत्तं विपाकत्थं किरियत्थं पच्चयसमुप्पन्नञ्च पच्चवेक्खन्तस्स अज्झत्तारम्मणा, बहिद्धा पच्चवेक्खन्तस्स बहिद्धारम्मणा, अज्झत्तबहिद्धा पच्चवेक्खन्तस्स अज्झत्तबहिद्धारम्मणा, परमत्थं पच्चवेक्खन्तस्स बहिद्धारम्मणा एव. धम्मपटिसम्भिदा अज्झत्तं कुसलाकुसलं पच्चयधम्मं पच्चवेक्खणकाले अज्झत्तारम्मणा, बहिद्धा कुसलाकुसलं पच्चयधम्मं पच्चवेक्खणकाले बहिद्धारम्मणा, अज्झत्तबहिद्धा कुसलाकुसलं पच्चयधम्मं पच्चवेक्खणकाले अज्झत्तबहिद्धारम्मणा. पटिभानपटिसम्भिदा अज्झत्तं कुसलविपाककिरियञाणं पच्चवेक्खणकाले अज्झत्तारम्मणा, बहिद्धा…पे… अज्झत्तबहिद्धा कुसलविपाककिरियञाणं पच्चवेक्खणकाले अज्झत्तबहिद्धारम्मणाति.
इधापि तिस्सो पटिसम्भिदा लोकिया; अत्थपटिसम्भिदा लोकियलोकुत्तरा. इमस्मिञ्हि पटिसम्भिदाविभङ्गे सम्मासम्बुद्धेन तयोपि नया लोकियलोकुत्तरमिस्सकत्ता एकपरिच्छेदाव कथिता. तीसुपि हि एतासु तिस्सो पटिसम्भिदा लोकिया, अत्थपटिसम्भिदा लोकियलोकुत्तराति. एवमयं पटिसम्भिदाविभङ्गोपि तेपरिवट्टं नीहरित्वाव भाजेत्वा दस्सितोति.
सम्मोहविनोदनिया विभङ्गट्ठकथाय
पटिसम्भिदाविभङ्गवण्णना निट्ठिता.