३. संखित्तसुत्तवण्णना
६३. ततिये एवमेवाति निक्कारणेनेव. यथा वा अयं याचति, एवमेव. मोघपुरिसाति मूळ्हपुरिसा तुच्छपुरिसा. अज्झेसन्तीति याचन्ति. अनुबन्धितब्बन्ति इरियापथानुगमनेन अनुबन्धितब्बं मं न विजहितब्बं मञ्ञन्ति. आजाननत्थं अपसादेन्तो एवमाह. एस किर भिक्खु ओवादे दिन्नेपि पमादमेव अनुयुञ्जति, धम्मं सुत्वा तत्थेव वसति, समणधम्मं कातुं न इच्छति. तस्मा भगवा एवं अपसादेत्वा पुन यस्मा सो अरहत्तस्स उपनिस्सयसम्पन्नो, तस्मा तं ओवदन्तो तस्मातिह ते भिक्खु एवं सिक्खितब्बन्तिआदिमाह. तत्थ अज्झत्तं मे चित्तं ठितं भविस्सति सुसण्ठितं, न च उप्पन्ना पापका अकुसला धम्मा चित्तं परियादाय ठस्सन्तीति इमिना तावस्स ओवादेन नियकज्झत्तवसेन चित्तेकग्गतामत्तो मूलसमाधि वुत्तो.
ततो ‘‘एत्तकेनेव सन्तुट्ठिं अनापज्जित्वा एवं सो समाधि वड्ढेतब्बो’’ति दस्सेतुं यतो खो ते भिक्खु अज्झत्तं चित्तं ठितं होति सुसण्ठितं, न च उप्पन्ना पापका अकुसला धम्मा चित्तं परियादाय तिट्ठन्ति, ततो ते भिक्खु एवं सिक्खितब्बं ‘‘मेत्ता मे चेतोविमुत्ति भाविता भविस्सति…पे… सुसमारद्धा’’ति एवमस्स मेत्तावसेन भावनं वड्ढेत्वा पुन यतो खो ते भिक्खु अयं समाधि एवं भावितो होति बहुलीकतो, ततो त्वं भिक्खु इमं समाधिं सवितक्कसविचारम्पि भावेय्यासीतिआदि वुत्तं. तस्सत्थो – यदा ते भिक्खु अयं मूलसमाधि एवं मेत्तावसेन भावितो होति, तदा त्वं तावतकेनपि तुट्ठिं अनापज्जित्वाव इमं मूलसमाधिं अञ्ञेसुपि आरम्मणेसु चतुक्कपञ्चकज्झानानि पापयमानो ‘‘सवितक्कसविचारम्पी’’तिआदिना नयेन भावेय्यासीति.
एवं वत्वा च पन अवसेसब्रह्मविहारपुब्बङ्गमम्पिस्स अञ्ञेसु आरम्मणेसु चतुक्कपञ्चकज्झानभावनं करेय्यासीति दस्सेन्तो यतो खो ते भिक्खु अयं समाधि एवं भावितो होति सुभावितो, ततो ते भिक्खु एवं सिक्खितब्बं ‘‘करुणा मे चेतोविमुत्ती’’तिआदिमाह. एवं मेत्तापुब्बङ्गमं चतुक्कपञ्चकज्झानभावनं दस्सेत्वा पुन कायानुपस्सनादिपुब्बङ्गमं दस्सेतुं यतो खो ते भिक्खु अयं समाधि एवं भावितो होति सुभावितो, ततो ते भिक्खु एवं सिक्खितब्बं ‘‘काये कायानुपस्सी’’तिआदिं वत्वा यतो खो ते भिक्खु अयं समाधि एवं भावितो होति सुभावितो, ततो त्वं भिक्खु येन येनेव गग्घसीतिआदिमाह. तत्थ गग्घसीति गमिस्ससि. फासुंयेवाति इमिना अरहत्तं दस्सेति. अरहत्तप्पत्तो हि सब्बिरियापथेसु फासु विहरति नाम.