६. अनिच्चानुपस्सीसुत्तवण्णना

१६. छट्ठे अनिच्चाति एवं पञ्ञाय फरन्तो अनुपस्सतीति अनिच्चानुपस्सी. अनिच्चाति एवं सञ्ञा अस्साति अनिच्चसञ्ञी. अनिच्चाति एवं ञाणेन पटिसंवेदिता अस्साति अनिच्चपटिसंवेदी. सततन्ति सब्बकालं. समितन्ति यथा पुरिमचित्तेन पच्छिमचित्तं समितं समुपगतं घट्टितं होति, एवं. अब्बोकिण्णन्ति निरन्तरं अञ्ञेन चेतसा असंमिस्सं. चेतसा अधिमुच्चमानोति चित्तेन सन्निट्ठापयमानो. पञ्ञाय परियोगाहमानोति विपस्सनाञाणेन अनुपविसमानो.

अपुब्बं अचरिमन्ति अपुरे अपच्छा एकक्खणेयेव. इध समसीसी कथितो. सो चतुब्बिधो होति रोगसमसीसी, वेदनासमसीसी, इरियापथसमसीसी, जीवितसमसीसीति. तत्थ यस्स अञ्ञतरेन रोगेन फुट्ठस्स सतो रोगवूपसमो च आसवक्खयो च एकप्पहारेनेव होति, अयं रोगसमसीसी नाम. यस्स पन अञ्ञतरं वेदनं वेदयतो वेदनावूपसमो च आसवक्खयो च एकप्पहारेनेव होति, अयं वेदनासमसीसी नाम. यस्स पन ठानादीसु इरियापथेसु अञ्ञतरसमङ्गिनो विपस्सन्तस्स इरियापथस्स परियोसानञ्च आसवक्खयो च एकप्पहारेनेव होति, अयं इरियापथसमसीसी नाम. यस्स पन उपक्कमतो वा सरसतो वा जीवितपरियादानञ्च आसवक्खयो च एकप्पहारेनेव होति, अयं जीवितसमसीसी नाम. अयमिध अधिप्पेतो. तत्थ किञ्चापि आसवपरियादानं मग्गचित्तेन, जीवितपरियादानं चुतिचित्तेन होतीति उभिन्नं एकक्खणे सम्भवो नाम नत्थि. यस्मा पनस्स आसवेसु खीणमत्तेसु पच्चवेक्खणवारानन्तरमेव जीवितपरियादानं गच्छति, अन्तरं न पञ्ञायति, तस्मा एवं वुत्तं.

अन्तरापरिनिब्बायीति यो पञ्चसु सुद्धावासेसु यत्थ कत्थचि उप्पन्नो निब्बत्तक्खणे वा थोकं अतिक्कमित्वा वा वेमज्झे ठत्वा वा अरहत्तं पापुणाति, तस्सेतं नामं. उपहच्चपरिनिब्बायीति यो तत्थेव आयुवेमज्झं अतिक्कमित्वा अरहत्तं पापुणाति. असङ्खारपरिनिब्बायीति यो तेसंयेव पुग्गलानं असङ्खारेनेव अप्पयोगेन किलेसे खेपेति. ससङ्खारपरिनिब्बायीति यो ससङ्खारेन सप्पयोगेन किलेसे खेपेति. उद्धंसोतो अकनिट्ठगामीति यो हेट्ठा चतूसु सुद्धावासेसु यत्थ कत्थचि निब्बत्तित्वा ततो चुतो अनुपुब्बेन अकनिट्ठे उप्पज्जित्वा अरहत्तं पापुणाति.