२. अभिधम्मभाजनीयं

२०६. चत्तारि सच्चानि – दुक्खं, दुक्खसमुदयो, दुक्खनिरोधो, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा.

तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि.

तत्थ कतमा सम्मादिट्ठि? या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मादिट्ठि’’.

तत्थ कतमो सम्मासङ्कप्पो? यो तक्को वितक्को…पे… सम्मासङ्कप्पो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासङ्कप्पो’’.

तत्थ कतमा सम्मावाचा? या चतूहि वचीदुच्चरितेहि आरति विरति पटिविरति वेरमणी [वेरमणि (क.) एवमुपरिपि] अकिरिया अकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्मावाचा मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मावाचा’’.

तत्थ कतमो सम्माकम्मन्तो? या तीहि कायदुच्चरितेहि आरति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया अकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्माकम्मन्तो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्माकम्मन्तो’’.

तत्थ कतमो सम्माआजीवो? या मिच्छा आजीवा आरति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया अकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो सेतुघातो सम्माआजीवो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्माआजीवो’’.

तत्थ कतमो सम्मावायामो? यो चेतसिको वीरियारम्भो [विरियारम्भो (सी. स्या.)] …पे… सम्मावायामो वीरियसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मावायामो’’.

तत्थ कतमा सम्मासति? या सति अनुस्सति…पे… सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासति’’.

तत्थ कतमो सम्मासमाधि? या चित्तस्स ठिति सण्ठिति…पे… सम्मासमाधि समाधिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासमाधि’’. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२०७. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च अवसेसा च किलेसा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि. अयं वुच्चति – ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२०८. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं, अवसेसानञ्च अकुसलानं धम्मानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२०९. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं, अवसेसानञ्च अकुसलानं धम्मानं, तिण्णञ्च कुसलमूलानं सासवानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२१०. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च, अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? सासवा कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं, अवसेसानञ्च अकुसलानं धम्मानं, तिण्णञ्च कुसलमूलानं सासवानं, अवसेसानञ्च सासवानं कुसलानं धम्मानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये अट्ठङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि…पे… सम्मासमाधि. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२११. चत्तारि सच्चानि – दुक्खं, दुक्खसमुदयो, दुक्खनिरोधो, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा.

तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये पञ्चङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि.

तत्थ कतमा सम्मादिट्ठि? या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मादिट्ठि’’.

तत्थ कतमो सम्मासङ्कप्पो? यो तक्को वितक्को…पे… सम्मासङ्कप्पो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासङ्कप्पो’’.

तत्थ कतमो सम्मावायामो? यो चेतसिको वीरियारम्भो…पे… सम्मावायामो वीरियसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मावायामो’’.

तत्थ कतमा सम्मासति? या सति अनुस्सति…पे… सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासति’’.

तत्थ कतमो सम्मासमाधि? या चित्तस्स ठिति…पे… सम्मासमाधि समाधिसम्बोज्झङ्गो मग्गङ्गं मग्गपरियापन्नं – अयं वुच्चति ‘‘सम्मासमाधि’’. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२१२. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च, अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? सासवा कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं, अवसेसानञ्च अकुसलानं धम्मानं, तिण्णञ्च कुसलमूलानं सासवानं, अवसेसानञ्च सासवानं कुसलानं धम्मानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया, विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये पञ्चङ्गिको मग्गो होति – सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’. अवसेसा धम्मा दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय सम्पयुत्ता.

२१३. चत्तारि सच्चानि – दुक्खं, दुक्खसमुदयो, दुक्खनिरोधो, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा.

तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा, सासवा च कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’.

२१४. तत्थ कतमो दुक्खसमुदयो? तण्हा च, अवसेसा च किलेसा, अवसेसा च अकुसला धम्मा, तीणि च कुसलमूलानि सासवानि, अवसेसा च सासवा कुसला धम्मा – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खसमुदयो’’.

तत्थ कतमं दुक्खं? सासवा कुसलाकुसलानं धम्मानं विपाका, ये च धम्मा किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका, सब्बञ्च रूपं – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.

तत्थ कतमो दुक्खनिरोधो? तण्हाय च, अवसेसानञ्च किलेसानं, अवसेसानञ्च अकुसलानं धम्मानं, तिण्णञ्च कुसलमूलानं सासवानं, अवसेसानञ्च सासवानं कुसलानं धम्मानं पहानं – अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधो’’.

तत्थ कतमा दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा? इध भिक्खु यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति. अयं वुच्चति ‘‘दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’’.

अभिधम्मभाजनीयं.