१. विभङ्गवारो

हेतुपच्चयो

९४. भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो… छ…पे… (दस्सनेन पहातब्बहेतुकदुकसदिसा).

आरम्मणपच्चयो

९५. भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो… तीणि (आरब्भ दस्सनेन पहातब्बहेतुकदुकसदिसा).

९६. नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – दानं…पे… सीलं…पे… उपोसथकम्मं कत्वा तं पच्चवेक्खति अस्सादेति अभिनन्दति, तं आरब्भ नभावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, दिट्ठि…पे… विचिकिच्छा…पे… नभावनाय पहातब्बहेतुकं दोमनस्सं उप्पज्जति, पुब्बे सुचिण्णानि…पे… झाना…पे… अरिया मग्गा…पे… फलस्स, आवज्जनाय आरम्मणपच्चयेन पच्चयो; अरिया नभावनाय पहातब्बहेतुके पहीने किलेसे…पे… पुब्बे समुदाचिण्णे…पे… चक्खुं…पे… वत्थुं नभावनाय पहातब्बहेतुके खन्धे च मोहञ्च अनिच्चतो…पे… विपस्सति अस्सादेति अभिनन्दति, तं आरब्भ नभावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, दिट्ठि…पे… विचिकिच्छा…पे… नभावनाय पहातब्बहेतुकं दोमनस्सं उप्पज्जति; दिब्बेन चक्खुना रूपं पस्सति…पे… अनागतंसञाणस्स, आवज्जनाय, मोहस्स च आरम्मणपच्चयेन पच्चयो. (१)

नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – दानं…पे… सीलं…पे… झानं…पे… चक्खुं…पे… वत्थुं नभावनाय पहातब्बहेतुके खन्धे च मोहञ्च अस्सादेति अभिनन्दति, तं आरब्भ भावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, उद्धच्चं…पे… भावनाय पहातब्बहेतुकं दोमनस्सं उप्पज्जति. (२)

नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स च नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स च धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – चक्खुं…पे… वत्थुं नभावनाय पहातब्बहेतुके खन्धे च मोहञ्च आरब्भ उद्धच्चसहगता खन्धा च मोहो च उप्पज्जन्ति (घटनारम्मणा तीणिपि कातब्बा). (३)

अधिपतिपच्चयादि

९७. भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – भावनाय पहातब्बहेतुकं रागं गरुं कत्वा अस्सादेति अभिनन्दति, तं गरुं कत्वा भावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति. सहजाताधिपति – भावनाय पहातब्बहेतुकाधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (१)

भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – भावनाय पहातब्बहेतुकं रागं गरुं कत्वा अस्सादेति अभिनन्दति, तं गरुं कत्वा नभावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, दिट्ठि उप्पज्जति. सहजाताधिपति – भावनाय पहातब्बहेतुकाधिपति चित्तसमुट्ठानानं रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (२)

भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स च नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स च धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. सहजाताधिपति – भावनाय पहातब्बहेतुकाधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (३)

९८. नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – दानं…पे… सीलं…पे… उपोसथकम्मं कत्वा तं गरुं कत्वा पच्चवेक्खति अस्सादेति अभिनन्दति, तं गरुं कत्वा नभावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, दिट्ठि उप्पज्जति, पुब्बे…पे… झाना…पे… अरिया मग्गा वुट्ठहित्वा…पे… फलस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो; चक्खुं…पे… वत्थुं नभावनाय पहातब्बहेतुके खन्धे गरुं कत्वा अस्सादेति अभिनन्दति, तं गरुं कत्वा नभावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति, दिट्ठि उप्पज्जति. सहजाताधिपति – नभावनाय पहातब्बहेतुकाधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (१)

नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति – दानं…पे… झानं…पे… चक्खुं…पे… वत्थुं नभावनाय पहातब्बहेतुके खन्धे गरुं कत्वा अस्सादेति अभिनन्दति, तं गरुं कत्वा भावनाय पहातब्बहेतुको रागो उप्पज्जति. (२)

(अनन्तरपच्चये नभावनाय पहातब्बहेतुककारणा विचिकिच्छासहगतो मोहो न कातब्बो, उद्धच्चसहगतो मोहो कातब्बो.) समनन्तरपच्चयेन पच्चयो… सहजातपच्चयेन पच्चयो… नव… अञ्ञमञ्ञपच्चयेन पच्चयो… छ… निस्सयपच्चयेन पच्चयो… नव.

उपनिस्सयपच्चयो

९९. भावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – भावनाय पहातब्बहेतुका खन्धा भावनाय पहातब्बहेतुकानं खन्धानं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (मूलं कातब्बं.) भावनाय पहातब्बहेतुका खन्धा नभावनाय पहातब्बहेतुकानं खन्धानं मोहस्स च उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो; सकभण्डे छन्दरागो परभण्डे छन्दरागस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो; सकपरिग्गहे छन्दरागो परपरिग्गहे छन्दरागस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (मूलं कातब्बं.) भावनाय पहातब्बहेतुका खन्धा उद्धच्चसहगतानं खन्धानं मोहस्स च उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (३)

१००. नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – सद्धं उपनिस्साय दानं देति…पे… समापत्तिं उप्पादेति, दिट्ठिं गण्हाति; सीलं…पे… पञ्ञं… नभावनाय पहातब्बहेतुकं रागं… दोसं… मोहं… दिट्ठिं… पत्थनं… कायिकं सुखं… कायिकं दुक्खं…पे… सेनासनं उपनिस्साय दानं देति…पे… पाणं हनति…पे… सङ्घं भिन्दति; सद्धा…पे… सेनासनं सद्धाय…पे… पञ्ञाय… नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स रागस्स … दोसस्स… मोहस्स… दिट्ठिया… पत्थनाय… कायिकस्स सुखस्स…पे… फलसमापत्तिया उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (१)

नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – सद्धं उपनिस्साय मानं जप्पेति…पे… सद्धा …पे… सेनासनं भावनाय पहातब्बहेतुकस्स रागस्स… दोसस्स… मोहस्स… मानस्स… पत्थनाय उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (२)

नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो भावनाय पहातब्बहेतुकस्स च नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स च धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – सद्धा…पे… पञ्ञा… कायिकं सुखं…पे… सेनासनं उद्धच्चसहगतानं खन्धानं मोहस्स च उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो (घटनूपनिस्सयापि तीणिपि कातब्बा). (३)

पुरेजातपच्चयादि

१०१. नभावनाय पहातब्बहेतुको धम्मो नभावनाय पहातब्बहेतुकस्स धम्मस्स पुरेजातपच्चयेन पच्चयो… तीणि… पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो… तीणि… आसेवनपच्चयेन पच्चयो… नव… कम्मपच्चयेन पच्चयो (नभावनाय पहातब्बभाजनकारणे नानाक्खणिका लब्भति ) …पे… नोविगतपच्चयेन पच्चयो. (संखित्तं. यथा दस्सनेन पहातब्बहेतुकदुकं एवं भावनाय पहातब्बहेतुकपच्चयापि पच्चनीयापि विभागोपि गणनापि निन्नानाकरणा.)

नदस्सनेन पहातब्बो धम्मो नदस्सनेन पहातब्बस्स धम्मस्स…पे…. (परन्तेन सकभण्डछन्दरागोपि कातब्बो.)

भावनाय पहातब्बो धम्मो नभावनाय पहातब्बस्स धम्मस्स…पे…. (परन्तेन ‘‘सकभण्डछन्दरागो’’ति कातब्बं.)

भावनायपहातब्बहेतुकदुकं निट्ठितं.