नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स
अभिधम्मपिटके
पट्ठानपाळि
(ततियो भागो)
धम्मानुलोमे दुकपट्ठानं
१. हेतुगोच्छकं
१. हेतुदुकं
१. पटिच्चवारो
१. पच्चयानुलोमं
१. विभङ्गवारो
हेतुपच्चयो
१. हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – अलोभं पटिच्च अदोसो अमोहो, अदोसं पटिच्च अलोभो अमोहो, अमोहं पटिच्च अलोभो अदोसो, लोभं पटिच्च मोहो, मोहं पटिच्च लोभो, दोसं पटिच्च मोहो, मोहं पटिच्च दोसो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (१)
हेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – हेतुं धम्मं पटिच्च सम्पयुत्तका खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति हेतुपच्चया – अलोभं पटिच्च अदोसो अमोहो सम्पयुत्तका च खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं (चक्कं). लोभं पटिच्च मोहो सम्पयुत्तका च खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
२. नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च तयो खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे पटिच्च द्वे खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… खन्धे पटिच्च वत्थु, वत्थुं पटिच्च खन्धा; एकं महाभूतं…पे…. (१)
नहेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – नहेतू खन्धे पटिच्च हेतू; पटिसन्धिक्खणे…पे… वत्थुं पटिच्च हेतू. (२)
नहेतुं धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति हेतुपच्चया – नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च तयो खन्धा हेतु च चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे पटिच्च द्वे खन्धा हेतु च चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… पटिसन्धिक्खणे वत्थुं पटिच्च हेतू सम्पयुत्तका च खन्धा. (३)
३. हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – अलोभञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च अदोसो अमोहो (चक्कं). लोभञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च मोहो, दोसञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च मोहो…पे… पटिसन्धिक्खणे…पे… अलोभञ्च वत्थुञ्च पटिच्च अदोसो अमोहो…पे…. (१)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति हेतुपच्चया – नहेतुं एकं खन्धञ्च हेतुञ्च पटिच्च तयो खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे च हेतुञ्च पटिच्च द्वे खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… पटिसन्धिक्खणे वत्थुञ्च हेतुञ्च पटिच्च सम्पयुत्तका खन्धा. (२)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति हेतुपच्चया – नहेतुं एकं खन्धञ्च अलोभञ्च पटिच्च तयो खन्धा अदोसो अमोहो च चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे च अलोभञ्च पटिच्च द्वे खन्धा अदोसो अमोहो च चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं (चक्कं). नहेतुं एकं खन्धञ्च लोभञ्च पटिच्च तयो खन्धा मोहो च चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे…पे… पटिसन्धिक्खणे…पे… वत्थुञ्च अलोभञ्च पटिच्च अदोसो अमोहो सम्पयुत्तका च खन्धा. (३)
आरम्मणपच्चयादि
४. हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति आरम्मणपच्चया (रूपं छड्डेत्वा अरूपेयेव नव पञ्हा)… अधिपतिपच्चया (पटिसन्धि नत्थि, परिपुण्णं) एकं महाभूतं पटिच्च…पे… महाभूते पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं उपादारूपं… (इमं नानं) अनन्तरपच्चया… समनन्तरपच्चया… सहजातपच्चया (सब्बे महाभूता याव असञ्ञसत्ता)… अञ्ञमञ्ञपच्चया… निस्सयपच्चया… उपनिस्सयपच्चया… पुरेजातपच्चया… आसेवनपच्चया (द्वीसुपि पटिसन्धि नत्थि)… कम्मपच्चया… विपाकपच्चया (संखित्तं)… अविगतपच्चया.
१. पच्चयानुलोमं
२. सङ्ख्यावारो
५. हेतुया नव, आरम्मणे नव (सब्बत्थ नव), अविगते नव (एवं गणेतब्बं).
अनुलोमं.
२. पच्चयपच्चनीयं
१. विभङ्गवारो
नहेतुपच्चयो
६. नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नहेतुपच्चया – अहेतुकं नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च तयो खन्धा चित्तसमुट्ठानञ्च रूपं…पे… द्वे खन्धे…पे… अहेतुकपटिसन्धिक्खणे…पे… खन्धे पटिच्च वत्थु, वत्थुं पटिच्च खन्धा; एकं महाभूतं…पे… बाहिरं… आहारसमुट्ठानं… उतुसमुट्ठानं… असञ्ञसत्तानं…पे….(१)
नहेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नहेतुपच्चया – विचिकिच्छासहगते उद्धच्चसहगते खन्धे पटिच्च विचिकिच्छासहगतो उद्धच्चसहगतो मोहो. (२)
नआरम्मणपच्चयादि
७. हेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नआरम्मणपच्चया – हेतुं पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (१)
नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नआरम्मणपच्चया – नहेतू खन्धे पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… सब्बे महाभूता…पे…. (१)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नआरम्मणपच्चया – हेतुञ्च नहेतुञ्च खन्धे पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… नअधिपतिपच्चया… (परिपुण्णं) नअनन्तरपच्चया… नसमनन्तरपच्चया… नअञ्ञमञ्ञपच्चया… नउपनिस्सयपच्चया.
नपुरेजातपच्चयो
८. हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे अलोभं पटिच्च अदोसो अमोहो (चक्कं). लोभं पटिच्च मोहो, मोहं पटिच्च लोभो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (१)
हेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे हेतुं पटिच्च सम्पयुत्तका खन्धा, हेतुं पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति नपुरेजातपच्चया – अरूपे अलोभं पटिच्च अदोसो अमोहो सम्पयुत्तका च खन्धा (चक्कं). लोभं पटिच्च मोहो सम्पयुत्तका च खन्धा (चक्कं); पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
९. नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च तयो खन्धा…पे… नहेतू खन्धे पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे… एकं महाभूतं…पे…. (१)
नहेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे नहेतू खन्धे पटिच्च हेतू; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
नहेतुं धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति नपुरेजातपच्चया – अरूपे नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च तयो खन्धा हेतु च…पे… द्वे खन्धे…पे… पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
१०. हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे अलोभञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च अदोसो अमोहो (चक्कं). अरूपे लोभञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च मोहो (चक्कं); पटिसन्धिक्खणे…पे…. (१)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नपुरेजातपच्चया – अरूपे नहेतुं एकं खन्धञ्च हेतुञ्च पटिच्च तयो खन्धा…पे… द्वे खन्धे…पे… नहेतू खन्धे च हेतुञ्च पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं, हेतुञ्च महाभूते च पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च हेतु च नहेतु च धम्मा उप्पज्जन्ति नपुरेजातपच्चया – अरूपे नहेतुं एकं खन्धञ्च अलोभञ्च पटिच्च तयो खन्धा अदोसो अमोहो च…पे… द्वे खन्धे…पे… (चक्कं). नहेतुं एकं खन्धञ्च लोभञ्च पटिच्च तयो खन्धा मोहो च (चक्कं); पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
नपच्छाजातपच्चयादि
११. हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नपच्छाजातपच्चया… नआसेवनपच्चया.
नकम्मपच्चयादि
१२. हेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नकम्मपच्चया – हेतुं पटिच्च सम्पयुत्तका चेतना. (१)
नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नकम्मपच्चया – नहेतू खन्धे पटिच्च सम्पयुत्तका चेतना… बाहिरं… आहारसमुट्ठानं… उतुसमुट्ठानं…पे…. (१)
हेतुञ्च नहेतुञ्च धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नकम्मपच्चया – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे पटिच्च सम्पयुत्तका चेतना. (१)
हेतुं धम्मं पटिच्च हेतु धम्मो उप्पज्जति नविपाकपच्चया… नव.
नआहारपच्चयादि
१३. नहेतुं धम्मं पटिच्च नहेतु धम्मो उप्पज्जति नआहारपच्चया – बाहिरं… उतुसमुट्ठानं… असञ्ञसत्तानं…पे… नइन्द्रियपच्चया – बाहिरं… आहारसमुट्ठानं … उतुसमुट्ठानं…पे… असञ्ञसत्तानं महाभूते पटिच्च रूपजीवितिन्द्रियं, नझानपच्चया – पञ्चविञ्ञाणं …पे… बाहिरं… आहारसमुट्ठानं… उतुसमुट्ठानं… असञ्ञसत्तानं…पे… नमग्गपच्चया – अहेतुकं नहेतुं एकं खन्धं पटिच्च…पे… बाहिरं… आहारसमुट्ठानं… उतुसमुट्ठानं… असञ्ञसत्तानं…पे… नसम्पयुत्तपच्चया… नविप्पयुत्तपच्चया… (नपुरेजातसदिसं, अरूपपञ्हायेव) नोनत्थिपच्चया… नोविगतपच्चया.
२. पच्चयपच्चनीयं
२. सङ्ख्यावारो
सुद्धं
१४. नहेतुया द्वे, नआरम्मणे तीणि, नअधिपतिया नव, नअनन्तरे तीणि, नसमनन्तरे तीणि, नअञ्ञमञ्ञे तीणि, नउपनिस्सये तीणि, नपुरेजाते नव, नपच्छाजाते नव, नआसेवने नव, नकम्मे तीणि, नविपाके नव, नआहारे एकं, नइन्द्रिये एकं, नझाने एकं, नमग्गे एकं, नसम्पयुत्ते तीणि, नविप्पयुत्ते नव, नोनत्थिया तीणि, नोविगते तीणि (एवं गणेतब्बं).
पच्चनीयं.
३. पच्चयानुलोमपच्चनीयं
हेतुदुकं
१५. हेतुपच्चया नआरम्मणे तीणि, नअधिपतिया नव, नअनन्तरे तीणि…पे… नउपनिस्सये तीणि, नपुरेजाते नव, नपच्छाजाते नव, नआसेवने नव, नकम्मे तीणि, नविपाके नव, नसम्पयुत्ते तीणि, नविप्पयुत्ते नव, नोनत्थिया तीणि, नोविगते तीणि.
अनुलोमपच्चनीयं.
४. पच्चयपच्चनीयानुलोमं
नहेतुदुकं
१६. नहेतुपच्चया आरम्मणे द्वे, अनन्तरे द्वे…पे… कम्मे द्वे, विपाके एकं, आहारे द्वे, इन्द्रिये द्वे, झाने द्वे, मग्गे एकं, सम्पयुत्ते द्वे…पे… अविगते द्वे.
पच्चनीयानुलोमं.
२-६ सहजात-पच्चय-निस्सय-संसट्ठ-सम्पयुत्तवारो
(सहजातवारोपि पच्चयवारोपि निस्सयवारोपि पटिच्चवारसदिसायेव पञ्हा. महाभूतेसु निट्ठितेसु ‘‘वत्थुं पच्चया’’ति कातब्बा. पञ्चायतनानि अनुलोमेपि पच्चनीयेपि यथा लब्भन्ति तथा कातब्बा. संसट्ठवारोपि सम्पयुत्तवारोपि परिपुण्णो. रूपं नत्थि, अरूपमेव.)
७. पञ्हावारो
१. पच्चयानुलोमं
१. विभङ्गवारो
हेतुपच्चयो
१७. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो – अलोभो अदोसस्स अमोहस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो (चक्कं). लोभो मोहस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो, दोसो मोहस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (१)
हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो – हेतू सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं हेतुपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
हेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स हेतुपच्चयेन पच्चयो – अलोभो अदोसस्स अमोहस्स सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं हेतुपच्चयेन पच्चयो (चक्कं). लोभो मोहस्स…पे… पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
आरम्मणपच्चयो
१८. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुं आरब्भ हेतू उप्पज्जन्ति. (१)
हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुं आरब्भ नहेतू खन्धा उप्पज्जन्ति. (२)
हेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुं आरब्भ हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा उप्पज्जन्ति. (३)
१९. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – दानं दत्वा सीलं…पे… उपोसथकम्मं कत्वा तं पच्चवेक्खति, पुब्बे सुचिण्णानि पच्चवेक्खति. झाना वुट्ठहित्वा…पे… अरिया मग्गा वुट्ठहित्वा मग्गं पच्चवेक्खन्ति, फलं…पे… निब्बानं…पे… निब्बानं गोत्रभुस्स, वोदानस्स, मग्गस्स, फलस्स, आवज्जनाय आरम्मणपच्चयेन पच्चयो. अरिया नहेतू पहीने किलेसे पच्चवेक्खन्ति, विक्खम्भिते किलेसे पच्चवेक्खन्ति, पुब्बे समुदाचिण्णे किलेसे जानन्ति, चक्खुं…पे… वत्थुं, नहेतू खन्धे अनिच्चतो…पे… दोमनस्सं उप्पज्जति; दिब्बेन चक्खुना रूपं पस्सति, दिब्बाय सोतधातुया सद्दं सुणाति, चेतोपरियञाणेन नहेतुचित्तसमङ्गिस्स चित्तं जानाति. आकासानञ्चायतनं [आकासानञ्चायतनकिरियं (स्या.) एवमुपरिपि तीसु ठानेसु] विञ्ञाणञ्चायतनस्स…पे… आकिञ्चञ्ञायतनं नेवसञ्ञानासञ्ञायतनस्स…पे… रूपायतनं चक्खुविञ्ञाणस्स…पे… फोट्ठब्बायतनं कायविञ्ञाणस्स …पे… नहेतू खन्धा इद्धिविधञाणस्स, चेतोपरियञाणस्स, पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणस्स, यथाकम्मूपगञाणस्स, अनागतंसञाणस्स, आवज्जनाय आरम्मणपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – दानं दत्वा (पठमगमनंयेव, आवज्जना नत्थि. रूपायतनं चक्खुविञ्ञाणस्स…पे… फोट्ठब्बायतनं कायविञ्ञाणस्साति इदं नत्थि). (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – दानं दत्वा सीलं…पे… उपोसथकम्मं कत्वा तं पच्चवेक्खति, तं आरब्भ हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा उप्पज्जन्ति (तत्थ तत्थ ठितेन इमं कातब्बं दुतियगमनसदिसं). (३)
२०. हेतु च नहेतु च धम्मा हेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे आरब्भ हेतू उप्पज्जन्ति. (१)
हेतु च नहेतु च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे आरब्भ नहेतू खन्धा उप्पज्जन्ति. (२)
हेतु च नहेतु च धम्मा हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स आरम्मणपच्चयेन पच्चयो – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे आरब्भ हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा उप्पज्जन्ति. (३)
अधिपतिपच्चयो
२१. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – हेतुं गरुं कत्वा हेतू उप्पज्जन्ति. सहजाताधिपति – हेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं हेतूनं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – हेतुं गरुं कत्वा नहेतू खन्धा उप्पज्जन्ति. सहजाताधिपति – हेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (२)
हेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – हेतुं गरुं कत्वा हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा उप्पज्जन्ति. सहजाताधिपति – हेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं हेतूनञ्च चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (३)
२२. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – दानं दत्वा (वित्थारेतब्बं याव. नहेतू खन्धा). सहजाताधिपति – नहेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – दानं दत्वा (संखित्तं. याव वत्थु नहेतू च खन्धा ताव कातब्बं). सहजाताधिपति नहेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं हेतूनं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणाधिपति, सहजाताधिपति. आरम्मणाधिपति – दानं दत्वा सीलं…पे… उपोसथकम्मं कत्वा तं गरुं कत्वा पच्चवेक्खति, तं गरुं कत्वा नहेतू खन्धा च हेतू च उप्पज्जन्ति, पुब्बे सुचिण्णानि (याव वत्थु नहेतू खन्धा, च ताव कातब्बं). सहजाताधिपति – नहेतु अधिपति सम्पयुत्तकानं खन्धानं हेतूनञ्च चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. (३)
२३. हेतु च नहेतु च धम्मा हेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. आरम्मणाधिपति – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे गरुं कत्वा हेतू उप्पज्जन्ति. (१)
हेतु च नहेतु च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. आरम्मणाधिपति – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे गरुं कत्वा नहेतू खन्धा उप्पज्जन्ति. (२)
हेतु च नहेतु च धम्मा हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अधिपतिपच्चयेन पच्चयो. आरम्मणाधिपति – हेतुञ्च सम्पयुत्तके च खन्धे गरुं कत्वा हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा उप्पज्जन्ति. (३)
अनन्तरपच्चयो
२४. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू पच्छिमानं पच्छिमानं हेतूनं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू पच्छिमानं पच्छिमानं नहेतूनं खन्धानं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (२)
हेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू पच्छिमानं पच्छिमानं हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (३)
२५. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा नहेतू खन्धा पच्छिमानं पच्छिमानं नहेतूनं खन्धानं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो; अनुलोमं गोत्रभुस्स (संखित्तं) नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं फलसमापत्तिया अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो…पे…. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो (नहेतुमूलकं तीणिपि एकसदिसं). (३)
२६. हेतू च नहेतू च धम्मा हेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा पच्छिमानं पच्छिमानं हेतूनं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतू च नहेतू च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा पच्छिमानं पच्छिमानं नहेतूनं खन्धानं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (२)
हेतू च नहेतू च धम्मा हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स अनन्तरपच्चयेन पच्चयो – पुरिमा पुरिमा हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा पच्छिमानं पच्छिमानं हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं अनन्तरपच्चयेन पच्चयो. (३)
समनन्तरपच्चयादि
२७. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स समनन्तरपच्चयेन पच्चयो (अनन्तरसदिसं.)… सहजातपच्चयेन पच्चयो… अञ्ञमञ्ञपच्चयेन पच्चयो (इमे द्वेपि पटिच्चसदिसा. निस्सयपच्चयो पच्चयवारे निस्सयपच्चयसदिसो.)
उपनिस्सयपच्चयो
२८. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू हेतूनं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू नहेतूनं खन्धानं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (२)
हेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (३)
२९. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे… पकतूपनिस्सयो – सद्धं उपनिस्साय दानं देति…पे… समापत्तिं उप्पादेति…पे… दिट्ठिं गण्हाति; सीलं…पे… सेनासनं उपनिस्साय दानं देति…पे… सङ्घं भिन्दति; सद्धा…पे… सेनासनं सद्धाय…पे… फलसमापत्तिया उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे… पकतूपनिस्सयो – सद्धं…पे… सेनासनं उपनिस्साय दानं देति…पे… सङ्घं भिन्दति; सद्धा…पे… सेनासनं सद्धाय…पे… पत्थनाय मग्गस्स फलसमापत्तिया उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे… पकतूपनिस्सयो (दुतियउपनिस्सयसदिसं). (३)
३०. हेतू च नहेतू च धम्मा हेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा हेतूनं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतू च नहेतू च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो…पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा नहेतूनं खन्धानं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (२)
हेतू च नहेतू च धम्मा हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणूपनिस्सयो, अनन्तरूपनिस्सयो, पकतूपनिस्सयो …पे…. पकतूपनिस्सयो – हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा हेतूनञ्च सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं उपनिस्सयपच्चयेन पच्चयो. (३)
पुरेजातपच्चयो
३१. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स पुरेजातपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणपुरेजातं, वत्थुपुरेजातं. आरम्मणपुरेजातं – चक्खुं…पे… वत्थुं अनिच्चतो…पे… दोमनस्सं उप्पज्जति; दिब्बेन चक्खुना रूपं पस्सति, दिब्बाय सोतधातुया सद्दं सुणाति, रूपायतनं चक्खुविञ्ञाणस्स…पे… फोट्ठब्बायतनं कायविञ्ञाणस्स…पे…. वत्थुपुरेजातं – चक्खायतनं…पे… कायायतनं…पे… वत्थु नहेतूनं खन्धानं पुरेजातपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स पुरेजातपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणपुरेजातं, वत्थुपुरेजातं. आरम्मणपुरेजातं – चक्खुं…पे… वत्थुं अनिच्चतो…पे… दोमनस्सं उप्पज्जति; दिब्बेन चक्खुना रूपं पस्सति, दिब्बाय सोतधातुया सद्दं सुणाति. वत्थुपुरेजातं – वत्थु हेतूनं पुरेजातपच्चयेन पच्चयो. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स पुरेजातपच्चयेन पच्चयो – आरम्मणपुरेजातं, वत्थुपुरेजातं. आरम्मणपुरेजातं – चक्खुं…पे… वत्थुं अनिच्चतो…पे… दोमनस्सं उप्पज्जति. वत्थुपुरेजातं – वत्थु हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं पुरेजातपच्चयेन पच्चयो. (३)
पच्छाजातपच्चयादि
३२. हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो – पच्छाजाता हेतू पुरेजातस्स इमस्स कायस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो – पच्छाजाता नहेतू खन्धा पुरेजातस्स इमस्स कायस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतू च नहेतू च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो – पच्छाजाता हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा पुरेजातस्स इमस्स कायस्स पच्छाजातपच्चयेन पच्चयो. (१)
हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स आसेवनपच्चयेन पच्चयो (अनन्तरसदिसं).
कम्मपच्चयो
३३. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स कम्मपच्चयेन पच्चयो – सहजाता, नानाक्खणिका. सहजाता – नहेतु चेतना सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं कम्मपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. नानाक्खणिका – नहेतु चेतना विपाकानं खन्धानं कटत्ता च रूपानं कम्मपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स कम्मपच्चयेन पच्चयो – सहजाता, नानाक्खणिका. सहजाता – नहेतु चेतना सम्पयुत्तकानं हेतूनं कम्मपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. नानाक्खणिका – नहेतु चेतना विपाकानं हेतूनं कम्मपच्चयेन पच्चयो. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स कम्मपच्चयेन पच्चयो – सहजाता, नानाक्खणिका. सहजाता – नहेतु चेतना सम्पयुत्तकानं खन्धानं हेतूनं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं कम्मपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. नानाक्खणिका – नहेतु चेतना विपाकानं खन्धानं हेतूनं कटत्ता च रूपानं कम्मपच्चयेन पच्चयो. (३)
विपाकपच्चयो
३४. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स विपाकपच्चयेन पच्चयो – विपाको अलोभो अदोसस्स अमोहस्स विपाकपच्चयेन पच्चयो (पटिच्चवारसदिसं. विपाकविभङ्गे नव पञ्हा).
आहारपच्चयो
३५. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स आहारपच्चयेन पच्चयो – नहेतू आहारा सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं आहारपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे… कबळीकारो आहारो इमस्स कायस्स आहारपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स आहारपच्चयेन पच्चयो – नहेतू आहारा सम्पयुत्तकानं हेतूनं आहारपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स आहारपच्चयेन पच्चयो – नहेतू आहारा सम्पयुत्तकानं खन्धानं हेतूनं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं आहारपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे…. (३)
इन्द्रियपच्चयो
३६. हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स इन्द्रियपच्चयेन पच्चयो…पे… (हेतुमूलके तीणि).
नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स इन्द्रियपच्चयेन पच्चयो – नहेतू इन्द्रिया सम्पयुत्तकानं खन्धानं चित्तसमुट्ठानानञ्च रूपानं इन्द्रियपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे…पे… चक्खुन्द्रियं चक्खुविञ्ञाणस्स…पे… कायिन्द्रियं कायविञ्ञाणस्स…पे… रूपजीवितिन्द्रियं कटत्तारूपानं इन्द्रियपच्चयेन पच्चयो (एवं इन्द्रियपच्चया वित्थारेतब्बा. नव).
झानपच्चयादि
३७. नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स झानपच्चयेन पच्चयो… तीणि.
हेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स मग्गपच्चयेन पच्चयो… सम्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (इमेसु द्वीसु नव.)
विप्पयुत्तपच्चयो
३८. हेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो – सहजातं, पच्छाजातं. सहजाता – हेतू चित्तसमुट्ठानानं रूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे हेतू कटत्तारूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. हेतू वत्थुस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पच्छाजाता – हेतू पुरेजातस्स इमस्स कायस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो नहेतुस्स धम्मस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो – सहजातं, पुरेजातं, पच्छाजातं. सहजाता – नहेतू खन्धा चित्तसमुट्ठानानं रूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे नहेतू खन्धा कटत्तारूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. खन्धा वत्थुस्स…पे… वत्थु खन्धानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पुरेजातं – चक्खायतनं चक्खुविञ्ञाणस्स…पे… कायायतनं कायविञ्ञाणस्स, वत्थु नहेतूनं खन्धानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पच्छाजाता – नहेतू खन्धा पुरेजातस्स इमस्स कायस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (१)
नहेतु धम्मो हेतुस्स धम्मस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो – सहजातं, पुरेजातं. सहजातं – पटिसन्धिक्खणे वत्थु हेतूनं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पुरेजातं – वत्थु हेतूनं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (२)
नहेतु धम्मो हेतुस्स च नहेतुस्स च धम्मस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो – सहजातं, पुरेजातं. सहजातं – पटिसन्धिक्खणे वत्थु हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पुरेजातं – वत्थु हेतूनं सम्पयुत्तकानञ्च खन्धानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (३)
हेतू च नहेतू च धम्मा नहेतुस्स धम्मस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो – सहजातं, पच्छाजातं. सहजाता – हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा चित्तसमुट्ठानानं रूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो; पटिसन्धिक्खणे हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा कटत्तारूपानं विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. पच्छाजाता – हेतू च सम्पयुत्तका च खन्धा पुरेजातस्स इमस्स कायस्स विप्पयुत्तपच्चयेन पच्चयो. (१)