सुत्तन्तिकदुकनिक्खेपं

१३०३. कतमे धम्मा विज्जाभागिनो? विज्जाय सम्पयुत्तका धम्मा – इमे धम्मा विज्जाभागिनो.

१३०४. कतमे धम्मा अविज्जाभागिनो? अविज्जाय सम्पयुत्तका धम्मा – इमे धम्मा अविज्जाभागिनो.

१३०५. कतमे धम्मा विज्जूपमा? हेट्ठिमेसु तीसु अरियमग्गेसु पञ्ञा – इमे धम्मा विज्जूपमा.

१३०६. कतमे धम्मा वजिरूपमा? उपरिट्ठिमे अरहत्तमग्गे पञ्ञा – इमे धम्मा वजिरूपमा.

१३०७. कतमे धम्मा बाला? अहिरीकञ्च अनोत्तप्पञ्च – इमे धम्मा बाला. सब्बेपि अकुसला धम्मा बाला.

१३०८. कतमे धम्मा पण्डिता? हिरी च ओत्तप्पञ्च – इमे धम्मा पण्डिता. सब्बेपि कुसला धम्मा पण्डिता.

१३०९. कतमे धम्मा कण्हा? अहिरीकञ्च अनोत्तप्पञ्च – इमे धम्मा कण्हा. सब्बेपि अकुसला धम्मा कण्हा.

१३१०. कतमे धम्मा सुक्का? हिरी च ओत्तप्पञ्च – इमे धम्मा सुक्का? सब्बेपि कुसला धम्मा सुक्का.

१३११. कतमे धम्मा तपनीया? कायदुच्चरितं, वचीदुच्चरितं, मनोदुच्चरितं – इमे धम्मा तपनीया. सब्बेपि अकुसला धम्मा तपनीया.

१३१२. कतमे धम्मा अतपनीया? कायसुचरितं, वचीसुचरितं, मनोसुचरितं – इमे धम्मा अतपनीया. सब्बेपि कुसला धम्मा अतपनीया.

१३१३. कतमे धम्मा अधिवचना? या तेसं तेसं धम्मानं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारो नामं नामकम्मं नामधेय्यं निरुत्ति ब्यञ्जनं अभिलापो – इमे धम्मा अधिवचना. सब्बेव धम्मा अधिवचनपथा.

१३१४. कतमे धम्मा निरुत्ति? या तेसं तेसं धम्मानं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारो नामं नामकम्मं नामधेय्यं निरुत्ति ब्यञ्जनं अभिलापो – इमे धम्मा निरुत्ति. सब्बेव धम्मा निरुत्तिपथा.

१३१५. कतमे धम्मा पञ्ञत्ति? या तेसं तेसं धम्मानं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारो नामं नामकम्मं नामधेय्यं निरुत्ति ब्यञ्जनं अभिलापो – इमे धम्मा पञ्ञत्ति. सब्बेव धम्मा पञ्ञत्तिपथा.

१३१६. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो, असङ्खता च धातु – इदं वुच्चति नामं.

१३१७. तत्थ कतमं रूपं? चत्तारो च महाभूता, चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादाय रूपं – इदं वुच्चति रूपं.

१३१८. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति अविज्जा.

१३१९. तत्थ कतमा भवतण्हा? यो भवेसु भवछन्दो…पे… भवज्झोसानं – अयं वुच्चति भवतण्हा.

१३२०. तत्थ कतमा भवदिट्ठि? भविस्सति अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति भवदिट्ठि.

१३२१. तत्थ कतमा विभवदिट्ठि? न भविस्सति अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति विभवदिट्ठि.

१३२२. तत्थ कतमा सस्सतदिट्ठि? सस्सतो अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति सस्सतदिट्ठि.

१३२३. तत्थ कतमा उच्छेददिट्ठि? उच्छिज्जिस्सति अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति उच्छेददिट्ठि.

१३२४. तत्थ कतमा अन्तवा दिट्ठि? अन्तवा अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति अन्तवा दिट्ठि.

१३२५. तत्थ कतमा अनन्तवा दिट्ठि? अनन्तवा अत्ता च लोको चाति, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति अनन्तवा दिट्ठि.

१३२६. तत्थ कतमा पुब्बन्तानुदिट्ठि? पुब्बन्तं आरब्भ या उप्पज्जति दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति पुब्बन्तानुदिट्ठि.

१३२७. तत्थ कतमा अपरन्तानुदिट्ठि? अपरन्तं आरब्भ या उप्पज्जति दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति अपरन्तानुदिट्ठि.

१३२८. तत्थ कतमं अहिरिकं? यं न हिरीयति हिरियितब्बेन, न हिरीयति पापकानं अकुसलानं धम्मानं समापत्तिया – इदं वुच्चति अहिरिकं.

१३२९. तत्थ कतमं अनोत्तप्पं? यं न ओत्तप्पति ओत्तप्पितब्बेन, न ओत्तप्पति पापकानं अकुसलानं धम्मानं समापत्तिया – इदं वुच्चति अनोत्तप्पं.

१३३०. तत्थ कतमा हिरी? यं हिरीयति हिरियितब्बेन, हिरीयति पापकानं अकुसलानं धम्मानं समापत्तिया – अयं वुच्चति हिरी.

१३३१. तत्थ कतमं ओत्तप्पं? यं ओत्तप्पति ओत्तप्पितब्बेन, ओत्तप्पति पापकानं अकुसलानं धम्मानं समापत्तिया – इदं वुच्चति ओत्तप्पं.

१३३२. तत्थ कतमा दोवचस्सता? सहधम्मिके वुच्चमाने दोवचस्सायं दोवचस्सियं दोवचस्सता विप्पटिकूलग्गाहिता विपच्चनीकसातता अनादरियं अनादरता अगारवता अप्पटिस्सवता – अयं वुच्चति दोवचस्सता.

१३३३. तत्थ कतमा पापमित्तता? ये ते पुग्गला अस्सद्धा दुस्सीला अप्पस्सुता मच्छरिनो दुप्पञ्ञा, या तेसं सेवना निसेवना संसेवना भजना सम्भजना भत्ति सम्भत्ति तंसम्पवङ्कता – अयं वुच्चति पापमित्तता.

१३३४. तत्थ कतमा सोवचस्सता? सहधम्मिके वुच्चमाने सोवचस्सायं सोवचस्सियं सोवचस्सता अप्पटिकूलग्गाहिता अविपच्चनीकसातता सगारवता सादरियं सादरता सप्पटिस्सवता – अयं वुच्चति सोवचस्सता.

१३३५. तत्थ कतमा कल्याणमित्तता? ये ते पुग्गला सद्धा सीलवन्तो बहुस्सुता चागवन्तो पञ्ञवन्तो, या तेसं सेवना निसेवना संसेवना भजना सम्भजना भत्ति सम्भत्ति तंसम्पवङ्कता – अयं वुच्चति कल्याणमित्तता.

१३३६. तत्थ कतमा आपत्तिकुसलता? पञ्चपि आपत्तिक्खन्धा आपत्तियो, सत्तपि आपत्तिक्खन्धा आपत्तियो. या तासं आपत्तीनं आपत्तिकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति आपत्तिकुसलता.

१३३७. तत्थ कतमा आपत्तिवुट्ठानकुसलता? या ताहि आपत्तीहि वुट्ठानकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति आपत्तिवुट्ठानकुसलता.

१३३८. तत्थ कतमा समापत्तिकुसलता? अत्थि सवितक्कसविचारा समापत्ति, अत्थि अवितक्कविचारमत्ता समापत्ति, अत्थि अवितक्कअविचारा समापत्ति. या तासं समापत्तीनं समापत्तिकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति समापत्तिकुसलता.

१३३९. तत्थ कतमा समापत्तिवुट्ठानकुसलता? या ताहि समापत्तीहि वुट्ठानकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति समापत्तिवुट्ठानकुसलता.

१३४०. तत्थ कतमा धातुकुसलता? अट्ठारस धातुयो चक्खुधातु रूपधातु चक्खुविञ्ञाणधातु, सोतधातु सद्दधातु सोतविञ्ञाणधातु, घानधातु गन्धधातु घानविञ्ञाणधातु, जिव्हाधातु रसधातु जिव्हाविञ्ञाणधातु, कायधातु फोट्ठब्बधातु कायविञ्ञाणधातु, मनोधातु धम्मधातु मनोविञ्ञाणधातु. या तासं धातूनं धातुकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति धातुकुसलता.

१३४१. तत्थ कतमा मनसिकारकुसलता? या तासं धातूनं मनसिकारकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति मनसिकारकुसलता.

१३४२. तत्थ कतमा आयतनकुसलता? द्वादसायतनानि – चक्खायतनं, रूपायतनं, सोतायतनं, सद्दायतनं, घानायतनं, गन्धायतनं, जिव्हायतनं, रसायतनं, कायायतनं, फोट्ठब्बायतनं, मनायतनं, धम्मायतनं. या तेसं आयतनानं आयतनकुसलता पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति आयतनकुसलता.

१३४३. तत्थ कतमा पटिच्चसमुप्पादकुसलता? अविज्जापच्चया सङ्खारा, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतनं, सळायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासा सम्भवन्ति; एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होतीति. या तत्थ पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति पटिच्चसमुप्पादकुसलता.

१३४४. तत्थ कतमा ठानकुसलता? ये ये धम्मा येसं येसं धम्मानं हेतू पच्चया उप्पादाय [उपादाय (सी. क.)] तं तं ठानन्ति, या तत्थ पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति ठानकुसलता.

१३४५. तत्थ कतमा अट्ठानकुसलता? ये ये धम्मा येसं येसं धम्मानं न हेतू न पच्चया उप्पादाय तं तं अट्ठानन्ति, या तत्थ पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति अट्ठानकुसलता.

१३४६. तत्थ कतमो अज्जवो? या अज्जवता अजिम्हता अवङ्कता अकुटिलता – अयं वुच्चति अज्जवो.

१३४७. तत्थ कतमो मद्दवो? या मुदुता मद्दवता अकक्खळता अकथिनता नीचचित्तता – अयं वुच्चति मद्दवो.

१३४८. तत्थ कतमा खन्ति? या खन्ति खमनता अधिवासनता अचण्डिक्कं अनसुरोपो अत्तमनता चित्तस्स – अयं वुच्चति खन्ति.

१३४९. तत्थ कतमं सोरच्चं? यो कायिको अवीतिक्कमो, वाचसिको अवीतिक्कमो, कायिकवाचसिको अवीतिक्कमो – इदं वुच्चति सोरच्चं. सब्बोपि सीलसंवरो सोरच्चं.

१३५०. तत्थ कतमं साखल्यं? या सा वाचा अण्डका कक्कसा परकटुका पराभिसज्जनी कोधसामन्ता असमाधिसंवत्तनिका, तथारूपिं वाचं पहाय या सा वाचा नेळा कण्णसुखा पेमनीया हदयङ्गमा पोरी बहुजनकन्ता बहुजनमनापा तथारूपिं वाचं भासिता होति; या तत्थ सण्हवाचता सखिलवाचता अफरुसवाचता – इदं वुच्चति साखल्यं.

१३५१. तत्थ कतमो पटिसन्थारो? द्वे पटिसन्थारा – आमिसपटिसन्थारो च धम्मपटिसन्थारो च. इधेकच्चो पटिसन्थारको होति आमिसपटिसन्थारेन वा धम्मपटिसन्थारेन वा – अयं वुच्चति पटिसन्थारो.

१३५२. तत्थ कतमा इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता? इधेकच्चो चक्खुना रूपं दिस्वा निमित्तग्गाही होति अनुब्यञ्जनग्गाही. यत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रक्खति चक्खुन्द्रियं, चक्खुन्द्रिये न संवरं आपज्जति. सोतेन सद्दं सुत्वा…पे… घानेन गन्धं घायित्वा…पे… जिव्हाय रसं सायित्वा…पे… कायेन फोट्ठब्बं फुसित्वा…पे… मनसा धम्मं विञ्ञाय निमित्तग्गाही होति अनुब्यञ्जनग्गाही. यत्वाधिकरणमेनं मनिन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय न पटिपज्जति, न रक्खति मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये न संवरं आपज्जति. या इमेसं छन्नं इन्द्रियानं अगुत्ति अगोपना अनारक्खो असंवरो – अयं वुच्चति इन्द्रियेसु अगुत्तद्वारता.

१३५३. तत्थ कतमा भोजने अमत्तञ्ञुता? इधेकच्चो अप्पटिसङ्खा अयोनिसो आहारं आहारेति दवाय मदाय मण्डनाय विभूसनाय. या तत्थ असन्तुट्ठिता अमत्तञ्ञुता अप्पटिसङ्खा भोजने – अयं वुच्चति भोजने अमत्तञ्ञुता.

१३५४. तत्थ कतमा इन्द्रियेसु गुत्तद्वारता? इधेकच्चो चक्खुना रूपं दिस्वा न निमित्तग्गाही होति न अनुब्यञ्जनग्गाही. यत्वाधिकरणमेनं चक्खुन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय पटिपज्जति, रक्खति चक्खुन्द्रियं, चक्खुन्द्रिये संवरं आपज्जति. सोतेन सद्दं सुत्वा…पे… घानेन गन्धं घायित्वा…पे… जिव्हाय रसं सायित्वा…पे… कायेन फोट्ठब्बं फुसित्वा…पे… मनसा धम्मं विञ्ञाय न निमित्तग्गाही होति नानुब्यञ्जनग्गाही. यत्वाधिकरणमेनं मनिन्द्रियं असंवुतं विहरन्तं अभिज्झादोमनस्सा पापका अकुसला धम्मा अन्वास्सवेय्युं, तस्स संवराय पटिपज्जति, रक्खति मनिन्द्रियं, मनिन्द्रिये संवरं आपज्जति. या इमेसं छन्नं इन्द्रियानं गुत्ति गोपना आरक्खो संवरो – अयं वुच्चति इन्द्रियेसु गुत्तद्वारता.

१३५५. तत्थ कतमा भोजने मत्तञ्ञुता? इधेकच्चो पटिसङ्खा योनिसो आहारं आहारेति – नेव दवाय न मदाय न मण्डनाय न विभूसनाय यावदेव इमस्स कायस्स ठितिया यापनाय विहिंसूपरतिया ब्रह्मचरियानुग्गहाय, इति पुराणञ्च वेदनं पटिहङ्खामि, नवञ्च वेदनं न उप्पादेस्सामि, यात्रा च मे भविस्सति अनवज्जता च फासुविहारो चाति. या तत्थ सन्तुट्ठिता मत्तञ्ञुता पटिसङ्खा भोजने – अयं वुच्चति भोजने मत्तञ्ञुता.

१३५६. तत्थ कतमं मुट्ठसच्चं? या असति अननुस्सति अप्पटिस्सति असति असरणता अधारणता पिलापनता सम्मुसनता – इदं वुच्चति मुट्ठसच्चं.

१३५७. तत्थ कतमं असम्पजञ्ञं? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – इदं वुच्चति असम्पजञ्ञं.

१३५८. तत्थ कतमा सति? या सति अनुस्सति पटिस्सति सति सरणता धारणता अपिलापनता असम्मुसनता सति सतिन्द्रियं सतिबलं सम्मासति – अयं वुच्चति सति.

१३५९. तत्थ कतमं सम्पजञ्ञं? या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – इदं वुच्चति सम्पजञ्ञं.

१३६०. तत्थ कतमं पटिसङ्खानबलं? या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – इदं वुच्चति पटिसङ्खानबलं.

१३६१. तत्थ कतमं भावनाबलं? या कुसलानं धम्मानं आसेवना भावना बहुलीकम्मं – इदं वुच्चति भावनाबलं. सत्तपि बोज्झङ्गा भावनाबलं.

१३६२. तत्थ कतमो समथो? या चित्तस्स ठिति…पे… सम्मासमाधि – अयं वुच्चति समथो.

१३६३. तत्थ कतमा विपस्सना? या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति विपस्सना.

१३६४. तत्थ कतमं समथनिमित्तं? या चित्तस्स ठिति…पे… सम्मासमाधि – इदं वुच्चति समथनिमित्तं.

१३६५. तत्थ कतमं पग्गाहनिमित्तं? यो चेतसिको वीरियारम्भो…पे… सम्मावायामो – इदं वुच्चति पग्गाहनिमित्तं.

१३६६. तत्थ कतमो पग्गाहो? यो चेतसिको वीरियारम्भो…पे… सम्मावायामो – अयं वुच्चति पग्गाहो.

१३६७. तत्थ कतमो अविक्खेपो? या चित्तस्स ठिति…पे… सम्मासमाधि – अयं वुच्चति अविक्खेपो.

१३६८. तत्थ कतमा सीलविपत्ति? यो कायिको वीतिक्कमो, वाचसिको वीतिक्कमो, कायिकवाचसिको वीतिक्कमो – अयं वुच्चति सीलविपत्ति. सब्बम्पि दुस्सिल्यं सीलविपत्ति.

१३६९. तत्थ कतमा दिट्ठिविपत्ति? नत्थि दिन्नं, नत्थि यिट्ठं, नत्थि हुतं, नत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाको, नत्थि अयं लोको, नत्थि परो लोको, नत्थि माता, नत्थि पिता, नत्थि सत्ता ओपपातिका, नत्थि लोके समणब्राह्मणा सम्मग्गता सम्मापटिपन्ना ये इमञ्च लोकं परञ्च लोकं सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदेन्तीतिः या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… विपरियासग्गाहो – अयं वुच्चति दिट्ठिविपत्ति. सब्बापि मिच्छादिट्ठि दिट्ठिविपत्ति.

१३७०. तत्थ कतमा सीलसम्पदा? यो कायिको अवीतिक्कमो, वाचसिको अवीतिक्कमो, कायिकवाचसिको अवीतिक्कमो – अयं वुच्चति सीलसम्पदा. सब्बोपि सीलसंवरो सीलसम्पदा.

१३७१. तत्थ कतमा दिट्ठिसम्पदा? अत्थि दिन्नं, अत्थि यिट्ठं, अत्थि हुतं, अत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाको, अत्थि अयं लोको, अत्थि परो लोको, अत्थि माता, अत्थि पिता, अत्थि सत्ता ओपपातिका, अत्थि लोके समणब्राह्मणा सम्मग्गता सम्मापटिपन्ना ये इमञ्च लोकं परञ्च लोकं सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदेन्तीतिः या एवरूपा पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि – अयं वुच्चति दिट्ठिसम्पदा. सब्बापि सम्मादिट्ठि दिट्ठिसम्पदा.

१३७२. तत्थ कतमा सीलविसुद्धि? यो कायिको अवीतिक्कमो, वाचसिको अवीतिक्कमो, कायिकवाचसिको अवीतिक्कमो – अयं वुच्चति सीलविसुद्धि. सब्बोपि सीलसंवरो सीलविसुद्धि.

१३७३. तत्थ कतमा दिट्ठिविसुद्धि? कम्मस्सकतञाणं सच्चानुलोमिकञाणं मग्गसमङ्गिस्स ञाणं फलसमङ्गिस्स ञाणं.

१३७४. दिट्ठिविसुद्धि खो पनाति – या पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि.

१३७५. यथादिट्ठिस्स च पधानन्ति – यो चेतसिको वीरियारम्भो…पे… सम्मावायामो.

१३७६. संवेगोति – जातिभयं जराभयं ब्याधिभयं मरणभयं. संवेजनियं [संवेजनीयं (सी.)] ठानन्ति – जाति जरा ब्याधि मरणं.

१३७७. संविग्गस्स च योनिसो पधानन्ति – इध भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादाय छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति, उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहानाय छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति, अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादाय छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति, उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति.

१३७८. असन्तुट्ठिता च कुसलेसु धम्मेसूति – या कुसलानं धम्मानं भावनाय असन्तुट्ठस्स भिय्योकम्यता.

१३७९. अप्पटिवानिता च पधानस्मिन्ति – या कुसलानं धम्मानं भावनाय सक्कच्चकिरियता सातच्चकिरियता अट्ठितकिरियता अनोलीनवुत्तिता अनिक्खित्तछन्दता अनिक्खित्तधुरता आसेवना भावना बहुलीकम्मं.

१३८०. विज्जाति – तिस्सो विज्जा – पुब्बेनिवासानुस्सति ञाणं विज्जा, सत्तानं चुतूपपाते ञाणं विज्जा, आसवानं खये ञाणं विज्जा.

१३८१. विमुत्तीति – द्वे विमुत्तियो – चित्तस्स [चित्तस्स च (सी. स्या.)] अधिमुत्ति, निब्बानञ्च.

१३८२. खये ञाणन्ति – मग्गसमङ्गिस्स ञाणं.

१३८३. अनुप्पादे ञाणन्ति – फलसमङ्गिस्स ञाणं.

निक्खेपकण्डं निट्ठितं.