३. धातु
३१. चक्खुधातु कतिहि खन्धेहि कतिहायतनेहि कतिहि धातूहि सङ्गहिता? चक्खुधातु एकेन खन्धेन एकेनायतनेन एकाय धातुया सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? चतूहि खन्धेहि एकादसहायतनेहि सत्तरसहि धातूहि असङ्गहिता.
३२. सोतधातु… घानधातु… जिव्हाधातु… कायधातु… रूपधातु… सद्दधातु… गन्धधातु… रसधातु… फोट्ठब्बधातु… चक्खुविञ्ञाणधातु… सोतविञ्ञाणधातु… घानविञ्ञाणधातु… जिव्हाविञ्ञाणधातु… कायविञ्ञाणधातु… मनोधातु… मनोविञ्ञाणधातु एकेन खन्धेन एकेनायतनेन एकाय धातुया सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? चतूहि खन्धेहि एकादसहायतनेहि सत्तरसहि धातूहि असङ्गहिता.
३३. धम्मधातु असङ्खतं खन्धतो ठपेत्वा चतूहि खन्धेहि एकेनायतनेन एकाय धातुया सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? एकेन खन्धेन एकादसहायतनेहि सत्तरसहि धातूहि असङ्गहिता.
(एकमूलकं.)
३४. चक्खुधातु च सोतधातु च एकेन खन्धेन द्वीहायतनेहि द्वीहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? चतूहि खन्धेहि दसहायतनेहि सोळसहि धातूहि असङ्गहिता.
३५. चक्खुधातु च घानधातु च… चक्खुधातु च जिव्हाधातु च… चक्खुधातु च कायधातु च… चक्खुधातु च रूपधातु च… चक्खुधातु च सद्दधातु च… चक्खुधातु च गन्धधातु च… चक्खुधातु च रसधातु च… चक्खुधातु च फोट्ठब्बधातु च एकेन खन्धेन द्वीहायतनेहि द्वीहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? चतूहि खन्धेहि दसहायतनेहि सोळसहि धातूहि असङ्गहिता.
३६. चक्खुधातु च चक्खुविञ्ञाणधातु च द्वीहि खन्धेहि द्वीहायतनेहि द्वीहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? तीहि खन्धेहि दसहायतनेहि सोळसहि धातूहि असङ्गहिता.
३७. चक्खुधातु च सोतविञ्ञाणधातु च… चक्खुधातु च घानविञ्ञाणधातु च… चक्खुधातु च जिव्हाविञ्ञाणधातु च… चक्खुधातु च कायविञ्ञाणधातु च… चक्खुधातु च मनोधातु च… चक्खुधातु च मनोविञ्ञाणधातु च द्वीहि खन्धेहि द्वीहायतनेहि द्वीहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? तीहि खन्धेहि दसहायतनेहि सोळसहि धातूहि असङ्गहिता.
३८. चक्खुधातु च धम्मधातु च असङ्खतं खन्धतो ठपेत्वा चतूहि खन्धेहि द्वीहायतनेहि द्वीहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? एकेन खन्धेन दसहायतनेहि सोळसहि धातूहि असङ्गहिता.
(दुकमूलकं.)
३९. अट्ठारस धातुयो कतिहि खन्धेहि कतिहायतनेहि कतिहि धातूहि सङ्गहिता? अट्ठारस धातुयो असङ्खतं खन्धतो ठपेत्वा पञ्चहि खन्धेहि द्वादसहायतनेहि अट्ठारसहि धातूहि सङ्गहिता. कतिहि असङ्गहिता? न केहिचि खन्धेहि न केहिचि आयतनेहि न काहिचि धातूहि असङ्गहिता.
(अट्ठारसकं.)