चूळवग्गपाळि

१. कम्बक्खन्धक

पुच्छा – भण्डनादिकारकस्स आवुसो भिक्खुनो तज्जनीयकम्मं कातुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते पण्डुकलोहितके भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं, पण्डुकलोहितका भन्ते भिक्खू अत्तना भण्डनकारका कलहकारका विवादकारका भस्सकारका सङ्घे अधिकरणकारका, येपि चञ्ञे भिक्खू भण्डनकारका कलहकारका विवादकारका भस्सकारका सङ्घे अधिकरणकारका ते उपसङ्कमित्वा एवमाहंसु ‘‘मा खो तुम्हे आयस्मन्तो एसो अजेसि, बलवाबलवं पटिमन्तेथ, तुम्हे तेन पण्डिततरा च ब्यत्ततरा च बहुस्सुततरा च अलमत्ततरा च, मा चस्स भायित्थ, मयम्पि तुम्हाकं पक्खा भविस्सामा’’ति, तेन अनुप्पन्नानि चेव भण्डनानि उप्पज्जन्ति, उप्पन्नानि च भण्डनानि भिय्योभावाय वेपुल्लाय संवत्तन्ति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – तज्जनीयकम्मकतस्स आवुसो भिक्खुनो कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – अट्ठारससु भन्ते वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स तज्जनीयकम्मकतस्स भिक्खुनो तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता सावत्थियं अनुञ्ञातं, तेयेव पण्डुकलोहितका भिक्खू सङ्घेन तज्जनीयकम्मकता सम्मा वत्तित्वा सङ्घं उपसङ्कमित्वा याचिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – बालस्स आवुसो अब्यत्तस्स आपत्तिबहुलस्स अनपदानस्स गिहिसंसट्ठस्स अननुलोमिकेहि गिहिसंसग्गेहि नियस्सकम्मं कातुं कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते आयस्मन्तं सेय्यसकं आरब्भ पञ्ञत्तं, आयस्मा भन्ते सेय्यसको बालो अहोसि अब्यत्तो आपत्तिबहुलो अनपदानो गिहिसंसट्ठो विहासि अननुलोमिकेहि गिहिसंसग्गेहि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – नियस्सकम्मकतस्स आवुसो भिक्खुनो कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – अट्ठारससु भन्ते वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स नियस्स कम्मकतस्स भिक्खुनो तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता अनुञ्ञातं, न उपसम्पादेतब्बं, न निस्सयो दातब्बो, न सामणेरो उपट्ठापेतब्बो, न भिक्खुनोवादकसम्मुति सादितब्बा, सम्मतेनपि भिक्खुनियो न ओवदितब्बा, एवमादीसु भन्ते अट्ठारससु वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स नियस्सकम्मकतस्स भिक्खुनो तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता अनुञ्ञातं.

पुच्छा – कुलदूसकस्स आवुसो पापसमाचारस्स भिक्खुनो पब्बाजनीयकम्मं कातुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अस्सजिपुनब्बसुके भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं, अस्सजिपुनब्बसुका भन्ते भिक्खू कीटागिरिस्मिं कुलदूसका अहेसुं पापसमाचारा, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – पटिसारणीयकम्मं आवुसो पुच्छामि, सद्धं आवुसो पसन्नं गहपतिं दायकं कारकं सङ्घुपट्ठाकं हीनेन खुंसेन्तस्स भिक्खुनो पटिसारणीयकम्मं कातुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते आयस्मन्तं सुधम्मं आरब्भ अनुञ्ञातं, भगवति भन्ते सावत्थियं विहरति आयस्मा सुधम्मो मच्छिकासण्डे चित्तं गहपतिं सद्धं पसन्नं दायकं कारकं सङ्घुपट्ठाकं हीनेन खुंसेसि हीनेन वम्भेसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

तेनहि भिक्खवे सङ्घो सुधम्मस्स भिक्खुनो पटिसारणीयकम्मं करोतु ‘‘चित्तो ते गहपति खमापेतब्बो’’ति –

पुच्छा – पटिसारणीयकम्मकतस्स आवुसो भिक्खुनो अनुदूतं दातुञ्च तेन अनुदूतेन सद्धिं गन्त्वा यथाखुंसितं गहपतिं खमापेतुं च भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते आयस्मन्तंयेव सुधम्मं आरब्भ अनुञ्ञातं, आयस्मा भन्ते सुधम्मो मच्छिकासण्डं गन्त्वा मङ्कुभूतो नासक्खि चित्तं गहपतिं खमापेतुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – पटिसारणीयकम्मकतस्स आवुसो भिक्खुनो कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – अट्ठारससु भन्ते वत्तेसु सम्मा वत्तन्तस्स पटिसारणीय कम्मकतस्स भिक्खुनो तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता अनुञ्ञातं.

पुच्छा – आपत्तिं आवुसो आपज्जित्वा तं आपत्तिं पस्सितुं वा पटिकातुं वा न इच्छन्तस्स भिक्खुनो आपत्तिया अदस्सने वा अप्पटिकम्मे वा उक्खेपनीयकम्मं कातुं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – कोसम्बियं भन्ते आयस्मन्तं छन्नत्थेरं आरब्भ पञ्ञत्तं, आयस्मा भन्ते छन्नो आपत्तिं आपज्जित्वा न इच्छि तं आपत्तिं पस्सितुं वा पटिकातुं वा, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – आपत्तिया आवुसो अदस्सनेन वा अप्पटिकम्मे वा उक्खेपनीय कम्मकतेन भिक्खुना कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

विस्सज्जना – तेचत्तालीसाय भन्ते वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

पुच्छा – उक्खेपनीयकम्मकतस्स आवुसो भिक्खुनो सम्मा वत्तन्तस्स तं कम्मं पटिप्पस्सम्भेतुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – कोसम्बियं भन्ते आयस्मन्तंयेव छन्नं आरब्भ अनुञ्ञातं, आयस्मा भन्ते छन्नो सङ्घेन आपत्तिया अदस्सने वा अप्पटिकम्मे वा उक्खेपनीयकम्मकतो सम्मा वत्तेसि लोमंपातेसि नेत्थारं वत्तेसि सङ्घं उपसङ्कमित्वा तस्स कम्मस्स पटिप्पस्सद्धिया याचि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – पापिकं आवुसो दिट्ठिं गहेत्वा तं दिट्ठिं न पटिनिस्सज्जन्तस्स पापिकाय दिट्ठिया अप्पटिनिस्सग्गे उक्खेपनीयकम्मं कातुं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अरिट्ठं भिक्खुं गद्धबाधिपुब्बं आरब्भ पञ्ञत्तं, भगवति भन्ते सावत्थियं विहरति अरिट्ठस्स नाम भिक्खुनो गद्धबाधिपुब्बस्स एवरूपं पापकं दिट्ठिगतं उप्पन्नं अहोसि ‘‘तथाहं भगवता धम्मं देसितं आजानामि, यथायेमे अन्तरायिका धम्मा वुत्ता भगवता, ते पटिसेवतो नालं अन्तरायाया’’ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – पापिकाय आवुसो दिट्ठिया अप्पटिनिस्सग्गे उक्खेपनीयकम्मकतेन भिक्खुना कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

विस्सज्जना – तेचत्तालीसाय भन्ते वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

पुच्छा – कम्मक्खन्धकं पुच्छिस्सं, सनिदानि सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं आवुसो कति आपत्तियो.

विस्सज्जना – कम्मक्खन्धकं विस्सज्जिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं भन्ते एका आपत्ति.

२. पारिवासिकक्खन्धक

पुच्छा – पारिवासिकस्स आवुसो पकतत्तानं भिक्खूनं अभिवादनादीनि सादियन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते पारिवासिके भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, पारिवासिका भन्ते भिक्खू सादियिंसु पकतत्तानं भिक्खूनं अभिवादनादीनि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – पारिवासिकेन आवुसो भिक्खुना कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

विस्सज्जना – पारिवासिकेन भन्ते भिक्खुना चतुनवुतिया वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

पुच्छा – पारिवासिकं पुच्छिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं आवुसो कति आपत्तियो.

विस्सज्जना – पारिवासिकं विस्सज्जिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं भन्ते एका आपत्ति.

३. समुच्चयक्खन्धक

पुच्छा – समुच्चयं पुच्छिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं आवुसो कति आपत्तियो.

विस्सज्जना – समुच्चयं विस्सज्जिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं भन्ते एका आपत्ति.

४. समथक्खन्धक

पुच्छा – असम्मुखीभूतानं आवुसो भिक्खूनं तज्जनीयं वा नियस्सं वा पब्बाजनीयं वा पटिसारणीयं वा उक्खेपनीयं वा कम्मं करोन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू असम्मुखीभूतानं भिक्खूनं कम्मं अकंसु तज्जनीयम्पि नियस्सम्पि पब्बाजनीयम्पि पटिसारणीयम्पि उक्खेपनीयम्पि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – सतिवेपुल्लपत्तस्स आवुसो भिक्खुनो सतिविनयं दानं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते मेत्तियभूमजके भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं मेत्तियभूमजका भन्ते भिक्खू आयस्मन्तं दब्बं मल्लपुत्तं अमूलिकाय सीलविपत्तिया अनुद्धंसेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – कतिपनावुसो एत्थ धम्मिकानि सतिविनयदानानि.

विस्सज्जना – पञ्चिमानि भन्ते धम्मिकानि सतिविनयस्स दानानि, सुद्धो होति भिक्खु अनापत्तिको, अनुवदन्ति च नं, याचति च, तस्स सङ्घो सतिविनयं देति धम्मेन समग्गेन, इमानि खो भन्ते पञ्च धम्मिकानि सति विनयस्स दानानि.

पुच्छा – अमूळ्हस्स आवुसो भिक्खुनो अमूळ्हविनयं दातुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू गग्गं भिक्खुं उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेसुं ‘‘सरता यस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति, सो एवं वदेति ‘‘अहं खो आवुसो उम्मत्तको अहोसि चित्तविपरियासकतो, तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं, नाहं तं सरामि, मूळ्हेन मे एतं कत’’न्ति. एवम्पि नं वुच्चमाना चोदेन्तेव ‘‘सरता यस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – कति आवुसो अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि, विभजित्वा कथेहि.

विस्सज्जना – तीणि भन्ते अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि, इध भन्ते भिक्खु आपत्तिं आपन्नो होति, तमेनं चोदेति सङ्घो वा सम्बहुला वा एकपुग्गलो वा ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति, सो सरमानोव एवं वदेति ‘‘न खो अहं आवुसो सरामि एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति. अञ्ञो सरमानोव एवं वदेति ‘‘सरामि खो अहं आवुसो यथा सुपिनन्तेना’’ति. अञ्ञो अनुम्मत्तकोव उम्मत्तकालयं करोति ‘‘अहम्पि खो एवं करोमि, तुम्हेपि एवं करोथ, मय्हम्पि एतं कप्पति, तुम्हाकम्पेतं कप्पती’’ति. एसं सङ्घो अमूळ्हविनयं देति, अधम्मिकं भन्ते अमूळ्हविनयस्स दानं. इमानि खो भन्ते तीणि अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि.

पुच्छा – कति आवुसो धम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि, विभजित्वा कथेहि.

विस्सज्जना – तीणि भन्ते धम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि, इध भन्ते भिक्खु उम्मत्तको होति चित्तविपरियासकतो तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं होति भासितपरिक्कन्तं, तमेनं चोदेति सङ्घो वा सम्बहुला वा एकपुग्गलो वा ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति, सो अस्सरमानोव एवं वदेति ‘‘न खो अहं आवुसो सरामि एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति. अञ्ञोपि अस्सरमानोव एवं वदेति ‘‘सरामि खो अहं आवुसो यथा सुपिनन्तेना’’ति. अञ्ञोपि उम्मत्तकोव उम्मत्तकालयं करोति ‘‘अहम्पि एवं करोमि, तुम्हेपि एवं करोथ, मय्हम्पि एतं कप्पति, तुम्हाकम्पेतं कप्पती’’ति. एसं भन्ते तिण्णं भिक्खूनं सङ्घो अमूळ्हविनयं देति, धम्मिकं भन्ते अमूळ्हविनयस्स दानं. इमानि खो भन्ते तीणि धम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि.

पुच्छा – अप्पटिञ्ञाय आवुसो भिक्खूनं तज्जनीयादीनि कम्मानि करोन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू अप्पटिञ्ञाय भिक्खूनं कम्मानि अकंसु तज्जनीयादीनि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – कथं आवुसो अधम्मिकं होति पटिञ्ञातकरणं.

विस्सज्जना – अञ्ञथा भन्ते आपत्तिं आपज्जन्तस्स अञ्ञथा पटिजानन्तस्स यथा सो पटिजानाति, तथा सङ्घो कारेति, एवं खो भन्ते अधम्मिकं होति पटिञ्ञातकरणं.

पुच्छा – कथं आवुसो धम्मिकं होति पटिञ्ञातकरणं.

विस्सज्जना – यं भन्ते आपत्तिं आपज्जन्तस्स तमेव पटिजानन्तस्स तेनेव सङ्घो कारेति, एवं खो भन्ते धम्मिकं पटिञ्ञातकरणं.

पुच्छा – येभुय्यसिकाय आवुसो अधिकरणं वूपसमेतुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू भण्डनजाता कलहजाता विवादापन्ना अञ्ञमञ्ञं मुखसत्तीहि वितुदन्ता विहरिंसु, न सक्कोन्ति तं अधिकरणं वूपसमेतुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – कथं आवुसो अधिकरणं येभुय्यसिकाय वूपसमेतब्बं.

विस्सज्जना – पञ्चहि भन्ते अङ्गेहि समन्नागतो भिक्खु सलाकग्गाहापको सम्मन्नितब्बो, तेन भन्ते सलाकग्गाहापकेन सलाका गाहातब्बा यथा बहुतरा भिक्खू धम्मवादिनो वदन्ति तथा तं अधिकरणं वूपसमेतब्बं, एवं खो भन्ते येभुय्यसिकाय अधिकरणं वूपसमेतब्बं.

पुच्छा – कति आवुसो अधम्मिका सलाकग्गाहा.

विस्सज्जना – दस भन्ते अधम्मिका सलाकग्गाहा, ओरमत्तकञ्च अधिकरणं होति, न च गतिगतं होति, न च सरितसारितं होति, जानाति ‘अधम्मवादी बहुतरा’ति, अप्पेव नाम अधम्मवादी बहुतरा अस्सूति, जानाति ‘सङ्घो भिज्जिस्सती’ति, अप्पेव नाम सङ्घो भिज्जेय्याति, अधम्मेन गण्हन्ति, वग्गा गण्हन्ति, न च यथादिट्ठिया गण्हन्ति, इमे खो भन्ते दस अधम्मिका कलाकग्गाहा.

पुच्छा – कति आवुसो धम्मिका सलाकग्गाहा.

विस्सज्जना – दस भन्ते धम्मिका सलाकग्गाहा वुत्तविपरियायेन.

पुच्छा – पापुस्सन्नस्स आवुसो भिक्खुस्स तस्स पापियसिका कम्मं कातुं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते उपवाळं भिक्खुं आरब्भ पञ्ञत्तं, उपवाळो भन्ते भिक्खु सङ्घमज्झे आपत्तिया अनुयुञ्जियमानो अवजानित्वा पटिजानाति, पटिजानित्वा अवजानाति, अञ्ञेनञ्ञं पटिचरति, सम्पजानमुसा भासति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – कति आवुसो धम्मिकानि तस्सपापियसिका कम्मस्स करणानि.

विस्सज्जना – पञ्चिमानि भन्ते धम्मिकानि तस्सपापियसिका कम्मस्स करणानि. असुचि च होति, अलज्जी च, सानुवादो च, तस्स सङ्घो तस्सपापियसिका कम्मं करोति धम्मेन समग्गेन, इमानि खो भन्ते पञ्च धम्मिकानि तस्स पापियसिका कम्मस्स करणानि.

पुच्छा – तस्स पापियसिकाकम्मकतेन आवुसो भिक्खुना कतिसु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

विस्सज्जना – तस्स पापियसिकाकम्मकतेन भन्ते भिक्खुना अट्ठारससु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं. न उपसम्पादेतब्बं, न निस्सयो दातब्बो, न सामणेरो उपट्ठापेतब्बो, एवमादीसु भन्ते अट्ठारससु वत्तेसु सम्मा वत्तितब्बं.

पुच्छा – कति आवुसो अधिकरणानि समथेहि वूपसमेतब्बानि.

विस्सज्जना – चत्तारिमानि भन्ते अधिकरणानि समथेहि वूपसमेतब्बानि, विवादाधिकरणं अनुवादाधिकरणं आपत्ताधिकरणं किच्चाधिकरणं, इमानि भन्ते चत्तारि अधिकरणानि समथेहि वूपसमेतब्बानि.

पुच्छा – किं आवुसो विवादाधिकरणस्स मूलं.

विस्सज्जना – छ भन्ते विवादमूलानि विवादाधिकरणस्स मूलं, तीणिपि अकुसलमूलानि विवादाधिकरणस्स मूलं, तीणिपि कुसलमूलानि विवादाधिकरणस्स मूलं, इदं भन्ते विवादाधिकरणस्स मूलं.

पुच्छा – किं पनावुसो अनुवादाधिकरणस्स मूलं.

विस्सज्जना – छ भन्ते अनुवादमूलानि अनुवादाधिकरणस्स मूलं, तीणिपि अकुसलमूलानि अनुवादाधिकरणस्स मूलं, तीणिपि कुसलमूलानि अनुवादाधिकरणस्स मूलं, कायोपि अनुवादाधिकरणस्स मूलं, वाचापि अनुवादाधिकरणस्स मूलं, इदं खो भन्ते अनुवादाधिकरणस्स मूलं.

पुच्छा – किं पनावुसो आपत्ताधिकरणस्स मूलं.

विस्सज्जना – छ भन्ते आपत्तिसमुट्ठाना आपत्ताधिकरणस्स मूलं, अत्ति भन्ते आपत्ति कायतो समुट्ठाति न वाचतो न चित्ततो, अत्थि भन्ते आपत्ति वाचतो समुट्ठाति न कायतो न चित्ततो, अत्थि भन्ते आपत्ति कायतो च वाचतो च समुट्ठाति न चित्ततो, अत्थि भन्ते आपत्ति कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति न वाचतो, अत्थि भन्ते आपत्ति वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति न कायतो, अत्थि भन्ते आपत्ति कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, इमानि भन्ते छ आपत्ति समुट्ठानानि आपत्ताधिकरणस्स मूलं.

पुच्छा – किं पनावुसो किच्चाधिकरणस्स मूलं.

विस्सज्जना – किच्चाधिकरणस्स भन्ते एकं मूलं सङ्घो.

पुच्छा – समथं आवुसो पुच्छिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं आवुसो कति आपत्तियो.

विस्सज्जना – समथं भन्ते विस्सज्जिस्सं, सनिदानं सनिद्देसं. समुक्कट्ठपदानं भन्ते द्वे आपत्तियो.

५. खुद्दकवत्थुक्खन्धक

पुच्छा – नहायन्तेन आवुसो भिक्खुना रुक्खे वा थम्भे वा कुट्टे वा कायं उग्घंसेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू नहायमाना रुक्खेपि थम्भेपि कुट्टेपि कायं उग्घंसेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – गन्धब्बहत्थकेन वा आवुसो कुरुविन्दकसुत्तिया वा मल्लकेन वा नहायन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गियेव भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू गन्धब्बहत्थकेनपि कुरुविन्दकसुत्तियापि मल्लकेनपि नहायिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – पाणिना आवुसो परिकम्मं कातुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञातं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू पिट्ठिपरिकम्मं कातुं कुक्कुच्चायिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – वल्लिकं वा आवुसो पामङ्गं वा कण्ठसुत्तकं वा कटिसुत्तकं वा ओवट्टिकं वा कायुरं वा हत्थाभरणं वा अङ्गुलिमुद्दिकं वा धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू वल्लिकादीनि धारेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – दीघे आवुसो केसे धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू दीघे केसे धारेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – कोच्छेनवा आवुसो फणकेनवा हत्थफणकेनवा केसे ओसण्ठेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गियेव भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू कोच्छादीहि केसे ओसण्ठेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – आदासे वा आवुसो उदकपत्ते वा मुखनिमित्तं ओलोकेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गियेव भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू आदासेपि उदकपत्तेपि मुखनिमित्तं ओलोकेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – आबाधपच्चया पनावुसो आदासे वा उदकपत्ते वा मुखनिमित्तं ओलोकेतुं भगवता कत्थ अनुञ्ञातं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ अनुञ्ञातं, भगवति भन्ते राजगहे विहरति अञ्ञतरस्स भिक्खुनो मुखे वणो अहोसि, सो भिक्खू एतदवोच ‘‘कीदिसो मे आवुसो वणो’’ति, भिक्खू एवमाहंसु ‘‘एदिसो ते आवुसो वणो’’ति, सो न सद्दहति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञातं.

पुच्छा – मुखालेपनादीनि आवुसो करोन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू मुखालेपनादीनि अकंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – नच्चं वा आवुसो गीतं वा वादितं वा दस्सनाय गच्छन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते नच्चम्पि गीतम्पि वादितम्पि दस्सनाय गच्छिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – कथं आवुसो नच्चादीनि पस्सन्तस्स आपत्ति होति, कथं पन अनापत्ति.

विस्सज्जना – नच्चं वा भन्ते गीतं वा वादितं वा दस्सनाय गच्छति आपत्ति दुक्कटस्स, यत्थ ठितो पस्सति वा सुणाति वा आपत्ति दुक्कटस्स, दस्सनूपचारं विजहित्वा पुनप्पुनं पस्सति आपत्ति दुक्कटस्स, आरामे ठितस्स पस्सतो अनापत्ति, विहारतो पन विहारं पस्सिस्सामीति गच्छतो आपत्तियेव, यत्थ ठितो पस्सति वा सुणाति वा आपत्ति दुक्कटस्स, आसनसालाय निसिन्नो पस्सति अनापत्ति, पस्सिस्सामीति वुट्ठहित्वा गच्छति आपत्ति दुक्कटस्स, यत्थ ठितो पस्सति वा सुणाति वा आपत्ति दुक्कटस्स, पतिपथं गच्छन्तो पस्सति अनापत्ति, गीवं परिवत्तेत्वा पस्सतो पन आपत्ति भन्ते.

पुच्छा – आयतकेन आवुसो गीतस्सरेन धम्मं गायन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू आयतकेन गीतस्सरेन धम्मं गायिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – दारुपत्तं आवुसो धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते आयस्मन्तं पिण्डोलभारद्वाजं आरब्भ पञ्ञत्तं, आयस्मा भन्ते पिण्डोलभारद्वाजो छवस्स दारुपत्तस्स कारणा गिहीनं उत्तरिमनुस्सधम्मं इद्धिपाटिहारियं दस्सेति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

न च भिक्खवे दारुपत्तो धारेतब्बो, यो धारेय्य आपत्ति दुक्कटस्स –

पुच्छा – भगवता आवुसो उच्चावचे पत्ते पटिक्खिपित्वा अयो पत्तो भूमिपत्तोति इमेयेव द्वे पत्ता कत्थ अनुञ्ञाता, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञाता, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू उच्चावचे पत्ते धारेसुं सोवण्णमया रूपियमया, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

पुच्छा – सोदकं आवुसो पत्तं पटिसामेन्तस्स च ओतापेन्तस्सच उण्हे पत्तं निदहन्तस्स च दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू सोदकं पत्तं पटिसामेसुं, ओतापेसुं, उण्हे पत्तं निदहिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – छवसीसपत्तं आवुसो धारेन्तस्स च सब्बपंसुकूलिकस्स च दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ पञ्ञत्तं, अञ्ञतरो भन्ते भिक्खु सब्बपंसुकूलिको अहोसि, सो छवसीसस्स पत्तं धारेसि, अञ्ञतरा इत्थी पस्सित्वा भीता विस्सरमकासि ‘‘अभुं मे पिसाचो वताय’’न्ति, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – चलकानि वा आवुसो अट्ठिकानि वा उच्छिट्ठोदकं वा पत्तेन नीहरन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – राजगहे भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू चलकानिपि अट्ठिकानिपि उच्छिट्ठो दकम्पि पत्तेन नीहरिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – उपाहनत्थविका आवुसो भगवता कत्थ अनुञ्ञाता, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

विस्सज्जना – अन्तरा च भन्ते राजगहं अन्तरा च वेसालिं अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ अनुञ्ञाता, अञ्ञतरो भन्ते भिक्खु उपाहनायो कायबन्धनेन बन्धित्वा गामं पिण्डाय पाविसि, अञ्ञतरो उपासको तं भिक्खुं अभिवादेन्तो उपाहनायो सीसेन घट्टेति, सो भिक्खु मङ्कु अहोसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

पुच्छा – अद्धानमग्गप्पटिपन्नेन आवुसो परिस्सावनं याचियमानेन न ददन्तस्स च अप्पटिस्सावनकेन अद्धानं पटिपज्जन्तस्स च दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – अन्तरा च भन्ते राजगहं अन्तरा च वेसालिं अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ पञ्ञत्तं, अञ्ञतरो भन्ते भिक्खु परिस्सावनं याचियमानो न अदासि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – पुप्फाभिकिण्णे आवुसो सयने सयन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – वेसालियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू पुप्फाभिकिण्णेसु सयनेसु सयिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – एकभाजने वा आवुसो भुञ्जन्तानं एकथालके वा पिवन्तानं एकत्थरणपावुरणानं वा तुवट्टानं दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – वेसालियं भन्ते छब्बग्गियेव भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू एकभाजनेपि भुञ्जिंसु, एकथालकेपि पिविंसु, एकमञ्चकेपि तुवट्टेसुं, एकत्थरणापि तुवट्टेसुं, एकपावुरणापि तुवट्टेसुं, एकत्थरणपावुरणापि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – चामरिबीजनिं आवुसो पटिक्खिपित्वा तिस्सो बीजनियो भगवता कत्थ अनुञ्ञाता, किस्मिञ्च वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अनुञ्ञाता, सावत्थियं भन्ते भगवति विहरति सङ्घस्स चामरिबीजनी उप्पन्ना अहोसि, भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

न भिक्खवे चामरिबीजनी धारेतब्बा, यो धारेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि भिक्खवे तिस्सो बीजनियो वाकमयं उसीरमयं मोरपिञ्छा मयं.

पुच्छा – दीघे आवुसो नखे धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ पञ्ञत्तं, अञ्ञतरो भन्ते भिक्खु दीघे नखे धारेसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – कत्तरिकाय आवुसो केसे छेदापेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू कत्तरिकाय केसे छिन्दिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – दीघे आवुसो नासिकालोमे धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते सम्बहुले भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, सम्बहुला भन्ते भिक्खू दीघानि नासिकालोमानि धारेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – उच्चावचा आवुसो कण्णमलहरणियो पटिक्खिपित्वा दस कण्णमलहरणियो भगवता कत्थ अनुञ्ञाता, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ अनुञ्ञाता, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू उच्चावचा कण्णमलहरणियो धारेसुं सोवण्णमयं रूपियमयं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं अनुञ्ञाता.

पुच्छा – सङ्घाटिपल्लत्थिकाय निसीदन्तस्स आवुसो दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू सङ्घाटिपल्लत्थिकाय निसीदिंसु, सङ्घाटिया पत्ता लुज्जिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – अकायबन्धनेन आवुसो गामं पविसन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ पञ्ञत्तं, अञ्ञतरो भन्ते भिक्खु अकायबन्धनो गामं पिण्डाय पाविसि, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – गिहिनिवत्थं आवुसो निवासेन्तस्स च, गिहिपारुतं पारुपन्तस्स च, संवेल्लियं निवासेन्तस्स च दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू गिहिनिवत्थं निवासिंसु, गिहिपारुतम्पि पारुपिंसु, संवेल्लियम्पि निवासिंसु, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – उभतो काजं आवुसो धारेन्तस्स दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते छब्बग्गिये भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्तं, छब्बग्गिया भन्ते भिक्खू उभतो काजं धारेसुं, तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.

पुच्छा – लोकायतं आवुसो परियापुणन्तस्स च वाचेन्तस्स च दुक्कटं भगवता कत्थ पञ्ञत्तं, कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं पञ्ञत्तं.