३४. सरम्हा द्वे
सरम्हा परस्स ब्यञ्जनस्स क्वचि द्वे रूपानि होन्ति. एत्थ च आवुत्तिद्विवचनं ठानेद्विवचनन्ति द्वीसु ठानेद्विवचनं वेदितब्बं.
तानि च प+पति+पटि+कम+कुस+कुध+की+गह+जुत+ञा+सि+ सु+सू+सम्भू+सर+ससादीनमादिब्यञ्जनानञ्च होति. इध पमादो=इधप्पमादो, एवं अप्पमादो, विप्पयुत्तो, सुप्पसन्नो, सम्मा पधानं=सम्मप्पधानं रस्सत्तं. अप्पतिवत्तियो, अधिप्पतिपच्चयो, सुप्पतिट्ठितो,. अप्पटिपुग्गलो, विप्पटिसारो, सुप्पटिपत्ति. पक्कमो, पटिक्कमो, हेतुक्कमो, आकमति=अक्कमति, एवं पक्कमति, यथाक्कमं. अक्कोसति, पटिक्कोसति, अनुक्कोसति, आकोसति=अक्कोसति. अक्कुद्धो, अभिक्कुद्धो. धनक्कीतो, विक्कयो, अनुक्कयो. पग्गहो, विग्गहो, अनुग्गहो, चन्दग्गाहो, दिट्ठिग्गाहो. पज्जोतो, विज्जोतो, उज्जोतो. कतञ्ञू, विञ्ञू, पञ्ञाणं, विञ्ञाणं, अनञ्ञाणं. अवस्सयो, निस्सयो, समुस्सयो. अप्पस्सुतो, विस्सुतो, बहुस्सुतो. आसवा=अस्सवा. पस्सम्भेन्तो, विस्सम्भेन्तो. अट्टस्सरो, विस्सरति, अनुस्सरति, अनुस्सति. पस्ससन्तो, विस्ससन्तो, मुहुस्ससन्तो, आसासो=अस्सासो. आदिसद्देन अविस्सजेन्तो, विस्सजेन्तो, अभिक्कन्ततरो, परिच्चजेन्तो, उपद्दवो, उपक्किलेसो, मित्तद्दुनो, आयब्ययो, अब्बहि इच्चादि.
तिक+तय+तिंस+वतादीन+मादिब्यञ्जनस्स च. कुसलत्तिकं, पीतित्तिकं, हेतुत्तिकं. लोकत्तयं, बोधित्तयं, वत्थुत्तयं. एकत्तिंस, द्वत्तिंस, तेत्तिंस, चतुत्तिंस. सीलब्बतं, सुब्बतो. सप्पीतिको, समन्नागतो, पुनप्पुनं इच्चादि.
वतु+वट+दिसान+मन्ते, यथा वत्तति, वट्टति, दस्सनं, फस्सो इच्चादि.
उ+दु+निउपसग्ग+त+चतु+छ+सन्तसद्दादेसादीहि परेसञ्च. उकंसो=उक्कंसो, एवं दुक्करं, निक्कङ्खो, उग्गतं, दुच्चरितं, निज्जटं, उज्जहं, उच्चङ्गं, उन्नमति, दुक्करो, निद्दरो, उन्नतो, दुप्पञ्ञो, निम्मलो, उय्युत्तो, दुल्लभो, निब्बत्तो, उस्साहो, निस्सारो. तक्करो, तज्जो, तन्निन्नो, तप्पभवो, तम्मयो, चतुक्कं, चतुद्दिसं, चतुप्पदो, चतुब्बिधं, चतुस्सालं, छक्कं, छन्नवुति, छप्पदिको, छब्बस्सानि. सक्कारो, सग्गुणो, सन्दिट्ठि, सप्पुरिसो, महब्बलो.
अपदन्तआकारवज्जितदीघतो यकारस्स च, निय्याति, सुय्यति, अभिभुय्य, विचेय्य, विनेय्य, धेय्यं, नेय्यं, सेय्यो, जेय्यो, वेय्याकरणो. आकारवज्जितन्ति किं, मालाय, दोलाय, समादाय.
छन्दानुरक्खणे-नप्पजहे वण्णबलं पुराणं, उज्जुगतेसु सेय्यो, गच्छन्ति सुग्गतिं. सरम्हाति किं, ञायो, तंखणं. क्वचित्वेव, निकायो, निदानं, निवासो, ततो, छसट्ठि, उपनीयति, सूयति.