२. नामकप्प

पठमकण्ड

५२. , ६०. जिनवचनयुत्तं हि.

‘‘जिनवचनयुत्तं हि’’ इच्चेतं अधिकारत्थं वेदितब्बं.

५३. , ६१. लिङ्गञ्च निप्पज्जते.

यथा यथा जिनवचनयुत्तं हि लिङ्गं, तथा तथा इध लिङ्गञ्च निप्पज्जते.

तं यथा? एसो नो सत्था, ब्रह्मा अत्ता, सखा, राजा.

५४. , ६२. ततो च विभत्तियो.

ततो जिनवचनयुत्तेहि लिङ्गेहि विभत्तियो परा होन्ति.

५५. , ६३. सि यो, अं यो, ना हि, स नं, स्मा हि, स नं, स्मिं सु.

का च पन तायो विभत्तियो? सि, यो इति पठमा, अं, योइति दुतिया, ना हि इति ततिया, स, नंइति चतुत्थी, स्मा, हि इति पञ्चमी, स, नं इति छट्ठी, स्मिं, सु इति सत्तमी.

विभत्तिइच्चनेन क्वत्थो? अम्हस्स ममं सविभत्तिस्स से.

५६. , ६४. तदनुपरोधेन.

यथा यथा तेसं जिनवचनानं अनुपरोधो. तथा तथा इध लिङ्गञ्च निप्पज्जते.

५७. , ७१. आलपने सि ग सञ्ञो.

आलपनत्थे सि गसञ्ञो होति.

भोति अय्ये, भोति कञ्ञे, भोति खरादिये.

आलपनेति किमत्थं? सा अय्या.

सीति किमत्थं? भोतियो अय्यायो.

गइच्चनेन क्वत्थो? घते च.

५८. , २९. इवण्णुवण्णा झला.

इवण्णुवण्णाइच्चेते झलसञ्ञा होन्ति यथासङ्ख्यं.

इसिनो, अग्गिनो, गहपतिनो, दण्डिनो. सेतुनो, केतुनो, भिक्खुनो. सयम्भुनो, अभिभुनो.

झलइच्चनेन क्वत्थो? झलतो सस्स नो वा.

५९. , १८२. ते इत्थिख्या पो.

ते इवण्णुवण्णा यदा इत्थिख्या, तदा पसञ्ञा होन्ति.

रत्तिया, इत्थिया, धेनुया, वधुया.

इत्थिख्याति किमत्थं? इसिना, भिक्खुना.

सइच्चनेन क्वत्थो? पतो या.

६०. , १७७. आ घो.

आकारो यदा इत्थिख्यो, तदा घसञ्ञो होति.

सद्धाय, कञ्ञाय, वीणाय, गङ्गाय, दिसाय सालाय, मालाय, तुलाय, दोलाय, पभाय, सोभाय, पञ्ञाय, करुणाय नावाय, कपालिकाय.

आति किमत्थं? रत्तिया, इत्थिया.

इत्थिख्योति किमत्थं? सत्थारा देसितो अयं धम्मो.

घइच्चनेन क्वत्थो? घतो नादीनं.

६१. , ८६. सागमो से.

सकारागमो होति से विभत्तिम्हि.

पुरिसस्स, अग्गिस्स, इसिस्स, दण्डिस्स, भिक्खुस्स, सयम्भुस्स, अभिभुस्स.

सेति किमत्तं? पुरिसस्मिं.

६२. , २०६. संसास्वेकवचनेसु च.

संसासु एकवचनेसु विभत्तादेसेसु सकारागमो होति.

एतिस्सं, एतिस्सा इमिस्सं, इमिस्सा, तिस्सं, तिस्सा,

तस्सं तस्सा, यस्सं, यस्सा, अमुस्सं, अमुस्सा.

संसास्वीति किमत्थं? अग्गिना, पाणिना.

एकवचनेस्वीति किमत्थं? तासं, सब्बासं.

विभत्तादेसेस्वीति किमत्थं? मनसा, वचसा, थामसा.

६३. , २१७. एतिमासमि.

एताइमाइच्चेतेसमन्तो सरो इकारो होति संसासु एकवचनेसु विभत्तादेसेसु.

एतिस्सं, एतिस्सा, इमिस्सं, इमिस्सा.

संसास्वीति किमत्थं? एताय, इमाय.

एकवचनेस्वीति किमत्थं? एतासं, इमासं.

६४. , २१६. तस्सा वा.

तस्सा इत्थियं वत्तमानस्स अन्तस्स आकारस्स इकारो होति वा संसासु एकवचनेसु विभत्तादेसेसु.

तिस्सं, तिस्सा, तस्सं, तस्सा.

६५. , २१५. ततो सस्स स्साय.

ततो ता एता इमातो सस्स विभत्तिस्स स्सायादेसो होति वा.

तिस्साय, एतिस्साय, इमिस्साय.

वाति किमत्थं? तिस्सा, एतिस्सा, इमिस्सा.

६६. , २०५. घो रस्सं.

घो रस्समापज्जते संसासु एकवचनेसु विभत्तादेसेसु.

तस्सं, तस्सा, यस्सं, यस्सा, सब्बस्सं, सब्बस्सा.

संसास्वीति किमत्थं? ताय, सब्बाय.

एकवचनेस्वीति किमत्थं? तासं, सब्बासं.

६७. , २२९. नो च द्वादितो नंम्हि.

द्विइच्चेवमादितो सङ्ख्यातो नकारागमो होति नंम्हि विभत्तिम्हि.

द्विन्नं, तिन्नं, चतुन्नं, पञ्चन्नं, छन्नं, सत्तन्नं, अट्ठन्नं, नवन्नं, दसन्नं.

द्वादितोति किमत्थं? सहस्सानं.

नंम्हीति किमत्थं? द्वीसु, तीसु.

चग्गहणेनस्सञ्चागमो होति. चतस्सन्नं इत्थीनं तिस्सन्नं वेदनानं.

६८. , १८४. अमा पतो स्मिंस्मानं वा.

पइच्चेतस्मा स्मिंस्माइच्चेतेसं अंआआदेसा होन्ति वा यथासङ्ख्यं.

मत्यं, मतियं, मत्या, मतिया, निकत्यं. निकतियं, निकत्या, निकतिया, विकत्यं, विकतियं, विकत्या, विकतिया, विरत्यं, विरतियं, विरत्या, विरतिया, रत्यं, रतियं, रत्या, रतिया, पुथब्यं, पुथवियं, पुथब्या, पुथविया, पवत्यं, पवत्या, पवत्तियं, पवत्तिया.

६९. , १८६. आदितो ओ च.

आदिइच्चेतस्मा स्मिंवचनस्स अंओआदेसा होन्ति वा.

आदीं, आदो.

वाति किमत्थं? आदिस्मिं, आदिम्हि नाथं नमस्सित्वान,

चग्गहणेन अञ्ञस्मापि स्मिं वचनस्स आ ओ अंआदेसा होन्ति. दिवा च रत्तो च हरन्ति ये बलि. बाराणसिं अहु राजा.

७०. , ३०. झलानमियुवा सरे वा.

झलइच्चेतेसं इय उवइच्चेते आदेसा होन्ति वा सरे परे यथासङ्ख्यं.

तियन्तं पच्छियागारे, अग्गियागारे, भिक्खुवासने निसीदति, वुथुवासने निसीदति.

सरेति किमत्थं? तिमलं, तिफलं, तिचतुक्कं, तिदण्डं, तिलोकं, तिनयनं, तिपासं, तिहंसं, तिभवं, तिखन्धं, तिपिटकं, तिवेदनं, चतुद्दिसं, पुथुभूतं.

वाति किमत्थं? पञ्चहङ्गेहि तीहाकारेहि. चक्खायतनं.

वाति विकप्पनत्थं, इकारस्स अयादेसो होति, वत्थुत्तयं.

७१. , ५०५. यवकारा च.

झलानं यकार वकारादेसा होन्ति सरे परे यथासङ्ख्यं.

अग्यागारं, पक्खायतनं, स्वागतं, ते महावीर.

चग्गहणं सम्पिण्डनत्थं.

७२. , १८५. पसञ्ञस्स च.

पसञ्ञस्स च इवण्णस्स विभत्तादेसे सरे परे यकारादेसो होति.

पुथब्या, रत्या, मत्या.

सरेति किमत्थं? पुथवियं.

७३. , १७४. गाव से.

गोइच्चेतस्स ओकारस्स आवादेसो होति से विभत्तिम्हि.

गावस्स.

७४. , १६९. योसु च.

गोइच्चेतस्स ओकारस्स आवादेसो होति योइच्चेतेसु परेसु.

गावो गच्छन्ति, गावो पस्सन्ति, गावी गच्छन्ति, गावी पस्सन्ति.

चग्गहणं किमत्थं? नास्मास्मिंसु वचनेसु आवा देसो होति.

गावेन, गावा, गावे, गावेसु.

७५. , १७०. अवम्हि च.

गोइच्चेतस्स ओकारस्स आवअवइच्चेते आदेसा होन्ति अंम्हि विभत्तिम्हि.

गावं, गवं.

चग्गहणेन सादिसेसेसु पुब्बुत्तवचनेसु गोइच्चेतस्स ओकारस्स अवादेसो होति.

गवस्स, गवो, गवेन, गवा, गवे, गवेसु.

७६. , १७१. आवस्सु वा.

आवइच्चेतस्स गावादेसस्स अन्त सरस्स उकारादेसो होति वा अंम्हि विभत्तिम्हि.

गावुं, गावं.

आवस्सेति किमत्थं? गावो तिट्ठन्ति.

७७. , १७५. ततो नमं पतिम्हा लुत्ते च समासे.

ततो गोसद्दतो नंवचनस्स अंआदेसो होति, गोइच्चेतस्स ओकारस्स अवादेसो होति पतिम्हि परे अलुत्ते च समासे.

गवपति.

अलुत्तेति किमत्थं? गोपति.

चग्गहणेन असमासेपि नंवचनस्स अंआदेसो होति, गोइच्चेतस्स ओकारस्स अवादेसो होति.

गवं.

७८. , ३. ओसरे च.

गोइच्चेतस्स ओकारस्स अवादेसो होति समासे च सरे परे.

गवस्सकं, गवेळकं, गवाजिनं.

चग्गहणेन उवण्णइच्चेवमन्तानं लिङ्गानं उवअवउरादेसा होन्ति स्मिंयोइच्चेतेसु क्वचि.

भुवि, पसवो, गुरवो, चतुरो.

सरेति किमत्थं? गोधनो, गोविन्दो.

७९. , ४६. तब्बिपरीतूपपदे ब्यञ्जने च.

तस्स अवसद्दस्स यदा उपपदे तिट्ठमानस्स तस्स ओकारस्स विपरीतो होति ब्यञ्जने परे.

उग्गते सूरिये, उग्गच्छति, उग्गहेत्वा.

चग्गहणमवधारणत्थं. अवसाने, अवकिरणे, अवकिरति.

८०. , १७३. गोण नंम्हि वा.

सब्बस्सेव गोसद्दस्स गोणादेसो होति वा नंम्हि विभत्तिम्हि.

गोणानं सत्तन्नं.

वाति किमत्थं?

गोनञ्चे तरमानानं, उजुं गच्छति पुङ्गवो.

सब्बा गावी उजुं यन्ति, नेत्ते उजुं गते सति.

योगविभागेन अञ्ञत्रापि गोणादेसो होति. गोणभूतानं.

८१. , १७२. सुहिनासु च.

सुहिनाइच्चेतेसु सब्बस्स गोसद्दस्स गोणादेसो होति वा.

गोणेसु, गोणेहि, गोणेभि, गोणेन.

वाति किमत्थं? गोसु, गोहि, गोभि, गवेन.

चग्गहणेन स्यादिसेसेसु पुब्बुत्तरवचनेसुपि गोण गु गवयादेसा होन्ति. गोणो, गोणा, गोणं, गोणे, गोणस्स, गोणम्हा. गोणम्हि, गुन्नं, गवयेहि, गवयेभि.

८२. , १४९. अंमो निग्गहितं झलपेहि.

अंवचनस्स मकारस्स च झलपइच्चेतेहि निग्गहितं होति

अग्गिं, इसिं, गहपतिं, दण्डिं, महेसिं, भिक्खुं, पटुं, सयम्भुं, अभिभुं, रत्तिं, इत्थिं, वधुं, पुल्लिङ्गं, पुम्भावो, पुङ्कोकिलो.

अंमोति किमत्थं? अग्गिना, पाणिना, भिक्खुना, रत्तिया, इत्थिया, वधुया.

झलपेहीति किमत्थं? सुखं, दुक्खं.

पुनारम्भ हणं विभासानिवत्तनत्थं. अग्गिं, पटुं, बुद्धिं, वधुं.

८३. , ६७. सरलोपो’ मादेस पच्चयादिम्हि सरलोपे तु पकति.

सरलोपो होति अमादेसपच्चयादिम्हि सर लोपे तु पकति होति.

पुरिसं, पुरिसे, पापं, पापे, पापियो, पापिट्ठो.

अमादेसपच्चयादिम्हीति कि त्थं? अप्पमादो अमतं पदं.

सरलोपेति किमत्थं? पुरिसस्स, दण्डिनं.

तुग्गहणमवधारणत्थं. भिक्खुनी, गहपतानी.

पकतिग्गहणसामत्थेन पुन सन्धिभावो च होति. सेय्यो, सेट्ठो, जेय्यो, जेट्ठो.

८४. , १४४. अघोरस्समेकवचनयोस्वपि च.