३. निब्बानसुखसुत्तं

३४. एकं समयं आयस्मा सारिपुत्तो राजगहे विहरति वेळुवने कलन्दकनिवापे. तत्र खो आयस्मा सारिपुत्तो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘सुखमिदं, आवुसो, निब्बानं. सुखमिदं, आवुसो, निब्बान’’न्ति. एवं वुत्ते आयस्मा उदायी आयस्मन्तं सारिपुत्तं एतदवोच – ‘‘किं पनेत्थ, आवुसो सारिपुत्त, सुखं यदेत्थ नत्थि वेदयित’’न्ति? ‘‘एतदेव ख्वेत्थ, आवुसो, सुखं यदेत्थ नत्थि वेदयितं. पञ्चिमे, आवुसो, कामगुणा. कतमे पञ्च? चक्खुविञ्ञेय्या रूपा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया, सोतविञ्ञेय्या सद्दा…पे… घानविञ्ञेय्या गन्धा… जिव्हाविञ्ञेय्या रसा… कायविञ्ञेय्या फोट्ठब्बा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया – इमे खो, आवुसो, पञ्च कामगुणा. यं खो, आवुसो, इमे पञ्च कामगुणे पटिच्च उप्पज्जति सुखं सोमनस्सं, इदं वुच्चतावुसो, कामसुखं.

‘‘इधावुसो, भिक्खु विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो कामसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते कामसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु वितक्कविचारानं वूपसमा…पे… दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो वितक्कसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते वितक्कसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु पीतिया च विरागा…पे… ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो पीतिसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते पीतिसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो उपेक्खासहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते उपेक्खासहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सब्बसो रूपसञ्ञानं समतिक्कमा पटिघसञ्ञानं अत्थङ्गमा नानत्तसञ्ञानं अमनसिकारा अनन्तो आकासोति आकासानञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो रूपसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते रूपसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सब्बसो आकासानञ्चायतनं समतिक्कम्म अनन्तं विञ्ञाणन्ति विञ्ञाणञ्चायतनं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो आकासानञ्चायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते आकासानञ्चायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सब्बसो विञ्ञाणञ्चायतनं समतिक्कम्म, नत्थि किञ्चीति आकिञ्चञ्ञायतनं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो विञ्ञाणञ्चायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते विञ्ञाणञ्चायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सब्बसो आकिञ्चञ्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं उपसम्पज्ज विहरति. तस्स चे, आवुसो, भिक्खुनो इमिना विहारेन विहरतो आकिञ्चञ्ञायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति, स्वस्स होति आबाधो. सेय्यथापि, आवुसो, सुखिनो दुक्खं उप्पज्जेय्य यावदेव आबाधाय; एवमेवस्स ते आकिञ्चञ्ञायतनसहगता सञ्ञामनसिकारा समुदाचरन्ति. स्वस्स होति आबाधो. यो खो पनावुसो, आबाधो दुक्खमेतं वुत्तं भगवता. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बानं.

‘‘पुन चपरं, आवुसो, भिक्खु सब्बसो नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं समतिक्कम्म सञ्ञावेदयितनिरोधं उपसम्पज्ज विहरति, पञ्ञाय चस्स दिस्वा आसवा परिक्खीणा होन्ति. इमिनापि खो एतं, आवुसो, परियायेन वेदितब्बं यथा सुखं निब्बान’’न्ति. ततियं.