९. अक्खणसुत्तं

२९. ‘‘‘खणकिच्चो लोको, खणकिच्चो लोको’ति, भिक्खवे, अस्सुतवा पुथुज्जनो भासति, नो च खो सो जानाति खणं वा अक्खणं वा. अट्ठिमे, भिक्खवे, अक्खणा असमया ब्रह्मचरियवासाय. कतमे अट्ठ? इध, भिक्खवे, तथागतो च लोके उप्पन्नो होति अरहं सम्मासम्बुद्धो विज्जाचरणसम्पन्नो सुगतो लोकविदू अनुत्तरो पुरिसदम्मसारथि सत्था देवमनुस्सानं बुद्धो भगवा, धम्मो च देसियति ओपसमिको परिनिब्बानिको सम्बोधगामी सुगतप्पवेदितो; अयञ्च पुग्गलो निरयं उपपन्नो होति. अयं, भिक्खवे, पठमो अक्खणो असमयो ब्रह्मचरियवासाय.

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, तथागतो च लोके उप्पन्नो होति…पे… सत्था देवमनुस्सानं बुद्धो भगवा, धम्मो च देसियति ओपसमिको परिनिब्बानिको सम्बोधगामी सुगतप्पवेदितो; अयञ्च पुग्गलो तिरच्छानयोनिं उपपन्नो होति…पे….

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे…पे… अयञ्च पुग्गलो पेत्तिविसयं उपपन्नो होति…पे….

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे…पे… अयञ्च पुग्गलो अञ्ञतरं दीघायुकं देवनिकायं उपपन्नो होति…पे….

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे…पे… अयञ्च पुग्गलो पच्चन्तिमेसु जनपदेसु पच्चाजातो होति, सो च होति अविञ्ञातारेसु मिलक्खेसु [मिलक्खूसु (स्या. क.) दी. नि. ३.३५८], यत्थ नत्थि गति भिक्खूनं भिक्खुनीनं उपासकानं उपासिकानं…पे… पञ्चमो अक्खणो असमयो ब्रह्मचरियवासाय.

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे…पे… अयञ्च पुग्गलो मज्झिमेसु जनपदेसु पच्चाजातो होति, सो च होति मिच्छादिट्ठिको विपरीतदस्सनो – ‘नत्थि दिन्नं, नत्थि यिट्ठं, नत्थि हुतं, नत्थि सुकतदुक्कटानं कम्मानं फलं विपाको, नत्थि अयं लोको, नत्थि परो लोको, नत्थि माता, नत्थि पिता, नत्थि सत्ता ओपपातिका, नत्थि लोके समणब्राह्मणा सम्मग्गता सम्मा पटिपन्ना ये इमञ्च लोकं परञ्च लोकं सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदेन्ती’ति…पे….

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे…पे… अयञ्च पुग्गलो मज्झिमेसु जनपदेसु पच्चाजातो होति, सो च होति दुप्पञ्ञो जळो एळमूगो अप्पटिबलो सुभासितदुब्भासितस्स अत्थमञ्ञातुं. अयं, भिक्खवे, सत्तमो अक्खणो असमयो ब्रह्मचरियवासाय.

‘‘पुन चपरं, भिक्खवे, तथागतो च लोके अनुप्पन्नो होति अरहं सम्मासम्बुद्धो…पे… सत्था देवमनुस्सानं बुद्धो भगवा. धम्मो च न देसियति ओपसमिको परिनिब्बानिको सम्बोधगामी सुगतप्पवेदितो. अयञ्च पुग्गलो मज्झिमेसु जनपदेसु पच्चाजातो होति, सो च होति पञ्ञवा अजळो अनेळमूगो पटिबलो सुभासितदुब्भासितस्स अत्थमञ्ञातुं. अयं, भिक्खवे, अट्ठमो अक्खणो असमयो ब्रह्मचरियवासाय. ‘इमे खो, भिक्खवे, अट्ठ अक्खणा असमया ब्रह्मचरियवासाय’’’.

‘‘एकोव खो, भिक्खवे, खणो च समयो च ब्रह्मचरियवासाय. कतमो एको? इध, भिक्खवे, तथागतो च लोके उप्पन्नो होति अरहं सम्मासम्बुद्धो विज्जाचरणसम्पन्नो सुगतो लोकविदू अनुत्तरो पुरिसदम्मसारथि सत्था देवमनुस्सानं बुद्धो भगवा. धम्मो च देसियति ओपसमिको परिनिब्बानिको सम्बोधगामी सुगतप्पवेदितो. अयञ्च पुग्गलो मज्झिमेसु जनपदेसु पच्चाजातो होति, सो च होति पञ्ञवा अजळो अनेळमूगो पटिबलो सुभासितदुब्भासितस्स अत्थमञ्ञातुं. अयं, भिक्खवे, एकोव खणो च समयो च ब्रह्मचरियवासाया’’ति.

‘‘मनुस्सलाभं [मनुस्सलोकं (स्या.)] लद्धान, सद्धम्मे सुप्पवेदिते;

ये खणं नाधिगच्छन्ति, अतिनामेन्ति ते खणं.

‘‘बहू हि अक्खणा वुत्ता, मग्गस्स अन्तरायिका;

कदाचि करहचि लोके, उप्पज्जन्ति तथागता.

‘‘तयिदं [तस्सिदं (क.)] सम्मुखीभूतं, यं लोकस्मिं सुदुल्लभं;

मनुस्सपटिलाभो च, सद्धम्मस्स च देसना;

अलं वायमितुं तत्थ, अत्तकामेन [अत्थकामेन (सी. स्या. क.)] जन्तुना.

‘‘कथं विजञ्ञा सद्धम्मं, खणो वे [वो (स्या.)] मा उपच्चगा;

खणातीता हि सोचन्ति, निरयम्हि समप्पिता.

‘‘इध चे नं विराधेति, सद्धम्मस्स नियामतं [नियामितं (स्या.)];

वाणिजोव अतीतत्थो, चिरत्तं [चिरन्तं (क.)] अनुतपिस्सति.

‘‘अविज्जानिवुतो पोसो, सद्धम्मं अपराधिको;

जातिमरणसंसारं, चिरं पच्चनुभोस्सति.

‘‘ये च लद्धा मनुस्सत्तं, सद्धम्मे सुप्पवेदिते;

अकंसु सत्थु वचनं, करिस्सन्ति करोन्ति वा.

‘‘खणं पच्चविदुं लोके, ब्रह्मचरियं अनुत्तरं;

ये मग्गं पटिपज्जिंसु, तथागतप्पवेदितं.

‘‘ये संवरा चक्खुमता, देसितादिच्चबन्धुना;

तेसु [तेसं (क.)] गुत्तो सदा सतो, विहरे अनवस्सुतो.

‘‘सब्बे अनुसये छेत्वा, मारधेय्यपरानुगे;

ते वे पारङ्गता [पारगता (सी. स्या. पी.)] लोके, ये पत्ता आसवक्खय’’न्ति. नवमं;