४. दुतियहत्थकसुत्तं

२४. एकं समयं भगवा आळवियं विहरति अग्गाळवे चेतिये. अथ खो हत्थको आळवको पञ्चमत्तेहि उपासकसतेहि परिवुतो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो हत्थकं आळवकं भगवा एतदवोच – ‘‘महती खो त्यायं, हत्थक, परिसा. कथं पन त्वं, हत्थक, इमं महतिं परिसं सङ्गण्हासी’’ति? ‘‘यानिमानि, भन्ते, भगवता देसितानि [अ. नि. ४.३२; दी. नि. ३.३१३] चत्तारि सङ्गहवत्थूनि, तेहाहं [तेनाहं (सी.)] इमं महतिं परिसं सङ्गण्हामि. अहं, भन्ते, यं जानामि – ‘अयं दानेन सङ्गहेतब्बो’ति, तं दानेन सङ्गण्हामि; यं जानामि – ‘अयं पेय्यवज्जेन सङ्गहेतब्बो’ति, तं पेय्यवज्जेन सङ्गण्हामि; यं जानामि – ‘अयं अत्थचरियाय सङ्गहेतब्बो’ति, तं अत्थचरियाय सङ्गण्हामि; यं जानामि – ‘अयं समानत्तताय सङ्गहेतब्बो’ति, तं समानत्तताय सङ्गण्हामि. संविज्जन्ति खो पन मे, भन्ते, कुले भोगा. दलिद्दस्स खो नो तथा सोतब्बं मञ्ञन्ती’’ति. ‘‘साधु साधु, हत्थक! योनि खो त्यायं, हत्थक, महतिं परिसं सङ्गहेतुं. ये हि केचि, हत्थक, अतीतमद्धानं महतिं परिसं सङ्गहेसुं, सब्बे ते इमेहेव चतूहि सङ्गहवत्थूहि महतिं परिसं सङ्गहेसुं. येपि हि केचि, हत्थक, अनागतमद्धानं महतिं परिसं सङ्गण्हिस्सन्ति, सब्बे ते इमेहेव चतूहि सङ्गहवत्थूहि महतिं परिसं सङ्गण्हिस्सन्ति. येपि हि केचि, हत्थक, एतरहि महतिं परिसं सङ्गण्हन्ति, सब्बे ते इमेहेव चतूहि सङ्गहवत्थूहि महतिं परिसं सङ्गण्हन्ती’’ति.

अथ खो हत्थको आळवको भगवता धम्मिया कथाय सन्दस्सितो समादपितो समुत्तेजितो सम्पहंसितो उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्कामि. अथ खो भगवा अचिरपक्कन्ते हत्थके आळवके भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अट्ठहि, भिक्खवे, अच्छरियेहि अब्भुतेहि धम्मेहि समन्नागतं हत्थकं आळवकं धारेथ. कतमेहि अट्ठहि? सद्धो, भिक्खवे, हत्थको आळवको; सीलवा, भिक्खवे…पे… हिरीमा… ओत्तप्पी… बहुस्सुतो… चागवा… पञ्ञवा, भिक्खवे, हत्थको आळवको; अप्पिच्छो, भिक्खवे, हत्थको आळवको. इमेहि खो, भिक्खवे, अट्ठहि अच्छरियेहि अब्भुतेहि धम्मेहि समन्नागतं हत्थकं आळवकं धारेथा’’ति. चतुत्थं.