१०. भरियासुत्तं
६३. अथ खो भगवा पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन अनाथपिण्डिकस्स गहपतिस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. तेन खो पन समयेन अनाथपिण्डिकस्स गहपतिस्स निवेसने मनुस्सा उच्चासद्दा महासद्दा होन्ति. अथ खो अनाथपिण्डिको गहपति येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो अनाथपिण्डिकं गहपतिं भगवा एतदवोच –
‘‘किं नु ते, गहपति, निवेसने मनुस्सा उच्चासद्दा महासद्दा केवट्टा मञ्ञे मच्छविलोपे’’ति? ‘‘अयं, भन्ते, सुजाता घरसुण्हा अड्ढकुला आनीता. सा नेव सस्सुं आदियति, न ससुरं आदियति, न सामिकं आदियति, भगवन्तम्पि न सक्करोति न गरुं करोति न मानेति न पूजेती’’ति.
अथ खो भगवा सुजातं घरसुण्हं आमन्तेसि – ‘‘एहि, सुजाते’’ति! ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो सुजाता घरसुण्हा भगवतो पटिस्सुत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो सुजातं घरसुण्हं भगवा एतदवोच –
‘‘सत्त खो इमा, सुजाते, पुरिसस्स भरियायो. कतमा सत्त? वधकसमा, चोरीसमा, अय्यसमा, मातासमा, भगिनीसमा, सखीसमा, दासीसमा. इमा खो, सुजाते, सत्त पुरिसस्स भरियायो. तासं त्वं कतमा’’ति? ‘‘न खो अहं [नाहं (स्या.)], भन्ते, इमस्स भगवता संखित्तेन भासितस्स वित्थारेन अत्थं आजानामि. साधु मे, भन्ते, भगवा तथा धम्मं देसेतु यथाहं इमस्स भगवता संखित्तेन भासितस्स वित्थारेन अत्थं जानेय्य’’न्ति. ‘‘तेन हि, सुजाते, सुणाहि, साधुकं मनसि करोहि; भासिस्सामी’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो सुजाता घरसुण्हा भगवतो पच्चस्सोसि. भगवा एतदवोच –
‘‘पदुट्ठचित्ता अहितानुकम्पिनी,
अञ्ञेसु रत्ता अतिमञ्ञते पतिं;
धनेन कीतस्स वधाय उस्सुका,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘वधा च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘यं इत्थिया विन्दति सामिको धनं,
सिप्पं वणिज्जञ्च कसिं अधिट्ठहं;
अप्पम्पि तस्स अपहातुमिच्छति,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘चोरी च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘अकम्मकामा अलसा महग्घसा,
फरुसा च चण्डी दुरुत्तवादिनी;
उट्ठायकानं अभिभुय्य वत्तति,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘अय्या च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘या सब्बदा होति हितानुकम्पिनी,
माताव पुत्तं अनुरक्खते पतिं;
ततो धनं सम्भतमस्स रक्खति,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘माता च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘यथापि जेट्ठा भगिनी कनिट्ठका [कणिट्ठा (सी.), कनिट्ठा (स्या.)],
सगारवा होति सकम्हि सामिके;
हिरीमना भत्तुवसानुवत्तिनी,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;‘भगिनी च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘याचीध दिस्वान पतिं पमोदति,
सखी सखारंव चिरस्समागतं;
कोलेय्यका सीलवती पतिब्बता,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘सखी च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘अक्कुद्धसन्ता वधदण्डतज्जिता,
अदुट्ठचित्ता पतिनो तितिक्खति;
अक्कोधना भत्तुवसानुवत्तिनी,
या एवरूपा पुरिसस्स भरिया;
‘दासी च भरिया’ति च सा पवुच्चति.
‘‘याचीध भरिया वधकाति वुच्चति,
‘चोरी च अय्या’ति च या पवुच्चति;
दुस्सीलरूपा फरुसा अनादरा,
कायस्स भेदा निरयं वजन्ति ता.
‘‘याचीध माता भगिनी सखीति च,
‘दासी च भरिया’ति च सा पवुच्चति;
सीले ठितत्ता चिररत्तसंवुता,
कायस्स भेदा सुगतिं वजन्ति ता’’ति.
‘‘इमा खो, सुजाते, सत्त पुरिसस्स भरियायो. तासं त्वं कतमा’’ति? ‘‘अज्जतग्गे मं, भन्ते, भगवा दासीसमं सामिकस्स भरियं धारेतू’’ति. दसमं.