३. इणसुत्तं

४५. ‘‘दालिद्दियं [दाळिद्दियं (सी.)], भिक्खवे, दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, दलिद्दो [दळिद्दो (सी.)] अस्सको अनाळ्हिको [अनद्धिको (स्या. कं.)] इणं आदियति, इणादानम्पि, भिक्खवे, दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको इणं आदियित्वा वड्ढिं पटिस्सुणाति, वड्ढिपि, भिक्खवे, दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको वड्ढिं पटिस्सुणित्वा कालाभतं [कालगतं (क.)] वड्ढिं न देति, चोदेन्तिपि नं; चोदनापि, भिक्खवे, दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको चोदियमानो न देति, अनुचरन्तिपि नं; अनुचरियापि, भिक्खवे, दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको अनुचरियमानो न देति, बन्धन्तिपि नं; बन्धनम्पि, भिक्खवे, दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो’’ति? ‘‘एवं, भन्ते’’.

‘‘इति खो, भिक्खवे, दालिद्दियम्पि दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो, इणादानम्पि दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो, वड्ढिपि दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो, चोदनापि दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो, अनुचरियापि दुक्खा लोकस्मिं कामभोगिनो, बन्धनम्पि दुक्खं लोकस्मिं कामभोगिनो; एवमेवं खो, भिक्खवे, यस्स कस्सचि सद्धा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, ओत्तप्पं नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, वीरियं नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, पञ्ञा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु – अयं वुच्चति, भिक्खवे, अरियस्स विनये दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको.

‘‘स खो सो, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको सद्धाय असति कुसलेसु धम्मेसु, हिरिया असति कुसलेसु धम्मेसु, ओत्तप्पे असति कुसलेसु धम्मेसु, वीरिये असति कुसलेसु धम्मेसु, पञ्ञाय असति कुसलेसु धम्मेसु, कायेन दुच्चरितं चरति, वाचाय दुच्चरितं चरति, मनसा दुच्चरितं चरति. इदमस्स इणादानस्मिं वदामि.

‘‘सो तस्स कायदुच्चरितस्स पटिच्छादनहेतु पापिकं इच्छं पणिदहति [पदहति (क.)]. ‘मा मं जञ्ञू’ति इच्छति, ‘मा मं जञ्ञू’ति सङ्कप्पति, ‘मा मं जञ्ञू’ति वाचं भासति, ‘मा मं जञ्ञू’ति कायेन परक्कमति. सो तस्स वचीदुच्चरितस्स पटिच्छादनहेतु…पे… सो तस्स मनोदुच्चरितस्स पटिच्छादनहेतु…पे… ‘मा मं जञ्ञू’ति कायेन परक्कमति. इदमस्स वड्ढिया वदामि.

‘‘तमेनं पेसला सब्रह्मचारी एवमाहंसु – ‘अयञ्च सो आयस्मा एवंकारी एवंसमाचारो’ति. इदमस्स चोदनाय वदामि.

‘‘तमेनं अरञ्ञगतं वा रुक्खमूलगतं वा सुञ्ञागारगतं वा विप्पटिसारसहगता पापका अकुसलवितक्का समुदाचरन्ति. इदमस्स अनुचरियाय वदामि.

‘‘स खो सो, भिक्खवे, दलिद्दो अस्सको अनाळ्हिको कायेन दुच्चरितं चरित्वा वाचाय दुच्चरितं चरित्वा मनसा दुच्चरितं चरित्वा कायस्स भेदा परं मरणा निरयबन्धने वा बज्झति तिरच्छानयोनिबन्धने वा. नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकबन्धनम्पि समनुपस्सामि एवंदारुणं एवंकटुकं [एवंदुक्खं (स्या. कं. क.)] एवंअन्तरायकरं अनुत्तरस्स योगक्खेमस्स अधिगमाय, यथयिदं, भिक्खवे, निरयबन्धनं वा तिरच्छानयोनिबन्धनं वा’’ति.

‘‘दालिद्दियं दुक्खं लोके, इणादानञ्च वुच्चति;

दलिद्दो इणमादाय, भुञ्जमानो विहञ्ञति.

‘‘ततो अनुचरन्ति नं, बन्धनम्पि निगच्छति;

एतञ्हि बन्धनं दुक्खं, कामलाभाभिजप्पिनं.

‘‘तथेव अरियविनये, सद्धा यस्स न विज्जति;

अहिरीको अनोत्तप्पी, पापकम्मविनिब्बयो.

‘‘कायदुच्चरितं कत्वा, वचीदुच्चरितानि च;

मनोदुच्चरितं कत्वा, ‘मा मं जञ्ञू’ति इच्छति.

‘‘सो संसप्पति [सङ्कप्पति (क.)] कायेन, वाचाय उद चेतसा;

पापकम्मं पवड्ढेन्तो, तत्थ तत्थ पुनप्पुनं.

‘‘सो पापकम्मो दुम्मेधो, जानं दुक्कटमत्तनो;

दलिद्दो इणमादाय, भुञ्जमानो विहञ्ञति.

‘‘ततो अनुचरन्ति नं, सङ्कप्पा मानसा दुखा;

गामे वा यदि वारञ्ञे, यस्स विप्पटिसारजा.

‘‘सो पापकम्मो दुम्मेधो, जानं दुक्कटमत्तनो;

योनिमञ्ञतरं गन्त्वा, निरये वापि बज्झति.

‘‘एतञ्हि बन्धनं दुक्खं, यम्हा धीरो पमुच्चति;

धम्मलद्धेहि भोगेहि, ददं चित्तं पसादयं.

‘‘उभयत्थ कटग्गाहो, सद्धस्स घरमेसिनो;

दिट्ठधम्महितत्थाय, सम्परायसुखाय च;

एवमेतं गहट्ठानं, चागो पुञ्ञं पवड्ढति.

‘‘तथेव अरियविनये, सद्धा यस्स पतिट्ठिता;

हिरीमनो च ओत्तप्पी, पञ्ञवा सीलसंवुतो.

‘‘एसो खो अरियविनये, ‘सुखजीवी’ति वुच्चति;

निरामिसं सुखं लद्धा, उपेक्खं अधितिट्ठति.

‘‘पञ्च नीवरणे हित्वा, निच्चं आरद्धवीरियो;

झानानि उपसम्पज्ज, एकोदि निपको सतो.

‘‘एवं ञत्वा यथाभूतं, सब्बसंयोजनक्खये;

सब्बसो अनुपादाय, सम्मा चित्तं विमुच्चति.

‘‘तस्स सम्मा विमुत्तस्स, ञाणं चे होति तादिनो;

‘अकुप्पा मे विमुत्ती’ति, भवसंयोजनक्खये.

‘‘एतं खो परमं ञाणं, एतं सुखमनुत्तरं;

असोकं विरजं खेमं, एतं आनण्यमुत्तम’’न्ति. ततियं;