५. मातापुत्तसुत्तं
५५. एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सावत्थियं उभो मातापुत्ता वस्सावासं उपगमिंसु [उपसङ्कमिंसु (क.)] – भिक्खु च भिक्खुनी च. ते अञ्ञमञ्ञस्स अभिण्हं दस्सनकामा अहेसुं. मातापि पुत्तस्स अभिण्हं दस्सनकामा अहोसि; पुत्तोपि मातरं अभिण्हं दस्सनकामो अहोसि. तेसं अभिण्हं दस्सना संसग्गो अहोसि. संसग्गे सति विस्सासो अहोसि. विस्सासे सति ओतारो अहोसि. ते ओतिण्णचित्ता सिक्खं अपच्चक्खाय दुब्बल्यं अनाविकत्वा मेथुनं धम्मं पटिसेविंसु.
अथ खो सम्बहुला भिक्खू येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु. एकमन्तं निसिन्नो खो ते भिक्खू भगवन्तं एतदवोचुं – ‘‘इध, भन्ते, सावत्थियं उभो मातापुत्ता वस्सावासं उपगमिंसु – भिक्खु च भिक्खुनी च, ते अञ्ञमञ्ञस्स अभिण्हं दस्सनकामा अहेसुं, मातापि पुत्तस्स अभिण्हं दस्सनकामा अहोसि, पुत्तोपि मातरं अभिण्हं दस्सनकामो अहोसि. तेसं अभिण्हं दस्सना संसग्गो अहोसि, संसग्गे सति विस्सासो अहोसि, विस्सासे सति ओतारो अहोसि, ते ओतिण्णचित्ता सिक्खं अपच्चक्खाय दुब्बल्यं अनाविकत्वा मेथुनं धम्मं पटिसेविंसू’’ति.
‘‘किं नु सो, भिक्खवे, मोघपुरिसो मञ्ञति – ‘न माता पुत्ते सारज्जति, पुत्तो वा पन मातरी’ति? नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकरूपम्पि समनुपस्सामि एवं [यं एवं (सी.)] रजनीयं एवं कमनीयं एवं मदनीयं एवं बन्धनीयं एवं मुच्छनीयं एवं अन्तरायकरं अनुत्तरस्स योगक्खेमस्स अधिगमाय यथयिदं, भिक्खवे, इत्थिरूपं. इत्थिरूपे, भिक्खवे, सत्ता रत्ता गिद्धा गथिता [गधिता (स्या. पी. क.)] मुच्छिता अज्झोसन्ना [अज्झोपन्ना (बहूसु)]. ते दीघरत्तं सोचन्ति इत्थिरूपवसानुगा.
‘‘नाहं, भिक्खवे, अञ्ञं एकसद्दम्पि…पे… एकगन्धम्पि… एकरसम्पि… एकफोट्ठब्बम्पि समनुपस्सामि एवं रजनीयं एवं कमनीयं एवं मदनीयं एवं बन्धनीयं एवं मुच्छनीयं एवं अन्तरायकरं अनुत्तरस्स योगक्खेमस्स अधिगमाय यथयिदं, भिक्खवे, इत्थिफोट्ठब्बं. इत्थिफोट्ठब्बे, भिक्खवे, सत्ता रत्ता गिद्धा गथिता मुच्छिता अज्झोसन्ना. ते दीघरत्तं सोचन्ति इत्थिफोट्ठब्बवसानुगा.
‘‘इत्थी, भिक्खवे, गच्छन्तीपि पुरिसस्स चित्तं परियादाय तिट्ठति; ठितापि…पे… निसिन्नापि… सयानापि… हसन्तीपि… भणन्तीपि… गायन्तीपि… रोदन्तीपि… उग्घातितापि [उग्घानितापि (सी.)] … मतापि पुरिसस्स चित्तं परियादाय तिट्ठति. यञ्हि तं, भिक्खवे, सम्मा वदमानो वदेय्य – ‘समन्तपासो मारस्सा’ति मातुगामंयेव सम्मा वदमानो वदेय्य – ‘समन्तपासो मारस्सा’’’ति.
‘‘सल्लपे असिहत्थेन, पिसाचेनापि सल्लपे;
आसीविसम्पि आसीदे [आसद्दे (स्या. कं.)], येन दट्ठो न जीवति.
‘‘नत्वेव एको एकाय, मातुगामेन सल्लपे;
मुट्ठस्सतिं ता बन्धन्ति, पेक्खितेन सितेन च [म्हितेन च (स्या. कं.)].
‘‘अथोपि दुन्निवत्थेन, मञ्जुना भणितेन च;
नेसो जनो स्वासीसदो, अपि उग्घातितो मतो.
‘‘पञ्च कामगुणा एते, इत्थिरूपस्मिं दिस्सरे;
रूपा सद्दा रसा गन्धा, फोट्ठब्बा च मनोरमा.
‘‘तेसं कामोघवूळ्हानं, कामे अपरिजानतं;
कालं गति [गतिं (सी. स्या. कं. पी.)] भवाभवं, संसारस्मिं पुरक्खता.
‘‘ये च कामे परिञ्ञाय, चरन्ति अकुतोभया;
ते वे पारङ्गता लोके, ये पत्ता आसवक्खय’’न्ति. पञ्चमं;