८. उपकसुत्तं

१८८. एकं समयं भगवा राजगहे विहरति गिज्झकूटे पब्बते. अथ खो उपको मण्डिकापुत्तो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो उपको मण्डिकापुत्तो भगवन्तं एतदवोच –

‘‘अहञ्हि, भन्ते, एवंवादी एवंदिट्ठि – ‘यो कोचि परूपारम्भं वत्तेति, परूपारम्भं वत्तेन्तो सब्बो सो [सब्बसो (सी. पी.)] न उपपादेति. अनुपपादेन्तो गारय्हो होति उपवज्जो’’’ति. ‘‘परूपारम्भं चे, उपक, वत्तेति परूपारम्भं वत्तेन्तो न उपपादेति, अनुपपादेन्तो गारय्हो होति उपवज्जो. त्वं खो, उपक, परूपारम्भं वत्तेसि, परूपारम्भं वत्तेन्तो न उपपादेसि, अनुपपादेन्तो गारय्हो होसि उपवज्जो’’ति. ‘‘सेय्यथापि, भन्ते, उम्मुज्जमानकंयेव महता पासेन बन्धेय्य; एवमेवं खो अहं, भन्ते, उम्मुज्जमानकोयेव भगवता महता वादपासेन [महता पासेन (क.)] बद्धो’’ति.

‘‘इदं अकुसलन्ति खो, उपक, मया पञ्ञत्तं. तत्थ अपरिमाणा पदा अपरिमाणा ब्यञ्जना अपरिमाणा तथागतस्स धम्मदेसना – इतिपिदं अकुसलन्ति. तं खो पनिदं अकुसलं पहातब्बन्ति खो, उपक, मया पञ्ञत्तं. तत्थ अपरिमाणा पदा अपरिमाणा ब्यञ्जना अपरिमाणा तथागतस्स धम्मदेसना – इतिपिदं अकुसलं पहातब्बन्ति.

‘‘इदं कुसलन्ति खो, उपक, मया पञ्ञत्तं. तत्थ अपरिमाणा पदा अपरिमाणा ब्यञ्जना अपरिमाणा तथागतस्स धम्मदेसना – इतिपिदं कुसलन्ति. तं खो पनिदं कुसलं भावेतब्बन्ति खो, उपक, मया पञ्ञत्तं. तत्थ अपरिमाणा पदा अपरिमाणा ब्यञ्जना अपरिमाणा तथागतस्स धम्मदेसना – इतिपिदं कुसलं भावेतब्ब’’न्ति.

अथ खो उपको मण्डिकापुत्तो भगवतो भासितं अभिनन्दित्वा अनुमोदित्वा उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा येन राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा यावतको अहोसि भगवता सद्धिं कथासल्लापो तं सब्बं रञ्ञो मागधस्स अजातसत्तुस्स वेदेहिपुत्तस्स आरोचेसि.

एवं वुत्ते राजा मागधो अजातसत्तु वेदेहिपुत्तो कुपितो अनत्तमनो उपकं मण्डिकापुत्तं एतदवोच – ‘‘याव धंसी वतायं लोणकारदारको याव मुखरो याव पगब्बो यत्र हि नाम तं भगवन्तं अरहन्तं सम्मासम्बुद्धं आसादेतब्बं मञ्ञिस्सति; अपेहि त्वं, उपक, विनस्स, मा तं अद्दस’’न्ति. अट्ठमं.