४. भरण्डुकालामसुत्तं

१२७. एकं समयं भगवा कोसलेसु चारिकं चरमानो येन कपिलवत्थु तदवसरि. अस्सोसि खो महानामो सक्को – ‘‘भगवा किर कपिलवत्थुं अनुप्पत्तो’’ति. अथ खो महानामो सक्को येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितं खो महानामं सक्कं भगवा एतदवोच –

‘‘गच्छ, महानाम, कपिलवत्थुस्मिं, तथारूपं आवसथं जान यत्थज्ज मयं एकरत्तिं विहरेय्यामा’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो महानामो सक्को भगवतो पटिस्सुत्वा कपिलवत्थुं पविसित्वा केवलकप्पं कपिलवत्थुं अन्वाहिण्डन्तो [आहिण्डन्तो (स्या. कं.)] नाद्दस कपिलवत्थुस्मिं तथारूपं आवसथं यत्थज्ज भगवा एकरत्तिं विहरेय्य.

अथ खो महानामो सक्को येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘नत्थि, भन्ते, कपिलवत्थुस्मिं तथारूपो आवसथो यत्थज्ज भगवा एकरत्तिं विहरेय्य. अयं, भन्ते, भरण्डु कालामो भगवतो पुराणसब्रह्मचारी. तस्सज्ज भगवा अस्समे एकरत्तिं विहरतू’’ति. ‘‘गच्छ, महानाम, सन्थरं पञ्ञपेही’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो महानामो सक्को भगवतो पटिस्सुत्वा येन भरण्डुस्स कालामस्स अस्समो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा सन्थरं पञ्ञापेत्वा उदकं ठपेत्वा पादानं धोवनाय येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सन्थतो, भन्ते, सन्थारो, उदकं ठपितं पादानं धोवनाय. यस्सदानि, भन्ते, भगवा कालं मञ्ञती’’ति.

अथ खो भगवा येन भरण्डुस्स कालामस्स अस्समो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. निसज्ज खो भगवा पादे पक्खालेसि. अथ खो महानामस्स सक्कस्स एतदहोसि – ‘‘अकालो खो अज्ज भगवन्तं पयिरुपासितुं. किलन्तो भगवा. स्वे दानाहं भगवन्तं पयिरुपासिस्सामी’’ति भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्कामि.

अथ खो महानामो सक्को तस्सा रत्तिया अच्चयेन येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो महानामं सक्कं भगवा एतदवोच – ‘‘तयो खोमे, महानाम, सत्थारो सन्तो संविज्जमाना लोकस्मिं. कतमे तयो? इध, महानाम, एकच्चो सत्था कामानं परिञ्ञं पञ्ञापेति; न रूपानं परिञ्ञं पञ्ञापेति, न वेदनानं परिञ्ञं पञ्ञापेति. इध पन, महानाम, एकच्चो सत्था कामानं परिञ्ञं पञ्ञापेति, रूपानं परिञ्ञं पञ्ञापेति; न वेदनानं परिञ्ञं पञ्ञापेति. इध पन, महानाम, एकच्चो सत्था कामानं परिञ्ञं पञ्ञापेति, रूपानं परिञ्ञं पञ्ञापेति, वेदनानं परिञ्ञं पञ्ञापेति. इमे खो, महानाम, तयो सत्थारो सन्तो संविज्जमाना लोकस्मिं. ‘इमेसं, महानाम, तिण्णं सत्थारानं एका निट्ठा उदाहु पुथु निट्ठा’’’ति?

एवं वुत्ते भरण्डु कालामो महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘एकाति, महानाम, वदेही’’ति. एवं वुत्ते भगवा महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘नानाति, महानाम, वदेही’’ति. दुतियम्पि खो भरण्डु कालामो महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘एकाति, महानाम, वदेही’’ति. दुतियम्पि खो भगवा महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘नानाति, महानाम, वदेही’’ति. ततियम्पि खो भरण्डु कालामो महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘एकाति, महानाम, वदेही’’ति. ततियम्पि खो भगवा महानामं सक्कं एतदवोच – ‘‘नानाति, महानाम, वदेही’’ति.

अथ खो भरण्डु कालामस्स एतदहोसि – ‘‘महेसक्खस्स वतम्हि महानामस्स सक्कस्स सम्मुखा समणेन गोतमेन यावततियं अपसादितो. यंनूनाहं कपिलवत्थुम्हा पक्कमेय्य’’न्ति. अथ खो भरण्डु कालामो कपिलवत्थुम्हा पक्कामि. यं कपिलवत्थुम्हा पक्कामि तथा पक्कन्तोव अहोसि न पुन पच्चागच्छीति. चतुत्थं.