७. वच्छगोत्तसुत्तं

५८. अथ खो वच्छगोत्तो [वच्छपुत्तो (क.)] परिब्बाजको येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो वच्छगोत्तो परिब्बाजको भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सुतं मेतं, भो गोतम, समणो गोतमो एवमाह – ‘मय्हमेव दानं दातब्बं, नाञ्ञेसं दानं दातब्बं; मय्हमेव सावकानं दानं दातब्बं, नाञ्ञेसं सावकानं दानं दातब्बं; मय्हमेव दिन्नं महप्फलं, नाञ्ञेसं दिन्नं महप्फलं; मय्हमेव सावकानं दिन्नं महप्फलं, नाञ्ञेसं सावकानं दिन्नं महप्फल’न्ति. ये ते, भो गोतम, एवमाहंसु ‘समणो गोतमो एवमाह मय्हमेव दानं दातब्बं, नाञ्ञेसं दानं दातब्बं. मय्हमेव सावकानं दानं दातब्बं, नाञ्ञेसं सावकानं दानं दातब्बं. मय्हमेव दिन्नं महप्फलं, नाञ्ञेसं दिन्नं महप्फलं. मय्हमेव सावकानं दिन्नं महप्फलं, नाञ्ञेसं सावकानं दिन्नं महप्फल’न्ति. कच्चि ते भोतो गोतमस्स वुत्तवादिनो च भवन्तं गोतमं अभूतेन अब्भाचिक्खन्ति, धम्मस्स चानुधम्मं ब्याकरोन्ति, न च कोचि सहधम्मिको वादानुपातो [वादानुवादो (क.)] गारय्हं ठानं आगच्छति? अनब्भक्खातुकामा हि मयं भवन्तं गोतम’’न्ति.

‘‘ये ते, वच्छ, एवमाहंसु – ‘समणो गोतमो एवमाह – मय्हमेव दानं दातब्बं…पे… नाञ्ञेसं सावकानं दिन्नं महप्फल’न्ति न मे ते वुत्तवादिनो. अब्भाचिक्खन्ति च पन मं [च पन मं ते (सी. स्या. कं. पी.)] असता अभूतेन. यो खो, वच्छ, परं दानं ददन्तं वारेति सो तिण्णं अन्तरायकरो होति, तिण्णं पारिपन्थिको. कतमेसं तिण्णं? दायकस्स पुञ्ञन्तरायकरो होति, पटिग्गाहकानं लाभन्तरायकरो होति, पुब्बेव खो पनस्स अत्ता खतो च होति उपहतो च. यो खो, वच्छ, परं दानं ददन्तं वारेति सो इमेसं तिण्णं अन्तरायकरो होति, तिण्णं पारिपन्थिको.

‘‘अहं खो पन, वच्छ, एवं वदामि – ये हि ते चन्दनिकाय वा ओलिगल्ले वा पाणा, तत्रपि यो थालिधोवनं [थालकधोवनं (क.)] वा सरावधोवनं वा छड्डेति – ये तत्थ पाणा ते तेन यापेन्तूति, ततो निदानम्पाहं, वच्छ, पुञ्ञस्स आगमं वदामि. को पन वादो मनुस्सभूते! अपि चाहं, वच्छ, सीलवतो दिन्नं महप्फलं वदामि, नो तथा दुस्सीलस्स, सो च होति पञ्चङ्गविप्पहीनो पञ्चङ्गसमन्नागतो.

‘‘कतमानि पञ्चङ्गानि पहीनानि होन्ति? कामच्छन्दो पहीनो होति, ब्यापादो पहीनो होति, थिनमिद्धं पहीनं होति, उद्धच्चकुक्कुच्चं पहीनं होति, विचिकिच्छा पहीना होति. इमानि पञ्चङ्गानि विप्पहीनानि होन्ति.

‘‘कतमेहि पञ्चहि अङ्गेहि समन्नागतो होति? असेक्खेन सीलक्खन्धेन समन्नागतो होति, असेक्खेन समाधिक्खन्धेन समन्नागतो होति, असेक्खेन पञ्ञाक्खन्धेन समन्नागतो होति, असेक्खेन विमुत्तिक्खन्धेन समन्नागतो होति, असेक्खेन विमुत्तिञाणदस्सनक्खन्धेन समन्नागतो होति; इमेहि पञ्चहि अङ्गेहि समन्नागतो होति. इति पञ्चङ्गविप्पहीने पञ्चङ्गसमन्नागते दिन्नं महप्फलन्ति वदामी’’ति.

‘‘इति कण्हासु सेतासु, रोहिणीसु हरीसु वा;

कम्मासासु सरूपासु, गोसु पारेवतासु वा.

‘‘यासु कासुचि एतासु, दन्तो जायति पुङ्गवो;

धोरय्हो बलसम्पन्नो, कल्याणजवनिक्कमो;

तमेव भारे युञ्जन्ति, नास्स वण्णं परिक्खरे.

‘‘एवमेवं मनुस्सेसु, यस्मिं कस्मिञ्चि जातिये;

खत्तिये ब्राह्मणे वेस्से, सुद्दे चण्डालपुक्कुसे.

‘‘यासु कासुचि एतासु, दन्तो जायति सुब्बतो;

धम्मट्ठो सीलसम्पन्नो, सच्चवादी हिरीमनो.

‘‘पहीनजातिमरणो, ब्रह्मचरियस्स केवली;

पन्नभारो विसंयुत्तो, कतकिच्चो अनासवो.

‘‘पारगू सब्बधम्मानं, अनुपादाय निब्बुतो;

तस्मिंयेव [तस्मिं वे (स्या. कं.)] विरजे खेत्ते, विपुला होति दक्खिणा.

‘‘बाला च अविजानन्ता, दुम्मेधा अस्सुताविनो;

बहिद्धा देन्ति दानानि, न हि सन्ते उपासरे.

‘‘ये च सन्ते उपासन्ति, सप्पञ्ञे धीरसम्मते;

सद्धा च नेसं सुगते, मूलजाता पतिट्ठिता.

‘‘देवलोकञ्च ते यन्ति, कुले वा इध जायरे;

अनुपुब्बेन निब्बानं, अधिगच्छन्ति पण्डिता’’ति. सत्तमं;