५. कत्थीसुत्तं

८५. एकं समयं आयस्मा महाचुन्दो चेतीसु विहरति सहजातियं. तत्र खो आयस्मा महाचुन्दो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘आवुसो भिक्खवे’’ति. ‘‘आवुसो’’ति खो ते भिक्खू आयस्मतो महाचुन्दस्स पच्चस्सोसुं. आयस्मा महाचुन्दो एतदवोच –

‘‘इधावुसो, भिक्खु कत्थी होति विकत्थी अधिगमेसु – ‘अहं पठमं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं दुतियं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं ततियं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं चतुत्थं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं आकासानञ्चायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं विञ्ञाणञ्चायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं आकिञ्चञ्ञायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं सञ्ञावेदयितनिरोधं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपी’ति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तकुसलो परचित्तपरियायकुसलो समनुयुञ्जति समनुग्गाहति समनुभासति. सो तथागतेन वा तथागतसावकेन वा झायिना समापत्तिकुसलेन परचित्तकुसलेन परचित्तपरियायकुसलेन समनुयुञ्जियमानो समनुग्गाहियमानो समनुभासियमानो इरीणं आपज्जति विचिनं आपज्जति अनयं आपज्जति ब्यसनं आपज्जति अनयब्यसनं आपज्जति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तकुसलो परचित्तपरियायकुसलो एवं चेतसा चेतो परिच्च मनसि करोति – ‘किं नु खो अयमायस्मा कत्थी होति विकत्थी अधिगमेसु – अहं पठमं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि…पे… अहं सञ्ञावेदयितनिरोधं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपी’ति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तकुसलो परचित्तपरियायकुसलो एवं चेतसा चेतो परिच्च पजानाति –

‘दीघरत्तं खो अयमायस्मा खण्डकारी छिद्दकारी सबलकारी कम्मासकारी न सन्ततकारी न सन्ततवुत्ति सीलेसु. दुस्सीलो खो अयमायस्मा. दुस्सिल्यं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘अस्सद्धो खो पन अयमायस्मा; अस्सद्धियं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘अप्पस्सुतो खो पन अयमायस्मा अनाचारो; अप्पसच्चं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुब्बचो खो पन अयमायस्मा; दोवचस्सता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘पापमित्तो खो पन अयमायस्मा; पापमित्तता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘कुसीतो खो पन अयमायस्मा; कोसज्जं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘मुट्ठस्सति खो पन अयमायस्मा; मुट्ठस्सच्चं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘कुहको खो पन अयमायस्मा; कोहञ्ञं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुब्भरो खो पन अयमायस्मा; दुब्भरता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुप्पञ्ञो खो पन अयमायस्मा; दुप्पञ्ञता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं’.

‘‘सेय्यथापि, आवुसो, सहायको सहायकं एवं वदेय्य – ‘यदा ते, सम्म, धनेन [बन्धो (क.)] धनकरणीयं अस्स, याचेय्यासि मं [याचिस्ससि मं (सी.), पवेदेय्यासि मं (स्या.), पराजेय्यापि मं (क.)] धनं. दस्सामि ते धन’न्ति. सो किञ्चिदेव धनकरणीये समुप्पन्ने सहायको सहायकं एवं वदेय्य – ‘अत्थो मे, सम्म, धनेन. देहि मे धन’न्ति. सो एवं वदेय्य – ‘तेन हि, सम्म, इध खनाही’ति. सो तत्र खनन्तो नाधिगच्छेय्य. सो एवं वदेय्य – ‘अलिकं मं, सम्म, अवच; तुच्छकं मं, सम्म, अवच – इध खनाही’ति. सो एवं वदेय्य – ‘नाहं तं, सम्म, अलिकं अवचं, तुच्छकं अवचं. तेन हि, सम्म, इध खनाही’ति. सो तत्रपि खनन्तो नाधिगच्छेय्य. सो एवं वदेय्य – ‘अलिकं मं, सम्म, अवच, तुच्छकं मं, सम्म, अवच – इध खनाही’ति. सो एवं वदेय्य – ‘नाहं तं, सम्म, अलिकं अवचं, तुच्छकं अवचं. तेन हि, सम्म, इध खनाही’ति. सो तत्रपि खनन्तो नाधिगच्छेय्य. सो एवं वदेय्य – ‘अलिकं मं, सम्म, अवच, तुच्छकं मं, सम्म, अवच – इध खनाही’ति. सो एवं वदेय्य – ‘नाहं तं, सम्म, अलिकं अवचं, तुच्छकं अवचं. अपि च अहमेव उम्मादं पापुणिं चेतसो विपरियाय’न्ति.

‘‘एवमेवं खो, आवुसो, भिक्खु कत्थी होति विकत्थी अधिगमेसु – ‘अहं पठमं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं दुतियं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं ततियं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं चतुत्थं झानं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं आकासानञ्चायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं विञ्ञाणञ्चायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं आकिञ्चञ्ञायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपि, अहं सञ्ञावेदयितनिरोधं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपी’ति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तकुसलो परचित्तपरियायकुसलो समनुयुञ्जति समनुग्गाहति समनुभासति. सो तथागतेन वा तथागतसावकेन वा झायिना समापत्तिकुसलेन परचित्तकुसलेन परचित्तपरियायकुसलेन समनुयुञ्जियमानो समनुग्गाहियमानो समनुभासियमानो इरीणं आपज्जति विचिनं आपज्जति अनयं आपज्जति ब्यसनं आपज्जति अनयब्यसनं आपज्जति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तकुसलो परचित्तपरियायकुसलो एवं चेतसा चेतो परिच्च मनसि करोति – ‘किं नु खो अयमायस्मा कत्थी होति विकत्थी अधिगमेसु – अहं पठमं झानं समापज्जामिपि…पे… अहं सञ्ञावेदयितनिरोधं समापज्जामिपि वुट्ठहामिपी’ति.

‘‘तमेनं तथागतो वा तथागतसावको वा झायी समापत्तिकुसलो परचित्तपरियायकुसलो चेतसा चेतो परिच्च पजानाति –

‘दीघरत्तं खो अयमायस्मा खण्डकारी छिद्दकारी सबलकारी कम्मासकारी, न सन्ततकारी न सन्ततवुत्ति सीलेसु. दुस्सीलो खो अयमायस्मा; दुस्सिल्यं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘अस्सद्धो खो पन अयमायस्मा; अस्सद्धियं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘अप्पस्सुतो खो पन अयमायस्मा अनाचारो; अप्पसच्चं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुब्बचो खो पन अयमायस्मा; दोवचस्सता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘पापमित्तो खो पन अयमायस्मा; पापमित्तता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘कुसीतो खो पन अयमायस्मा; कोसज्जं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘मुट्ठस्सति खो पन अयमायस्मा; मुट्ठस्सच्चं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘कुहको खो पन अयमायस्मा; कोहञ्ञं खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुब्भरो खो पन अयमायस्मा; दुब्भरता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं.

‘दुप्पञ्ञो खो पन अयमायस्मा; दुप्पञ्ञता खो पन तथागतप्पवेदिते धम्मविनये परिहानमेतं’.

‘‘सो वतावुसो, भिक्खु ‘इमे दस धम्मे अप्पहाय इमस्मिं धम्मविनये वुद्धिं विरूळ्हिं वेपुल्लं आपज्जिस्सती’ति नेतं ठानं विज्जति. सो वतावुसो, भिक्खु ‘इमे दस धम्मे पहाय इमस्मिं धम्मविनये वुद्धिं विरूळ्हिं वेपुल्लं आपज्जिस्सती’ति ठानमेतं विज्जती’’ति. पञ्चमं.