७. पठमनळकपानसुत्तं
६७. एकं समयं भगवा कोसलेसु चारिकं चरमानो महता भिक्खुसङ्घेन सद्धिं येन नळकपानं नाम कोसलानं निगमो तदवसरि. तत्र सुदं भगवा नळकपाने विहरति पलासवने. तेन खो पन समयेन भगवा तदहुपोसथे भिक्खुसङ्घपरिवुतो निसिन्नो होति. अथ खो भगवा बहुदेव रत्तिं भिक्खूनं धम्मिया कथाय सन्दस्सेत्वा समादपेत्वा समुत्तेजेत्वा सम्पहंसेत्वा तुण्हीभूतं तुण्हीभूतं भिक्खुसङ्घं अनुविलोकेत्वा आयस्मन्तं सारिपुत्तं आमन्तेसि –
‘‘विगतथिनमिद्धो [विगतथीनमिद्धो (सी. स्या. कं. पी.)] खो, सारिपुत्त, भिक्खुसङ्घो. पटिभातु तं, सारिपुत्त, भिक्खूनं धम्मी कथा. पिट्ठि मे आगिलायति; तमहं आयमिस्सामी’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो आयस्मा सारिपुत्तो भगवतो पच्चस्सोसि.
अथ खो भगवा चतुग्गुणं सङ्घाटिं पञ्ञापेत्वा दक्खिणेन पस्सेन सीहसेय्यं कप्पेसि पादे पादं अच्चाधाय सतो सम्पजानो उट्ठानसञ्ञं मनसि करित्वा. तत्र खो आयस्मा सारिपुत्तो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘आवुसो भिक्खवे’’ति. ‘‘आवुसो’’ति खो ते भिक्खू आयस्मतो सारिपुत्तस्स पच्चस्सोसुं. आयस्मा सारिपुत्तो एतदवोच –
‘‘यस्स कस्सचि, आवुसो, सद्धा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी [हिरि (सी. स्या. कं. पी.)] नत्थि… ओत्तप्पं नत्थि … वीरियं [विरियं (सी. स्या. कं. पी.)] नत्थि… पञ्ञा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, हानियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो वुद्धि. सेय्यथापि, आवुसो, काळपक्खे चन्दस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, हायतेव वण्णेन हायति मण्डलेन हायति आभाय हायति आरोहपरिणाहेन; एवमेवं खो, आवुसो, यस्स कस्सचि सद्धा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी नत्थि… ओत्तप्पं नत्थि… वीरियं नत्थि… पञ्ञा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, हानियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो वुद्धि.
‘‘अस्सद्धो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘अहिरिको पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘अनोत्तप्पी पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘कुसीतो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘दुप्पञ्ञो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘कोधनो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘उपनाही पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘पापिच्छो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘पापमित्तो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं; ‘मिच्छादिट्ठिको पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, परिहानमेतं.
‘‘यस्स कस्सचि, आवुसो, सद्धा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी अत्थि… ओत्तप्पं अत्थि… पञ्ञा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वुद्धियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो परिहानि. सेय्यथापि, आवुसो, जुण्हपक्खे चन्दस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वड्ढतेव वण्णेन वड्ढति मण्डलेन वड्ढति आभाय वड्ढति आरोहपरिणाहेन; एवमेवं खो, आवुसो, यस्स कस्सचि सद्धा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी अत्थि… ओत्तप्पं अत्थि… वीरियं अत्थि… पञ्ञा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वुद्धियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो परिहानि.
‘‘‘सद्धो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘हिरीमा पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘ओत्तप्पी पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘आरद्धवीरियो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘पञ्ञवा पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘अक्कोधनो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘अनुपनाही पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘अप्पिच्छो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘कल्याणमित्तो पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेतं; ‘सम्मादिट्ठिको पुरिसपुग्गलो’ति, आवुसो, अपरिहानमेत’’न्ति.
अथ खो भगवा पच्चुट्ठाय आयस्मन्तं सारिपुत्तं आमन्तेसि – ‘‘साधु साधु, सारिपुत्त! यस्स कस्सचि, सारिपुत्त, सद्धा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी नत्थि… ओत्तप्पं नत्थि… वीरियं नत्थि… पञ्ञा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, हानियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो वुद्धि. सेय्यथापि, सारिपुत्त, काळपक्खे चन्दस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, हायतेव वण्णेन हायति मण्डलेन हायति आभाय हायति आरोहपरिणाहेन; एवमेवं खो, सारिपुत्त, यस्स कस्सचि सद्धा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु…पे… पञ्ञा नत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा …पे… नो वुद्धि.
‘‘‘अस्सद्धो पुरिसपुग्गलो’ति, सारिपुत्त, परिहानमेतं; अहिरिको… अनोत्तप्पी… कुसीतो… दुप्पञ्ञो… कोधनो… उपनाही… पापिच्छो… पापमित्तो… ‘मिच्छादिट्ठिको पुरिसपुग्गलो’ति, सारिपुत्त, परिहानमेतं.
‘‘यस्स कस्सचि, सारिपुत्त, सद्धा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी अत्थि… ओत्तप्पं अत्थि… वीरियं अत्थि… पञ्ञा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वुद्धियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो परिहानि. सेय्यथापि, सारिपुत्त, जुण्हपक्खे चन्दस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वड्ढतेव वण्णेन वड्ढति मण्डलेन वड्ढति आभाय वड्ढति आरोहपरिणाहेन; एवमेवं खो, सारिपुत्त, यस्स कस्सचि सद्धा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, हिरी अत्थि… ओत्तप्पं अत्थि… वीरियं अत्थि… पञ्ञा अत्थि कुसलेसु धम्मेसु, तस्स या रत्ति वा दिवसो वा आगच्छति, वुद्धियेव पाटिकङ्खा कुसलेसु धम्मेसु नो परिहानि.
‘‘‘सद्धो पुरिसपुग्गलो’ति, सारिपुत्त, अपरिहानमेतं; हिरीमा… ओत्तप्पी… आरद्धवीरियो… पञ्ञवा… अक्कोधनो… अनुपनाही… अप्पिच्छो… कल्याणमित्तो… ‘सम्मादिट्ठिको पुरिसपुग्गलो’ति, सारिपुत्त, अपरिहानमेत’’न्ति. सत्तमं.