६. काळीसुत्तं

२६. एकं समयं आयस्मा महाकच्चानो अवन्तीसु विहरति कुररघरे [गुलघरे (क.) कुरुरघरे महाव. २५७] पवत्ते पब्बते. अथ खो काळी उपासिका कुररघरिका येनायस्मा महाकच्चानो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं महाकच्चानं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्ना खो काळी उपासिका कुररघरिका आयस्मन्तं महाकच्चानं एतदवोच – ‘‘वुत्तमिदं, भन्ते, भगवता कुमारिपञ्हेसु –

‘अत्थस्स पत्तिं हदयस्स सन्तिं,

जेत्वान सेनं पियसातरूपं;

एकोहं [एकाहं (क.)] झायं सुखमनुबोधिं,

तस्मा जनेन न करोमि सक्खिं [सखिं (क.) सं. नि. १.१६१ पस्सितब्बं];

सक्खी [सखी (क.)] न सम्पज्जति केनचि मे’ति.

‘‘इमस्स खो, भन्ते, भगवता संखित्तेन भासितस्स कथं वित्थारेन अत्थो दट्ठब्बो’’ति?

‘‘पथवीकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि, एके समणब्राह्मणा ‘अत्थो’ति अभिनिब्बत्तेसुं [अत्थाभिनिब्बत्तेसुं (सी. स्या.)]. यावता खो, भगिनि, पथवीकसिणसमापत्तिपरमता, तदभिञ्ञासि भगवा. तदभिञ्ञाय भगवा अस्सादमद्दस [आदिमद्दस (सी. स्या.)] आदीनवमद्दस निस्सरणमद्दस मग्गामग्गञाणदस्सनमद्दस. तस्स अस्साददस्सनहेतु आदीनवदस्सनहेतु निस्सरणदस्सनहेतु मग्गामग्गञाणदस्सनहेतु अत्थस्स पत्ति हदयस्स सन्ति विदिता होति.

‘‘आपोकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि…पे… तेजोकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… वायोकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… नीलकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… पीतकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… लोहितकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… ओदातकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… आकासकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि… विञ्ञाणकसिणसमापत्तिपरमा खो, भगिनि, एके समणब्राह्मणा ‘अत्थो’ति अभिनिब्बत्तेसुं. यावता खो, भगिनि, विञ्ञाणकसिणसमापत्तिपरमता, तदभिञ्ञासि भगवा. तदभिञ्ञाय भगवा अस्सादमद्दस आदीनवमद्दस निस्सरणमद्दस मग्गामग्गञाणदस्सनमद्दस. तस्स अस्साददस्सनहेतु आदीनवदस्सनहेतु निस्सरणदस्सनहेतु मग्गामग्गञाणदस्सनहेतु अत्थस्स पत्ति हदयस्स सन्ति विदिता होति. इति खो, भगिनि, यं तं वुत्तं भगवता कुमारिपञ्हेसु –

‘अत्थस्स पत्तिं हदयस्स सन्तिं,

जेत्वान सेनं पियसातरूपं;

एकोहं झायं सुखमनुबोधिं,

तस्मा जनेन न करोमि सक्खिं;

सक्खी न सम्पज्जति केनचि मे’ति.

‘‘इमस्स खो, भगिनि, भगवता संखित्तेन भासितस्स एवं वित्थारेन अत्थो दट्ठब्बो’’ति. छट्ठं.