४. महाचुन्दसुत्तं

२४. एकं समयं आयस्मा महाचुन्दो चेतीसु विहरति सहजातियं. तत्र खो आयस्मा महाचुन्दो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘आवुसो भिक्खवे’’ति. ‘‘आवुसो’’ति खो ते भिक्खू आयस्मतो महाचुन्दस्स पच्चस्सोसुं. आयस्मा महाचुन्दो एतदवोच –

‘‘ञाणवादं, आवुसो, भिक्खु वदमानो – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्म’न्ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो … कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति; नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘भावनावादं, आवुसो, भिक्खु वदमानो – ‘भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति; नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो … मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘ञाणवादञ्च, आवुसो, भिक्खु वदमानो भावनावादञ्च – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्मं, भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति; नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘सेय्यथापि, आवुसो, पुरिसो दलिद्दोव समानो अड्ढवादं वदेय्य, अधनोव समानो धनवावादं वदेय्य, अभोगोव समानो भोगवावादं वदेय्य. सो किस्मिञ्चिदेव धनकरणीये समुप्पन्ने न सक्कुणेय्य उपनीहातुं धनं वा धञ्ञं वा रजतं वा जातरूपं वा. तमेनं एवं जानेय्युं – ‘दलिद्दोव अयमायस्मा समानो अड्ढवादं वदेति, अधनोव अयमायस्मा समानो धनवावादं वदेति, अभोगवाव अयमायस्मा समानो भोगवावादं वदेति. तं किस्स हेतु? तथा हि अयमायस्मा किस्मिञ्चिदेव धनकरणीये समुप्पन्ने न सक्कोति उपनीहातुं धनं वा धञ्ञं वा रजतं वा जातरूपं वा’ति.

‘‘एवमेवं खो, आवुसो, ञाणवादञ्च भिक्खु वदमानो भावनावादञ्च – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्मं, भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तं चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो अभिभुय्य तिट्ठति; नायमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा … पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा अभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘ञाणवादं, आवुसो, भिक्खु वदमानो – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्म’न्ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘अयमायस्मा तथा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति; तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘भावनावादं, आवुसो, भिक्खु वदमानो – ‘भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति; तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘ञाणवादञ्च, आवुसो, भिक्खु वदमानो भावनावादञ्च – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्मं, भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति; तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो दोसो होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठती’ति.

‘‘सेय्यथापि, आवुसो, पुरिसो अड्ढोव समानो अड्ढवादं वदेय्य, धनवाव समानो धनवावादं वदेय्य, भोगवाव समानो भोगवावादं वदेय्य. सो किस्मिञ्चिदेव धनकरणीये समुप्पन्ने सक्कुणेय्य उपनीहातुं धनं वा धञ्ञं वा रजतं वा जातरूपं वा. तमेनं एवं जानेय्युं – ‘अड्ढोव अयमायस्मा समानो अड्ढवादं वदेति, धनवाव अयमायस्मा समानो धनवावादं वदेति, भोगवाव अयमायस्मा समानो भोगवावादं वदेति. तं किस्स हेतु? तथा हि अयमायस्मा किस्मिञ्चिदेव धनकरणीये समुप्पन्ने सक्कोति उपनीहातुं धनं वा धञ्ञं वा रजतं वा जातरूपं वा’ति.

एवमेवं खो, आवुसो, ञाणवादञ्च भिक्खु वदमानो भावनावादञ्च – ‘जानामिमं धम्मं, पस्सामिमं धम्मं, भावितकायोम्हि भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञो’ति. तञ्चे, आवुसो, भिक्खुं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति, दोसो… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठति, सो एवमस्स वेदितब्बो – ‘तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो लोभो न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं लोभो नाभिभुय्य तिट्ठति; तथा अयमायस्मा पजानाति यथा पजानतो दोसो न होति… मोहो… कोधो… उपनाहो… मक्खो… पळासो… मच्छरियं… पापिका इस्सा… पापिका इच्छा न होति, तथाहिमं आयस्मन्तं पापिका इच्छा नाभिभुय्य तिट्ठती’’’ति. चतुत्थं.