4. саматхаккхандхакам̣
1. саммукха̄винайо
185. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ асаммукхӣбхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ камма̄ни каронти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампи. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ асаммукхӣбхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ камма̄ни кариссанти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ асаммукхӣбхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ камма̄ни каронти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄ – ‘‘анануччхавикам̣, бхиккхаве, тесам̣ могхапуриса̄нам̣ анануломикам̣ аппатирӯпам̣ асса̄ман̣акам̣ акаппийам̣ акаран̣ӣйам̣. катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ асаммукхӣбхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ камма̄ни кариссанти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампи! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – на, бхиккхаве, асаммукхӣбхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ каммам̣ ка̄таббам̣ – таджджанӣйам̣ ва̄, нийассам̣ ва̄, пабба̄джанӣйам̣ ва̄, пат̣иса̄ран̣ӣйам̣ ва̄, уккхепанӣйам̣ ва̄. йо кареййа, а̄патти дуккат̣асса.
186. ‘‘адхаммава̄дӣ пуггало адхаммава̄дӣ самбахула̄ адхаммава̄дӣ сан̇гхо. дхаммава̄дӣ пуггало дхаммава̄дӣ самбахула̄ дхаммава̄дӣ сан̇гхо.
кан̣хапаккханавакам̣
187. ‘‘адхаммава̄дӣ пуггало дхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ пуггало дхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ пуггало дхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти [имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти (ка.)]. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ самбахула̄ дхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ самбахула̄ дхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ самбахула̄ дхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ сан̇гхо дхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ сан̇гхо дхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
‘‘адхаммава̄дӣ сан̇гхо дхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, адхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайапатирӯпакена.
кан̣хапаккханавакам̣ нит̣т̣хитам̣.
суккапаккханавакам̣
188. ‘‘дхаммава̄дӣ пуггало адхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ пуггало адхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ пуггало адхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ самбахула̄ адхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ самбахула̄ адхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ самбахула̄ адхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пенти ниджджха̄пенти пеккхенти анупеккхенти дассенти анудассенти – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ сан̇гхо адхаммава̄дим̣ пуггалам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ сан̇гхо адхаммава̄дӣ самбахуле сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄ти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена.
‘‘дхаммава̄дӣ сан̇гхо адхаммава̄дим̣ сан̇гхам̣ сан̃н̃а̄пети ниджджха̄пети пеккхети анупеккхети дассети анудассети – айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣ха̄хи, имам̣ рочехӣти. еван̃четам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, дхаммена вӯпасаммати саммукха̄винайена̄’’ти.
суккапаккханавакам̣ нит̣т̣хитам̣.
2. сативинайо
189. [идам̣ ваттху па̄ра̄. 380 а̄дайо] тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасмата̄ даббена маллапуттена джа̄тийа̄ саттавассена арахаттам̣ саччхикатам̣ хоти. йам̣ кин̃чи са̄вакена паттаббам̣ саббам̣ тена ануппаттам̣ хоти. наттхи часса кин̃чи уттари [уттарим̣ (сӣ.)] каран̣ӣйам̣, катасса ва̄ патичайо. атха кхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘майа̄ кхо джа̄тийа̄ саттавассена арахаттам̣ саччхикатам̣. йам̣ кин̃чи са̄вакена паттаббам̣ саббам̣ майа̄ ануппаттам̣. наттхи ча ме кин̃чи уттарикаран̣ӣйам̣, катасса ва̄ патичайо. ким̣ ну кхо ахам̣ сан̇гхасса веййа̄ваччам̣ кареййа’’нти?
атха кхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апеййам̣ бхатта̄ни ча уддисеййа’’нти. атха кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘майа̄ кхо джа̄тийа̄ саттавассена арахаттам̣ саччхикатам̣. йам̣ кин̃чи са̄вакена паттаббам̣, саббам̣ майа̄ ануппаттам̣. наттхи ча ме кин̃чи уттарикаран̣ӣйам̣, катасса ва̄ патичайо. ким̣ ну кхо ахам̣ сан̇гхасса веййа̄ваччам̣ кареййа’нти? тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апеййам̣ бхатта̄ни ча уддисеййа’нти. иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃а̄петум̣ бхатта̄ни ча уддиситу’’нти. ‘‘са̄дху са̄дху, дабба. тена хи твам̣, дабба, сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апехи бхатта̄ни ча уддиса̄хӣ’’ти [уддиса̄ти (па̄ра̄. 380)]. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ даббо маллапутто бхагавато паччассоси. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо даббам̣ маллапуттам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пакан̃ча бхаттуддесакан̃ча самманнату. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ даббо маллапутто йа̄читаббо [даббо йа̄читаббо (сйа̄. ка.)]. йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
190. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пакан̃ча бхаттуддесакан̃ча самманнеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пакан̃ча бхаттуддесакан̃ча самманнати. йасса̄йасмато кхамати а̄йасмато даббасса маллапуттасса сена̄санапан̃н̃а̄пакасса ча бхаттуддесакасса ча саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘саммато сан̇гхена а̄йасма̄ даббо маллапутто сена̄санапан̃н̃а̄пако ча бхаттуддесако ча. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
191. саммато ча пана̄йасма̄ даббо маллапутто сабха̄га̄нам̣ бхиккхӯнам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети. йе те бхиккхӯ суттантика̄ тесам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ суттантам̣ сан̇га̄йиссантӣти. йе те бхиккхӯ винайадхара̄ тесам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ винайам̣ виниччхиниссантӣти. йе те бхиккхӯ дхаммакатхика̄ тесам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ дхаммам̣ са̄каччхиссантӣти. йе те бхиккхӯ джха̄йино тесам̣ екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на бйа̄ба̄дхиссантӣти. йе те бхиккхӯ тираччха̄накатхика̄ ка̄йадал̣хибахула̄ [ка̄йадад̣д̣хибахула̄ (сӣ.)] вихаранти тесампи екаджджхам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – има̄йапиме а̄йасманто ратийа̄ аччхиссантӣти. йепи те бхиккхӯ вика̄ле а̄гаччханти тесампи теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ тенева а̄локена сена̄санам̣ пан̃н̃апети; апису бхиккхӯ сан̃чичча вика̄ле а̄гаччханти – майам̣ а̄йасмато даббасса маллапуттасса иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ пассисса̄ма̄ти.
те а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ ваданти – ‘‘амха̄кам̣, а̄вусо дабба, сена̄санам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти. те а̄йасма̄ даббо маллапутто евам̣ вадети – ‘‘каттха а̄йасманта̄ иччханти каттха пан̃н̃апемӣ’’ти? те сан̃чичча дӯре ападисанти – ‘‘амха̄кам̣, а̄вусо дабба, гиджджхакӯт̣е паббате сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, чорапапа̄те сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, исигилипассе ка̄л̣асила̄йам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, вебха̄рапассе саттапан̣н̣игуха̄йам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, сӣтаване саппасон̣д̣икапаббха̄ре сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, готамакакандара̄йам̣ [гомат̣акандара̄йам̣ (сйа̄. кам̣.)] сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, тиндукакандара̄йам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, таподакандара̄йам̣ [капотакандара̄йам̣ (ка.)] сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, тапода̄ра̄ме сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, джӣвакамбаване сена̄санам̣ пан̃н̃апехи. амха̄кам̣, а̄вусо, маддакуччхимхи мигада̄йе сена̄санам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти.
тесам̣ а̄йасма̄ даббо маллапутто теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ ан̇гулийа̄ джалама̄на̄йа пурато пурато гаччхати. тепи тенева а̄локена а̄йасмато даббасса маллапуттасса пит̣т̣хито пит̣т̣хито гаччханти. тесам̣ а̄йасма̄ даббо маллапутто евам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апети – айам̣ ман̃чо, идам̣ пӣт̣хам̣, айам̣ бхиси, идам̣ биббоханам̣ [бимбоханам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)], идам̣ ваччат̣т̣ха̄нам̣, идам̣ пасса̄ват̣т̣ха̄нам̣, идам̣ па̄нӣйам̣, идам̣ парибходжанӣйам̣, айам̣ каттарадан̣д̣о, идам̣ сан̇гхасса катикасан̣т̣ха̄нам̣, имам̣ ка̄лам̣ пависитаббам̣, имам̣ ка̄лам̣ никкхамитаббанти. тесам̣ а̄йасма̄ даббо маллапутто евам̣ сена̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ пунадева вел̣уванам̣ пачча̄гаччхати.
192. тена кхо пана самайена меттийабхӯмаджака̄ [меттийабхуммаджака̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] бхиккхӯ навака̄ чева хонти аппапун̃н̃а̄ ча. йа̄ни сан̇гхасса ла̄мака̄ни сена̄сана̄ни та̄ни тесам̣ па̄пун̣анти ла̄мака̄ни ча бхатта̄ни. тена кхо пана самайена ра̄джагахе манусса̄ иччханти тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ абхисан̇кха̄рикам̣ пин̣д̣апа̄там̣ да̄тум̣ – саппимпи, телампи, уттарибхан̇гампи. меттийабхӯмаджака̄нам̣ пана бхиккхӯнам̣ па̄катикам̣ денти – йатха̄рандхам̣ [йатха̄раддхам̣ (сйа̄.)] кан̣а̄джакам̣ билан̇гадутийам̣. те паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканта̄ тхере бхиккхӯ пуччханти – ‘‘тумха̄кам̣, а̄вусо, бхаттагге ким̣ ахоси, тумха̄кам̣ ким̣ ахосӣ’’ти [ким̣ на̄хоси (сйа̄. кам̣.)]? екачче тхера̄ евам̣ ваданти – ‘‘амха̄кам̣, а̄вусо, саппи ахоси, телам̣ ахоси, уттарибхан̇гам̣ ахосӣ’’ти. меттийабхӯмаджака̄ пана бхиккхӯ евам̣ ваданти – ‘‘амха̄кам̣, а̄вусо, на кин̃чи ахоси – па̄катикам̣ йатха̄рандхам̣ кан̣а̄джакам̣ билан̇гадутийа’’нти.
тена кхо пана самайена калйа̄н̣абхаттико гахапати сан̇гхасса чатуккабхаттам̣ дети ниччабхаттам̣. со бхаттагге сапуттада̄ро упатит̣т̣хитва̄ паривисати – ан̃н̃е оданена пуччханти, ан̃н̃е сӯпена пуччханти, ан̃н̃е телена пуччханти, ан̃н̃е уттарибхан̇гена пуччханти. тена кхо пана самайена калйа̄н̣абхаттикасса гахапатино бхаттам̣ сва̄тана̄йа меттийабхӯмаджака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ уддит̣т̣хам̣ хоти. атха кхо калйа̄н̣абхаттико гахапати а̄ра̄мам̣ агама̄си кеначидева каран̣ӣйена. со йена̄йасма̄ даббо маллапутто тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо калйа̄н̣абхаттикам̣ гахапатим̣ а̄йасма̄ даббо маллапутто дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо калйа̄н̣абхаттико гахапати а̄йасмата̄ даббена маллапуттена дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ етадавоча – ‘‘касса, бханте, амха̄кам̣ гхаре сва̄тана̄йа бхаттам̣ уддит̣т̣ха’’нти? ‘‘меттийабхӯмаджака̄нам̣ кхо, гахапати, бхиккхӯнам̣ тумха̄кам̣ гхаре сва̄тана̄йа бхаттам̣ уддит̣т̣ха’’нти. атха кхо калйа̄н̣абхаттико гахапати анаттамано ахоси. катхан̃хи на̄ма па̄пабхиккхӯ амха̄кам̣ гхаре бхун̃джиссантӣти гхарам̣ гантва̄ да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘йе, дже, све бхаттика̄ а̄гаччханти те кот̣т̣хаке а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ кан̣а̄джакена билан̇гадутийена паривиса̄’’ти. ‘‘евам̣ аййа̄’’ти кхо са̄ да̄сӣ калйа̄н̣абхаттикасса гахапатино паччассоси.
атха кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ – хиййо кхо, а̄вусо, амха̄кам̣ калйа̄н̣абхаттикасса гахапатино бхаттам̣ уддит̣т̣хам̣; све амхе калйа̄н̣абхаттико гахапати сапуттада̄ро упатит̣т̣хитва̄ паривисиссати; ан̃н̃е оданена пуччхиссанти, ан̃н̃е сӯпена пуччхиссанти, ан̃н̃е телена пуччхиссанти, ан̃н̃е уттарибхан̇гена пуччхиссантӣти. те тенева соманассена на читтарӯпам̣ раттийа̄ супим̣су. атха кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена калйа̄н̣абхаттикасса гахапатино нивесанам̣ тенупасан̇камим̣су. аддаса̄ кхо са̄ да̄сӣ меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ дӯратова а̄гаччханте; дисва̄на кот̣т̣хаке а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ етадавоча – ‘‘нисӣдатха, бханте’’ти. атха кхо меттийабхӯмаджака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо на та̄ва бхаттам̣ сиддхам̣ бхависсати йатха̄ майам̣ кот̣т̣хаке нисӣда̄пийа̄ма̄’’ти [нисӣда̄пеййа̄ма̄ти (ка.)]. атха кхо са̄ да̄сӣ кан̣а̄джакена [ка̄н̣а̄джакена (сйа̄. кам̣.)] билан̇гадутийена упаган̃чхи – бхун̃джатха, бхантети. ‘‘майам̣ кхо, бхагини, ниччабхаттика̄’’ти. ‘‘джа̄на̄ми аййа̄ ниччабхаттика̄ти. апи ча̄хам̣ хиййова гахапатина̄ а̄н̣атта̄ – ‘йе, дже, све бхаттика̄ а̄гаччханти, те кот̣т̣хаке а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ кан̣а̄джакена билан̇гадутийена паривиса̄’ти. бхун̃джатха, бханте’’ти. атха кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ – хиййо кхо, а̄вусо, калйа̄н̣абхаттико гахапати а̄ра̄мам̣ агама̄си даббасса маллапуттасса сантике. ниссам̣сайам̣ кхо майам̣ даббена маллапуттена гахапатино антаре парибхинна̄ти [сантике парибхинна̄ти (сйа̄. кам̣.)]. те тенева доманассена на читтарӯпам̣ бхун̃джим̣су. атха кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканта̄ а̄ра̄мам̣ гантва̄ паттачӣварам̣ пат̣иса̄метва̄ баха̄ра̄макот̣т̣хаке сан̇гха̄т̣ипаллаттхика̄йа нисӣдим̣су тун̣хӣбхӯта̄ ман̇кубхӯта̄ паттаккхандха̄ адхомукха̄ паджджха̄йанта̄ аппат̣ибха̄на̄.
атха кхо меттийа̄ бхиккхунӣ йена меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ етадавоча – ‘‘ванда̄ми аййа̄’’ти. евам̣ вутте меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ на̄лапим̣су. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо меттийа̄ бхиккхунӣ меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ етадавоча – ‘‘ванда̄ми аййа̄’’ти. татийампи кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ на̄лапим̣су. ‘‘кйа̄хам̣ аййа̄нам̣ апараджджха̄ми? кисса мам̣ аййа̄ на̄лапантӣ’’ти? ‘‘татха̄ хи пана твам̣, бхагини, амхе даббена маллапуттена вихет̣хийама̄не аджджхупеккхасӣ’’ти? ‘‘кйа̄хам̣, аййа̄, каромӣ’’ти? ‘‘саче кхо твам̣, бхагини, иччхеййа̄си, аджджева бхагава̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ на̄са̄пеййа̄’’ти. ‘‘кйа̄хам̣, аййа̄, кароми? ким̣ майа̄ сакка̄ ка̄ту’’нти? ‘‘ехи твам̣, бхагини, йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ евам̣ вадехи – ‘идам̣, бханте, наччханнам̣ наппатирӯпам̣, йа̄йам̣, бханте, диса̄ абхайа̄ анӣтика̄ анупаддава̄ са̄йам̣ диса̄ сабхайа̄ саӣтика̄ саупаддава̄; йато нива̄там̣ тато сава̄там̣ [тато пава̄там̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)]; удакам̣ ман̃н̃е а̄диттам̣; аййенамхи даббена маллапуттена дӯсита̄’’’ти. ‘‘евам̣ аййа̄’’ти кхо меттийа̄ бхиккхунӣ меттийабхӯмаджака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ [пат̣иссун̣итва̄ (сйа̄. кам̣.)] йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо меттийа̄ [са̄ меттийа̄ (сйа̄. ка.)] бхиккхунӣ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идам̣, бханте, наччханнам̣ наппатирӯпам̣, йа̄йам̣, бханте, диса̄ абхайа̄ анӣтика̄ анупаддава̄ са̄йам̣ диса̄ сабхайа̄ саӣтика̄ саупаддава̄; йато нива̄там̣ тато сава̄там̣; удакам̣ ман̃н̃е а̄диттам̣; аййенамхи даббена маллапуттена дӯсита̄’’ти.
193. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ пат̣ипуччхи – ‘‘сараси твам̣, дабба, еварӯпам̣ катта̄ йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха̄’’ти? ‘‘йатха̄ мам̣, бханте, бхагава̄ джа̄на̄тӣ’’ти. дутийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ етадавоча – ‘‘сараси твам̣, дабба, еварӯпам̣ катта̄ йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха̄’’ти? ‘‘йатха̄ мам̣, бханте, бхагава̄ джа̄на̄тӣ’’ти. татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ етадавоча – ‘‘сараси твам̣, дабба, еварӯпам̣ катта̄ йатха̄йам̣ бхиккхунӣ а̄ха̄’’ти? ‘‘йатха̄ мам̣, бханте, бхагава̄ джа̄на̄тӣ’’ти. ‘‘на кхо, дабба, дабба̄ евам̣ ниббет̣хенти. саче тайа̄ катам̣ катанти вадехи. саче акатам̣ акатанти вадехӣ’’ти. ‘‘йатохам̣, бханте, джа̄то на̄бхиджа̄на̄ми супинантенапи метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевита̄, пагева джа̄гаро’’ти. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха. име ча бхиккхӯ ануйун̃джатха̄’’ти. идам̣ ватва̄ бхагава̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.
атха кхо те бхиккхӯ меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сесум̣. атха кхо меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ те бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘ма̄вусо, меттийам̣ бхиккхуним̣ на̄сетха, на са̄ кин̃чи апараджджхати; амхехи са̄ усса̄хита̄ купитехи анаттаманехи ча̄вана̄дхиппа̄йехӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана тумхе, а̄вусо, а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сетха̄’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сессантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ …пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сентӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайам̣ дету. еван̃ча пана, бхиккхаве, да̄таббо – ‘‘тена, бхиккхаве, даббена маллапуттена сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄, екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄, вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄, уккут̣икам̣ нисӣдитва̄, ан̃джалим̣ паггахетва̄, евамасса вачанӣйо – ‘име мам̣, бханте, меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сенти. сохам̣, бханте, сативепуллаппатто сан̇гхам̣ сативинайам̣ йа̄ча̄мӣ’ти. дутийампи йа̄читаббо. татийампи йа̄читаббо – ‘име мам̣, бханте меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сенти. сохам̣ [сохам̣ бханте (ка.)] сативепуллаппатто татийампи, бханте, сан̇гхам̣ сативинайам̣ йа̄ча̄мӣ’ти. ‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
194. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. име меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сенти. а̄йасма̄ даббо маллапутто сативепуллаппатто сан̇гхам̣ сативинайам̣ йа̄чати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайам̣ дадеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. име меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сенти. а̄йасма̄ даббо маллапутто сативепуллаппатто сан̇гхам̣ сативинайам̣ йа̄чати. сан̇гхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайам̣ дети. йасса̄йасмато кхамати а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайасса да̄нам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘дутийампи етаматтхам̣ вада̄ми…пе… татийампи етаматтхам̣ вада̄ми – сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. име меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣сенти. а̄йасма̄ даббо маллапутто сативепуллаппатто сан̇гхам̣ сативинайам̣ йа̄чати. сан̇гхо а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайам̣ дети. йасса̄йасмато кхамати а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайасса да̄нам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘динно сан̇гхена а̄йасмато даббасса маллапуттасса сативепуллаппаттасса сативинайо. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
195. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, дхаммика̄ни сативинайасса да̄на̄ни. суддхо хоти бхиккху ана̄паттико, ануваданти ча нам̣, йа̄чати ча, тасса сан̇гхо сативинайам̣ дети дхаммена самаггена – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхаммика̄ни сативинайасса да̄на̄нӣ’’ти.
3. амӯл̣хавинайо
196. тена кхо пана самайена гагго бхиккху умматтако хоти, читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. бхиккхӯ гаггам̣ бхиккхум̣ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чоденти – ‘‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’’ти? со евам̣ вадети – ‘‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми. мӯл̣хена ме етам̣ ката’’нти. евампи нам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’’ти? йе те бхиккхӯ аппиччха̄..пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккхӯ гаггам̣ бхиккхум̣ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чодессанти – ‘‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти! со евам̣ вадети – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми. мӯл̣хена ме етам̣ ката’нти. евампи нам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’’ти? атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве…пе… саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо гаггасса бхиккхуно амӯл̣хасса амӯл̣хавинайам̣ дету. еван̃ча пана, бхиккхаве, да̄таббо – ‘‘тена, бхиккхаве, гаггена бхиккхуна̄ сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄, екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄, вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄, уккут̣икам̣ нисӣдитва̄, ан̃джалим̣ паггахетва̄, евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣, бханте, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. мам̣ бхиккхӯ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чоденти – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? тйа̄хам̣ евам̣ вада̄ми – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми. мӯл̣хена ме етам̣ ката’нти. евампи мам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? сохам̣, бханте, амӯл̣хо сан̇гхам̣ амӯл̣хавинайам̣ йа̄ча̄мӣ’ти. дутийампи йа̄читаббо. татийампи йа̄читаббо – ‘ахам̣, бханте, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. мам̣ бхиккхӯ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чоденти – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? тйа̄хам̣ евам̣ вада̄ми – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми мӯл̣хена ме етам̣ ката’нти. евампи мам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? сохам̣ амӯл̣хо [сохам̣ бханте амӯл̣хо (ка.)] татийампи, бханте, сан̇гхам̣ амӯл̣хавинайам̣ йа̄ча̄мӣ’ти. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
197. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ гагго бхиккху умматтако ахоси читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. бхиккхӯ гаггам̣ бхиккхум̣ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чоденти – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со евам̣ вадети – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми, мӯл̣хена ме етам̣ ката’нти. евампи нам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со амӯл̣хо сан̇гхам̣ амӯл̣хавинайам̣ йа̄чати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо гаггасса бхиккхуно амӯл̣хасса амӯл̣хавинайам̣ дадеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ гагго бхиккху умматтако ахоси читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. бхиккхӯ гаггам̣ бхиккхум̣ умматтакена читтавипарийа̄сакатена аджджха̄чин̣н̣ена а̄паттийа̄ чоденти – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со евам̣ вадети – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, умматтако ахосим̣ читтавипарийа̄сакато. тена ме умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. на̄хам̣ там̣ сара̄ми мӯл̣хена ме етам̣ ката’нти. евампи нам̣ вуччама̄на̄ чодентева – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со амӯл̣хо сан̇гхам̣ амӯл̣хавинайам̣ йа̄чати. сан̇гхо гаггасса бхиккхуно амӯл̣хасса амӯл̣хавинайам̣ дети. йасса̄йасмато кхамати гаггасса бхиккхуно амӯл̣хасса амӯл̣хавинайасса да̄нам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘дутийампи етаматтхам̣ вада̄ми…пе… татийампи етаматтхам̣ вада̄ми…пе….
‘‘динно сан̇гхена гаггасса бхиккхуно амӯл̣хасса амӯл̣хавинайо. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
198. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, адхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни, тӣн̣и дхаммика̄ни. камма̄ни тӣн̣и адхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни?
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со сарама̄нова евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, сара̄ми еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. адхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣.
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со сарама̄нова евам̣ вадети – ‘сара̄ми кхо ахам̣, а̄вусо, йатха̄супинантена̄’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. адхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣.
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со анумматтако умматтака̄лайам̣ кароти – ‘ахампи кхо евам̣ кароми. тумхепи евам̣ каротха. майхампи етам̣ каппати. тумха̄кампетам̣ каппатӣ’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. адхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣. има̄ни тӣн̣и адхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни.
199. ‘‘катама̄ни тӣн̣и дхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄ни?
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху умматтако хоти читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со ассарама̄нова евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, сара̄ми еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. дхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣.
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху умматтако хоти читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со ассарама̄нова евам̣ вадети – ‘сара̄ми кхо ахам̣, а̄вусо, йатха̄ супинантена̄’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. дхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣.
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху умматтако хоти читтавипарийа̄сакато. тена умматтакена читтавипарийа̄сакатена бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄паттим̣ а̄паджджита̄’ти? со умматтако умматтака̄лайам̣ кароти – ‘ахампи евам̣ кароми. тумхепи евам̣ каротха. майхампи етам̣ каппати. тумха̄кампетам̣ каппатӣ’ти. тасса сан̇гхо амӯл̣хавинайам̣ дети. дхаммикам̣ амӯл̣хавинайасса да̄нам̣. ‘‘има̄ни тӣн̣и дхаммика̄ни амӯл̣хавинайасса да̄на̄нӣ’’ти.
4. пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣
200. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ аппат̣ин̃н̃а̄йа бхиккхӯнам̣ камма̄ни каронти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампи. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ аппат̣ин̃н̃а̄йа бхиккхӯнам̣ камма̄ни кариссанти – таджджанӣйампи, нийассампи, пабба̄джанӣйампи, пат̣иса̄ран̣ӣйампи, уккхепанӣйампӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве…пе… ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, аппат̣ин̃н̃а̄йа бхиккхӯнам̣ каммам̣ ка̄таббам̣ – таджджанӣйам̣ ва̄, нийассам̣ ва̄, пабба̄джанӣйам̣ ва̄, пат̣иса̄ран̣ӣйам̣ ва̄, уккхепанӣйам̣ ва̄. йо кареййа, а̄патти дуккат̣асса.
201. ‘‘евам̣ кхо, бхиккхаве, адхаммикам̣ хоти пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣, евам̣ дхаммикам̣. катхан̃ча, бхиккхаве, адхаммикам̣ хоти пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣?
‘‘бхиккху па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘па̄ра̄джикам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно, сан̇гха̄дисесам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо сан̇гха̄дисесена ка̄рети. адхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣.
‘‘бхиккху па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘па̄ра̄джикам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно, тхуллаччайам̣…пе… па̄читтийам̣…пе… па̄т̣идесанӣйам̣…пе… дуккат̣ам̣…пе… дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо дуббха̄ситена ка̄рети. адхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣.
‘‘бхиккху сан̇гха̄дисесам̣…пе… тхуллаччайам̣…пе… па̄читтийам̣…пе… па̄т̣идесанӣйам̣…пе… дуккат̣ам̣…пе… дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘дуббха̄ситам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно, па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо па̄ра̄джикена ка̄рети. адхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣.
‘‘бхиккху дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘дуббха̄ситам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘на кхо ахам̣, а̄вусо, дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно, сан̇гха̄дисесам̣…пе… тхуллаччайам̣…пе… па̄читтийам̣…пе… па̄т̣идесанӣйам̣…пе… дуккат̣ам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо дуккат̣ена ка̄рети. адхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. ‘‘евам̣ кхо, бхиккхаве, адхаммикам̣ хоти пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, дхаммикам̣ хоти пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣? бхиккху па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘па̄ра̄джикам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘а̄ма, а̄вусо, па̄ра̄джикам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо па̄ра̄джикена ка̄рети. дхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣.
‘‘бхиккху сан̇гха̄дисесам̣…пе… тхуллаччайам̣…пе… па̄читтийам̣…пе… па̄т̣идесанӣйам̣…пе… дуккат̣ам̣…пе… дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно хоти. таменам̣ чодети сан̇гхо ва̄, самбахула̄ ва̄, екапуггало ва̄ – ‘дуббха̄ситам̣ а̄йасма̄ аджджха̄панно’ти? со евам̣ вадети – ‘а̄ма, а̄вусо, дуббха̄ситам̣ аджджха̄панно’ти. там̣ сан̇гхо дуббха̄ситена ка̄рети. дхаммикам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, дхаммикам̣ хоти пат̣ин̃н̃а̄такаран̣а’’нти.
5. йебхуййасика̄
202. тена кхо пана самайена бхиккхӯ сан̇гхамаджджхе бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти, на сакконти там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, еварӯпам̣ адхикаран̣ам̣ йебхуййасика̄йа вӯпасаметум̣. пан̃чахан̇гехи саманна̄гато бхиккху сала̄кагга̄ха̄пако самманнитаббо – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, гахита̄гахитун̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
203. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сала̄кагга̄ха̄пакам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сала̄кагга̄ха̄пакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно сала̄кагга̄ха̄пакасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху сала̄кагга̄ха̄пако. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
204. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, адхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄, даса дхаммика̄ [даса дхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄ (ка.)]. катаме даса адхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄? ораматтакан̃ча адхикаран̣ам̣ хоти, на ча гатигатам̣ хоти, на ча саритаса̄ритам̣ хоти, джа̄на̄ти адхаммава̄дӣ бахутара̄ти, аппева на̄ма адхаммава̄дӣ бахутара̄ ассӯти, джа̄на̄ти сан̇гхо бхиджджиссатӣти, аппева на̄ма сан̇гхо бхиджджеййа̄ти, адхаммена ган̣ханти, вагга̄ ган̣ханти, на ча йатха̄дит̣т̣хийа̄ ган̣ханти – име даса адхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄.
‘‘катаме даса дхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄? на ча ораматтакам̣ адхикаран̣ам̣ хоти, гатигатан̃ча хоти, саритаса̄ритан̃ча хоти, джа̄на̄ти дхаммава̄дӣ бахутара̄ти, аппева на̄ма дхаммава̄дӣ бахутара̄ ассӯти, джа̄на̄ти сан̇гхо на бхиджджиссатӣти, аппева на̄ма сан̇гхо на бхиджджеййа̄ти, дхаммена ган̣ханти, самагга̄ ган̣ханти, йатха̄дит̣т̣хийа̄ ча ган̣ханти – име даса дхаммика̄ сала̄кагга̄ха̄’’ти.
6. тассапа̄пийасика̄
205. тена кхо пана самайена упава̄л̣о бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джийама̄но аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄на̄ти, пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄на̄ти, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, сампаджа̄намуса̄ бха̄сати. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма упава̄л̣о бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джийама̄но аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄ниссати, пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄ниссати, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичариссати, сампаджа̄намуса̄ бха̄сиссатӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве…пе… ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммам̣ кароту. еван̃ча пана, бхиккхаве, ка̄таббам̣. пат̣хамам̣ упава̄л̣о бхиккху чодетаббо, чодетва̄ са̄ретаббо, са̄ретва̄ а̄паттим̣ а̄ропетаббо, а̄паттим̣ а̄ропетва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
206. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ упава̄л̣о бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джийама̄но аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄на̄ти, пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄на̄ти, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, сампаджа̄намуса̄ ‘бха̄сати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ упава̄л̣о бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джийама̄но аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄на̄ти, пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄на̄ти, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, сампаджа̄намуса̄ бха̄сати. сан̇гхо упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммам̣ кароти. йасса̄йасмато кхамати упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммасса каран̣ам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘дутийампи етаматтхам̣ вада̄ми…пе… татийампи етаматтхам̣ вада̄ми…пе….
‘‘катам̣ сан̇гхена упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
207. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, дхаммика̄ни тассапа̄пийасика̄каммасса каран̣а̄ни. асучи ча хоти, аладжджӣ ча, са̄нува̄до ча, тасса сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кароти дхаммена, самаггена – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхаммика̄ни тассапа̄пийасика̄каммасса каран̣а̄ни.
адхаммакаммадва̄дасакам̣
208. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ тассапа̄пийасика̄каммам̣ адхаммакамман̃ча хоти, авинайакамман̃ча, дувӯпасантан̃ча. асаммукха̄ катам̣ хоти, аппат̣ипуччха̄катам̣ хоти, аппат̣ин̃н̃а̄йа катам̣ хоти…пе… адхаммена катам̣ хоти, ваггена катам̣ хоти – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхан̇гехи саманна̄гатам̣ тассапа̄пийасика̄каммам̣ адхаммакамман̃ча хоти, авинайакамман̃ча, дувӯпасантан̃ча.
дхаммакаммадва̄дасакам̣
209. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ тассапа̄пийасика̄каммам̣ дхаммакамман̃ча хоти, винайакамман̃ча, сувӯпасантан̃ча. саммукха̄ катам̣ хоти, пат̣ипуччха̄катам̣ хоти, пат̣ин̃н̃а̄йа катам̣ хоти…пе… дхаммена катам̣ хоти, самаггена катам̣ хоти – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхан̇гехи саманна̄гатам̣ тассапа̄пийасика̄каммам̣ дхаммакамман̃ча хоти, винайакамман̃ча, сувӯпасантан̃ча.
а̄кан̇кхама̄начхаккам̣
210. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатасса бхиккхуно а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа. бхан̣д̣анака̄рако хоти калахака̄рако вива̄дака̄рако бхассака̄рако сан̇гхе адхикаран̣ака̄рако; ба̄ло хоти абйатто а̄паттибахуло анапада̄но; гихисам̣сат̣т̣хо вихарати анануломикехи гихисам̣саггехи – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхан̇гехи саманна̄гатасса бхиккхуно а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа.
‘‘апарехипи, бхиккхаве, тӣхан̇гехи саманна̄гатасса бхиккхуно а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа. адхисӣле сӣлавипанно хоти, аджджха̄ча̄ре а̄ча̄равипанно хоти, атидит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хивипанно хоти – имехи кхо, бхиккхаве…пе….
‘‘апарехипи, бхиккхаве…пе… буддхасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, дхаммасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, сан̇гхасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхан̇гехи саманна̄гатасса бхиккхуно а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа.
‘‘тин̣н̣ам̣, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа. еко бхан̣д̣анака̄рако хоти…пе… сан̇гхе адхикаран̣ака̄рако; еко ба̄ло хоти абйатто а̄паттибахуло анапада̄но; еко гихисам̣сат̣т̣хо вихарати анануломикехи гихисам̣саггехи – имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа.
‘‘апаресампи, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа. еко адхисӣле сӣлавипанно хоти, еко аджджха̄ча̄ре а̄ча̄равипанно хоти, еко атидит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хивипанно хоти – имесам̣ кхо, бхиккхаве…пе….
‘‘апаресампи, бхиккхаве…пе… еко буддхасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, еко дхаммасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, еко сан̇гхасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати – имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо тассапа̄пийасика̄каммам̣ кареййа.
ат̣т̣ха̄расаваттам̣
211. ‘‘тассапа̄пийасика̄каммакатена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ самма̄ ваттитаббам̣. татра̄йам̣ самма̄ваттана̄ –
на упасампа̄детаббам̣, на ниссайо да̄таббо, на са̄ман̣еро упат̣т̣ха̄петаббо, на бхиккхунова̄дакасаммути са̄дитабба̄, самматенапи бхиккхунийо на овадитабба̄…пе… на бхиккхӯхи сампайоджетабба’’нти. атха кхо сан̇гхо упава̄л̣асса бхиккхуно тассапа̄пийасика̄каммам̣ ака̄си.
7. тин̣аваттха̄ракам̣
212. тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘амха̄кам̣ кхо бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа [каккхал̣ата̄йа ва̄л̣ата̄йа (сйа̄. кам̣.)] бхеда̄йа сам̣ваттеййа. катхам̣ ну кхо амхехи пат̣ипаджджитабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣.
‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ хоти бха̄ситапариккантам̣. татра че бхиккхӯнам̣ [татра че бхиккхаве бхиккхӯнам̣ (сйа̄.)] евам̣ хоти – ‘амха̄кам̣ кхо бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣; саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа̄’ти, ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, еварӯпам̣ адхикаран̣ам̣ тин̣аваттха̄ракена вӯпасаметум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, вӯпасаметаббам̣. саббехева екаджджхам̣ саннипатитаббам̣, саннипатитва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ адхикаран̣ам̣ тин̣аваттха̄ракена вӯпасамеййа, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йутта’’нти. ‘‘екатопаккхика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сако паккхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, ахам̣ йа̄ чева а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, а̄йасманта̄нан̃чева аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеййам̣, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йутта’’нти.
‘‘атха̄паресам̣ екатопаккхика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сако паккхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, ахам̣ йа̄ чева а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, а̄йасманта̄нан̃чева аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеййам̣, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йутта’’нти.
213. ‘‘атха̄паресам̣ екатопаккхика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ йа̄ чева имесам̣ а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, имесан̃чева а̄йасманта̄нам̣ аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеййам̣, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. ахам̣ йа̄ чева имесам̣ а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, имесан̃чева а̄йасманта̄нам̣ аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеми, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. йасса̄йасмато кхамати амха̄кам̣ има̄сам̣ а̄паттӣнам̣ сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десана̄, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘десита̄ амха̄кам̣ има̄ а̄паттийо сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
214. ‘‘атха̄паресам̣ екатопаккхика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ йа̄ чева имесам̣ а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, имесан̃чева а̄йасманта̄нам̣ аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеййам̣, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. амха̄кам̣ бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ калахаджа̄та̄нам̣ вива̄да̄панна̄нам̣ вихаратам̣ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄чин̣н̣ам̣ бха̄ситапариккантам̣. саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа бхеда̄йа сам̣ваттеййа. ахам̣ йа̄ чева имесам̣ а̄йасманта̄нам̣ а̄патти, йа̄ ча аттано а̄патти, имесан̃чева а̄йасманта̄нам̣ аттха̄йа, аттано ча аттха̄йа, сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десеми, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. йасса̄йасмато кхамати амха̄кам̣ има̄сам̣ а̄паттӣнам̣ сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена десана̄, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘десита̄ амха̄кам̣ има̄ а̄паттийо сан̇гхамаджджхе тин̣аваттха̄ракена, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, те бхиккхӯ та̄хи а̄паттӣхи вут̣т̣хита̄ хонти, т̣хапетва̄ тхуллаваджджам̣, т̣хапетва̄ гихиппат̣исам̣йуттам̣, т̣хапетва̄ дит̣т̣ха̄викаммам̣, т̣хапетва̄ йе на таттха хонтӣ’’ти.
8. адхикаран̣ам̣
215. тена кхо пана самайена (бхиккхӯпи бхиккхӯхи виваданти,) [( ) наттхи (сӣ. сйа̄. кам̣.)] бхиккхӯпи бхиккхунӣхи виваданти, бхиккхунийопи бхиккхӯхи виваданти, чханнопи бхиккху бхиккхунӣнам̣ анупакхаджджа бхиккхӯхи саддхим̣ вивадати, бхиккхунӣнам̣ паккхам̣ га̄хети. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чханно бхиккху бхиккхунӣнам̣ анупакхаджджа бхиккхӯхи саддхим̣ вивадиссати, бхиккхунӣнам̣ паккхам̣ га̄хессатӣти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… саччам̣ кира, бхиккхаве…пе… саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
[пари. 275] ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, адхикаран̣а̄ни – вива̄да̄дхикаран̣ам̣, анува̄да̄дхикаран̣ам̣, а̄патта̄дхикаран̣ам̣, кичча̄дхикаран̣ам̣ [кичча̄дхикаран̣ан̃ча (ка.)].
‘‘таттха катамам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ [пари. 314]? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ [бхиккхӯ бхиккхум̣ (ка.)] виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄, винайоти ва̄ авинайоти ва̄, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ аппан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, а̄паттӣти ва̄ ана̄паттӣти ва̄, лахука̄ а̄паттӣти ва̄ гарука̄ а̄паттӣти ва̄, са̄васеса̄ а̄паттӣти ва̄ анавасеса̄ а̄паттӣти ва̄, дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄? йам̣ таттха бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до на̄на̄ва̄до ан̃н̃атха̄ва̄до випаччата̄йа воха̄ро медхагам̣ – идам̣ вуччати вива̄да̄дхикаран̣ам̣.
‘‘таттха катамам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣? [пари. 315] идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ ануваданти сӣлавипаттийа̄ ва̄ а̄ча̄равипаттийа̄ ва̄ дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄ а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. йо таттха анува̄до анувадана̄ ануллапана̄ анубхан̣ана̄ анусампаван̇ката̄ аббхуссаханата̄ анубалаппада̄нам̣ – идам̣ вуччати анува̄да̄дхикаран̣ам̣.
‘‘таттха катамам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣? пан̃чапи а̄паттиккхандха̄ а̄патта̄дхикаран̣ам̣, саттапи а̄паттиккхандха̄ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ – идам̣ вуччати а̄патта̄дхикаран̣ам̣.
‘‘таттха катамам̣ кичча̄дхикаран̣ам̣? [пари. 317] йа̄ сан̇гхасса киччайата̄, каран̣ӣйата̄, апалоканакаммам̣, н̃аттикаммам̣, н̃аттидутийакаммам̣, н̃аттичатуттхакаммам̣ – идам̣ вуччати кичча̄дхикаран̣ам̣.
216. ‘‘вива̄да̄дхикаран̣асса ким̣ мӯлам̣? чха вива̄дамӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣. тӣн̣ипи акусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣, тӣн̣ипи кусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣. [пари. 272; а. ни. 2.35-36; ма. ни. 3.44] катама̄ни чха вива̄дамӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккху кодхано хоти упана̄хӣ. йо со, бхиккхаве, бхиккху кодхано хоти упана̄хӣ, со саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сан̇гхепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ хоти. йо со, бхиккхаве, бхиккху саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи…пе… сан̇гхепи…пе… сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ, со сан̇гхе вива̄дам̣ джанети. йо хоти вива̄до бахуджана̄хита̄йа бахуджана̄сукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, вива̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса вива̄дамӯласса паха̄на̄йа ва̄йамеййа̄тха. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, вива̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ на саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса вива̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассава̄йа пат̣ипаджджеййа̄тха. еваметасса па̄пакасса вива̄дамӯласса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пакасса вива̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассаво хоти.
[пари.272] ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху маккхӣ хоти пал̣а̄сӣ…пе… иссукӣ хоти маччхарӣ, сат̣хо хоти ма̄йа̄вӣ, па̄пиччхо хоти миччха̄дит̣т̣хӣ, сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ. йо со, бхиккхаве, бхиккху сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ, со саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сан̇гхепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ хоти. йо со, бхиккхаве, бхиккху саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи…пе… сан̇гхепи…пе… сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ, со сан̇гхе вива̄дам̣ джанети. йо хоти вива̄до бахуджана̄хита̄йа бахуджана̄сукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, вива̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса вива̄дамӯласса паха̄на̄йа ва̄йамеййа̄тха. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, вива̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ на саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса вива̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассава̄йа пат̣ипаджджеййа̄тха. еваметасса па̄пакасса вива̄дамӯласса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пакасса вива̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассаво хоти. има̄ни чха вива̄дамӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катама̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ луддхачитта̄ виваданти, дут̣т̣хачитта̄ виваданти, мӯл̣хачитта̄ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄, винайоти ва̄ авинайоти ва̄, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти ва̄ аппан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти ва̄, а̄паттӣти ва̄ ана̄паттӣти ва̄, лахука̄ а̄паттӣти ва̄ гарука̄ а̄паттӣти ва̄, са̄васеса̄ а̄паттӣти ва̄ анавасеса̄ а̄паттӣти ва̄, дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. има̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катама̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ алуддхачитта̄ виваданти, адут̣т̣хачитта̄ виваданти, амӯл̣хачитта̄ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄…пе… дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. има̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни вива̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
217. [пари. 272] ‘‘анува̄да̄дхикаран̣асса ким̣ мӯлам̣? чха анува̄дамӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣. тӣн̣ипи акусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣, тӣн̣ипи кусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣, ка̄йопи анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣, ва̄ча̄пи анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣. ‘‘катама̄ни чха анува̄дамӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккху кодхано хоти упана̄хӣ. йо со, бхиккхаве, бхиккху кодхано хоти упана̄хӣ, со саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сан̇гхепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ хоти. йо со, бхиккхаве, бхиккху саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи…пе… сан̇гхепи…пе… сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ, со сан̇гхе анува̄дам̣ джанети. йо хоти анува̄до бахуджана̄хита̄йа бахуджана̄сукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, анува̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса анува̄дамӯласса паха̄на̄йа ва̄йамеййа̄тха. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, анува̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ на саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса анува̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассава̄йа пат̣ипаджджеййа̄тха. еваметасса па̄пакасса анува̄дамӯласса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пакасса анува̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассаво хоти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху маккхӣ хоти пал̣а̄сӣ…пе… иссукӣ хоти маччхарӣ, сат̣хо хоти ма̄йа̄вӣ, па̄пиччхо хоти миччха̄дит̣т̣хӣ, сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ. йо со, бхиккхаве, бхиккху сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ, со саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сан̇гхепи ага̄раво вихарати аппатиссо, сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ хоти. йо со, бхиккхаве, бхиккху саттхарипи ага̄раво вихарати аппатиссо, дхаммепи…пе… сан̇гхепи…пе… сиккха̄йапи на парипӯрака̄рӣ, со сан̇гхе анува̄дам̣ джанети. йо хоти анува̄до бахуджана̄хита̄йа бахуджана̄сукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, анува̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса анува̄дамӯласса паха̄на̄йа ва̄йамеййа̄тха. еварӯпан̃че тумхе, бхиккхаве, анува̄дамӯлам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ на саманупассеййа̄тха, татра тумхе, бхиккхаве, тассева па̄пакасса анува̄дамӯласса а̄йаттим̣ анавассава̄йа пат̣ипаджджеййа̄тха. еваметасса па̄пакасса анува̄дамӯласса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пакасса анува̄дамӯласса а̄йатим̣ анавассаво хоти. има̄ни чха анува̄дамӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катама̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ луддхачитта̄ ануваданти, дут̣т̣хачитта̄ ануваданти, мӯл̣хачитта̄ ануваданти – сӣлавипаттийа̄ ва̄, а̄ча̄равипаттийа̄ ва̄, дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄, а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. има̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катама̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ алуддхачитта̄ ануваданти, адут̣т̣хачитта̄ ануваданти, амӯл̣хачитта̄ ануваданти – сӣлавипаттийа̄ ва̄, а̄чаравипаттийа̄ ва̄, дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄, а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. има̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катамо ка̄йо [катамо ча ка̄йо (сйа̄. кам̣.)] анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идхекаччо дуббан̣н̣о хоти, дуддассико, окот̣имако, бахва̄ба̄дхо, ка̄н̣о ва̄, кун̣ӣ ва̄, кхан̃джо ва̄, паккхахато ва̄, йена нам̣ ануваданти. айам̣ ка̄йо анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
‘‘катама̄ ва̄ча̄ анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣? идхекаччо дуббачо хоти, маммано, ел̣агалава̄чо, йа̄йа нам̣ ануваданти. айам̣ ва̄ча̄ анува̄да̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
218. ‘‘а̄патта̄дхикаран̣асса ким̣ мӯлам̣? чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ а̄патта̄дхикаран̣асса мӯлам̣. аттха̄патти ка̄йато самут̣т̣ха̄ти, на ва̄чато, на читтато. аттха̄патти ва̄чато самут̣т̣ха̄ти, на ка̄йато, на читтато. аттха̄патти ка̄йато ча ва̄чато ча самут̣т̣ха̄ти, на читтато. аттха̄патти ка̄йато ча читтато ча самут̣т̣ха̄ти, на ва̄чато. аттха̄патти ва̄чато ча читтато ча самут̣т̣ха̄ти, на ка̄йато. аттха̄патти ка̄йато ча ва̄чато ча читтато ча самут̣т̣ха̄ти. име чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ а̄патта̄дхикаран̣асса мӯлам̣.
219. ‘‘кичча̄дхикаран̣асса ким̣ мӯлам̣? кичча̄дхикаран̣асса екам̣ мӯлам̣ – сан̇гхо.
220. ‘‘вива̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣, акусалам̣, абйа̄катам̣. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣. таттха катамам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ кусалачитта̄ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄…пе… дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. йам̣ таттха бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до на̄на̄ва̄до ан̃н̃атха̄ва̄до випаччата̄йа воха̄ро медхагам̣ – идам̣ вуччати вива̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ акусалачитта̄ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄…пе… дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. йам̣ таттха бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до на̄на̄ва̄до ан̃н̃атха̄ва̄до випаччата̄йа воха̄ро медхагам̣ – идам̣ вуччати вива̄да̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ абйа̄катачитта̄ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄…пе… дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. йам̣ таттха бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до на̄на̄ва̄до ан̃н̃атха̄ва̄до випаччата̄йа воха̄ро медхагам̣ – идам̣ вуччати вива̄да̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣.
221. ‘‘анува̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣, акусалам̣, абйа̄катам̣. анува̄да̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣. таттха катамам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣? идха, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ кусалачитта̄ ануваданти – сӣлавипаттийа̄ ва̄, а̄ча̄равипаттийа̄ ва̄, дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄, а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. йо таттха анува̄до анувадана̄ ануллапана̄ анубхан̣ана̄ анусампаван̇ката̄ аббхуссаханата̄ анубалаппада̄нам̣ – идам̣ вуччати анува̄да̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ акусалачитта̄ ануваданти – сӣлавипаттийа̄ ва̄, а̄ча̄равипаттийа̄ ва̄, дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄, а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. йо таттха анува̄до анувадана̄ ануллапана̄ анубхан̣ана̄ анусампаван̇ката̄ аббхуссаханата̄ анубалаппада̄нам̣ – идам̣ вуччати анува̄да̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ абйа̄катачитта̄ ануваданти – сӣлавипаттийа̄ ва̄, а̄ча̄равипаттийа̄ ва̄, дит̣т̣хивипаттийа̄ ва̄, а̄джӣвавипаттийа̄ ва̄. йо таттха анува̄до анувадана̄ ануллапана̄ анубхан̣ана̄ анусампаван̇ката̄ аббхуссаханата̄ анубалаппада̄нам̣ – идам̣ вуччати анува̄да̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣.
222. ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣ [идам̣ падам̣ кесучи наттхи], акусалам̣, абйа̄катам̣? а̄патта̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣; наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣. таттха катамам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣? йам̣ джа̄нанто сан̃джа̄нанто чечча абхивитаритва̄ вӣтиккамо – идам̣ вуччати а̄патта̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣? йам̣ аджа̄нанто асан̃джа̄нанто ачечча анабхивитаритва̄ вӣтиккамо – идам̣ вуччати а̄патта̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣.
223. ‘‘кичча̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣, акусалам̣, абйа̄катам̣? кичча̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣. таттха катамам̣ кичча̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣? йам̣ сан̇гхо кусалачитто каммам̣ кароти – апалоканакаммам̣, н̃аттикаммам̣, н̃аттидутийакаммам̣, н̃аттичатуттхакаммам̣ – идам̣ вуччати кичча̄дхикаран̣ам̣ кусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ кичча̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣? йам̣ сан̇гхо акусалачитто каммам̣ кароти – апалоканакаммам̣, н̃аттикаммам̣, н̃аттидутийакаммам̣, н̃аттичатуттхакаммам̣ – идам̣ вуччати кичча̄дхикаран̣ам̣ акусалам̣.
‘‘таттха катамам̣ кичча̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣? йам̣ сан̇гхо абйа̄катачитто каммам̣ кароти – апалоканакаммам̣, н̃аттикаммам̣, н̃аттидутийакаммам̣, н̃аттичатуттхакаммам̣ – идам̣ вуччати кичча̄дхикаран̣ам̣ абйа̄катам̣.
224. [пари. 355] ‘‘вива̄до вива̄да̄дхикаран̣ам̣, вива̄до но адхикаран̣ам̣, адхикаран̣ам̣ но вива̄до, адхикаран̣ан̃чева вива̄до ча. сийа̄ вива̄до вива̄да̄дхикаран̣ам̣, сийа̄ вива̄до но адхикаран̣ам̣, сийа̄ адхикаран̣ам̣ но вива̄до, сийа̄ адхикаран̣ан̃чева вива̄до ча.
‘‘таттха катамо вива̄до вива̄да̄дхикаран̣ам̣? идха пана, бхиккхаве, бхиккхӯ виваданти – дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄…пе… дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти ва̄. йам̣ таттха бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до на̄на̄ва̄до ан̃н̃атха̄ва̄до випаччата̄йа воха̄ро медхагам̣ – айам̣ вива̄до вива̄да̄дхикаран̣ам̣.
‘‘таттха катамо вива̄до но адхикаран̣ам̣? ма̄та̄пи путтена вивадати, путтопи ма̄тара̄ вивадати, пита̄пи путтена вивадати, путтопи питара̄ вивадати, бха̄та̄пи бха̄тара̄ вивадати, бха̄та̄пи бхагинийа̄ вивадати, бхагинӣпи бха̄тара̄ вивадати, саха̄йопи саха̄йена вивадати – айам̣ вива̄до но адхикаран̣ам̣.
‘‘таттха катамам̣ адхикаран̣ам̣ но вива̄до? анува̄да̄дхикаран̣ам̣, а̄патта̄дхикаран̣ам̣, кичча̄дхикаран̣ам̣ – идам̣ адхикаран̣ам̣ но вива̄до.
‘‘таттха катамам̣ адхикаран̣ан̃чева вива̄до ча? вива̄да̄дхикаран̣ам̣ адхикаран̣ан̃чева вива̄до ча.