1. каммаккхандхакам̣
таджджанӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
1. чӯл̣аваггасса пат̣хаме каммаккхандхаке та̄ва ‘‘йат̣т̣хим̣ павесайа, кунте павесайа̄’’тиа̄дӣсу вийа сахачаран̣ан̃а̄йена ‘‘ман̃ча̄ уккут̣т̣хим̣ каронтӣ’’тиа̄дӣсу вийа нисситесу ниссайавоха̄равасена ва̄ пан̣д̣укалохитаканиссита̄ пан̣д̣укалохитакасаддена вутта̄ти а̄ха ‘‘тесам̣ нисситака̄пи пан̣д̣укалохитака̄твева пан̃н̃а̄йантӣ’’ти. пат̣ивадатха̄ти пат̣ивачанам̣ детха.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄ван̣н̣ана̄
4. тӣхи ан̇гехи саманна̄гатанти паччекам̣ самудитехи ва̄ тӣхи ан̇гехи саманна̄гатам̣. на хи тин̣н̣ам̣ ева ан̇га̄нам̣ самодха̄нена адхаммакаммам̣ хоти, екенапи хотийева. ‘‘аппат̣ин̃н̃а̄йа катам̣ хотӣти ладжджим̣ сандха̄йа вутта’’нти ган̣т̣хипадесу катхитам̣.
нану ча ‘‘адесана̄га̄минийа̄ а̄паттийа̄ катам̣ хотӣ’’ти идам̣ парато ‘‘тӣхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатасса бхиккхуно а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо таджджанӣйакаммам̣ кареййа, адхисӣле сӣлавипанно хотӣ’’ти имина̄ вируджджхати. адесана̄га̄миним̣ а̄панно хи ‘‘адхисӣле сӣлавипанно’’ти вуччатӣти? таттха кечи ваданти ‘‘таджджанӣйакаммасса хи висесена бхан̣д̣анака̄ракаттам̣ ан̇га’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, там̣ па̄л̣ийа̄ а̄гатанида̄нена самети, тасма̄ саббатикесупи бхан̣д̣анам̣ а̄ропетва̄ бхан̣д̣анапаччайа̄ а̄панна̄паттивасена идам̣ каммам̣ ка̄таббам̣. тасма̄ ‘адхисӣле сӣлавипанно’ти еттха̄пи пуббабха̄ге ва̄ парабха̄ге ва̄ чодана̄са̄ран̣а̄дика̄ле бхан̣д̣анапаччайа̄ а̄панна̄паттивасенева ка̄таббам̣, на кевалам̣ сан̇гха̄дисесапаччайа̄ ка̄табба’’нти. апаре пана ваданти ‘‘адесана̄га̄минийа̄ти идам̣ па̄ра̄джика̄паттим̣йева сандха̄йа вуттам̣, на сан̇гха̄дисесам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘адесана̄га̄минийа̄ти па̄ра̄джика̄паттийа̄ ва̄ сан̇гха̄дисеса̄паттийа̄ ва̄’ти вуттам̣. таттха сан̇гха̄дисеса̄паттийа̄ ва̄ти аттхуддха̄равасена вуттам̣, ‘адхисӣле сӣлавипанно’ти ча идам̣ сан̇гха̄дисесам̣йева сандха̄йа вуттам̣, на па̄ра̄джикам̣. тасма̄ па̄ра̄джика̄паттипаччайа̄ на таджджанӣйакаммам̣ ка̄таббам̣ пайоджана̄бха̄ва̄, сан̇гха̄дисесапаччайа̄ ка̄таббанти айаматтхо сиддхо хоти. суккапаккхе ‘десана̄га̄минийа̄ а̄паттийа̄ катам̣ хотӣ’ти имина̄ вируджджхатӣти че? на екена парийа̄йена сан̇гха̄дисесассапи десана̄га̄минӣвоха̄расамбхавато’’ти, там̣ йуттам̣ вийа диссати.
наппат̣иппассамбхетаббаат̣т̣ха̄расакакатха̄ван̣н̣ана̄
8. ломам̣ па̄тентӣтиа̄ди самма̄ваттана̄йа парийа̄йавачанам̣.
нийассакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
11. нийассакамме ‘‘нисса̄йа те ваттхаббанти гаруниссайам̣ сандха̄йа вуттам̣, на итара’’нти кеначи ликхитам̣. ган̣т̣хипаде пана ‘‘нийассакаммам̣ йасма̄ ба̄лавасена карӣйати, тасма̄ нисса̄йа ваттхаббанти ниссайам̣ га̄ха̄петаббо’’ти вуттам̣, вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣. аписсӯти еттха суити нипа̄таматтам̣, бхиккхӯ апи ниччабйа̄ват̣а̄ хонтӣти вуттам̣ хоти.
пабба̄джанӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
29. пабба̄джанӣйакамме тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо пабба̄джанӣйакаммам̣ пат̣иппассамбхетӯти идам̣ тесу виббхамантесупи паккамантесупи самма̄ваттантейева сандха̄йа вуттам̣.
пат̣иса̄ран̣ӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
33. судхаммаваттхусмим̣ маччхика̄сан̣д̣ети евам̣на̄маке нагаре. таттха кира (дха. па. ат̣т̣ха. 1.72 читтагахапативаттху) читто гахапати пан̃чаваггийа̄нам̣ аббхантарам̣ маха̄на̄маттхерам̣ пин̣д̣а̄йа чарама̄нам̣ дисва̄ тасса ирийа̄патхе пасӣдитва̄ паттам̣ а̄да̄йа гехам̣ павесетва̄ бходжетва̄ бхаттакичча̄васа̄не дхаммакатхам̣ сун̣анто сота̄паттипхалам̣ патва̄ ачаласаддхо хутва̄ амба̄т̣акаванам̣ на̄ма аттано уййа̄нам̣ сан̇гха̄ра̄мам̣ ка̄тука̄мо тхерасса хаттхе удакам̣ па̄тетва̄ ниййа̄теси. тасмим̣ кхан̣е ‘‘патит̣т̣хитам̣ буддхаса̄сана’’нти удакапарийантам̣ катва̄ маха̄патхавӣ кампи, маха̄сет̣т̣хи уййа̄не маха̄виха̄рам̣ ка̄реси. таттха̄йам̣ судхаммо бхиккху а̄ва̄сико ахоси. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘а̄йасма̄ судхаммо маччхика̄сан̣д̣е читтасса гахапатино а̄ва̄сико хотӣ’’тиа̄ди. таттха дхувабхаттикоти ниччабхаттико.
апарена самайена читтасса гун̣акатхам̣ сутва̄ бхиккхусахассена саддхим̣ две аггаса̄вака̄ тасса сан̇гахам̣ каттука̄ма̄ маччхика̄сан̣д̣ам̣ агамам̣су. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘тена кхо пана самайена самбахула̄ тхера̄’’тиа̄ди. читто гахапати тесам̣ а̄гаманам̣ сутва̄ аддхайоджанаматтам̣ паччуггантва̄ те а̄да̄йа аттано виха̄рам̣ павесетва̄ а̄гантукаваттам̣ катва̄ ‘‘бханте, тхокам̣ дхаммакатхам̣ сотука̄момхӣ’’ти дхаммасена̄патим̣ йа̄чи. атха нам̣ тхеро ‘‘упа̄сака, аддха̄нена̄мха̄ килантарӯпа̄, апича тхокам̣ сун̣а̄хӣ’’ти тасса дхаммакатхам̣ катхеси. тена вуттам̣ ‘‘екамантам̣ нисиннам̣ кхо читтам̣ гахапатим̣ а̄йасма̄ са̄рипутто дхаммийа̄ катха̄йа сандассесӣ’’тиа̄ди. со тхерасса дхаммакатхам̣ сун̣антова ана̄га̄мипхалам̣ па̄пун̣и.
41. на̄саккхи читтам̣ гахапатим̣ кхама̄петунти со таттха гантва̄ ‘‘гахапати, майхамева со досо, кхама̄хи ме’’ти ватва̄пи ‘‘на̄хам̣ кхама̄мӣ’’ти тена пат̣иккхитто ман̇кубхӯто там̣ кхама̄петум̣ на̄саккхи. пунадева саттху сантикам̣ пачча̄гама̄си. саттха̄ ‘‘на̄сса упа̄сако кхамиссатӣ’’ти джа̄нантопи ‘‘ма̄натхаддхо еса тим̣сайоджанам̣ гантва̄ва пачча̄гаччхатӯ’’ти кхаманупа̄йам̣ ана̄чиккхитва̄ва уййоджеси. атхасса пуна а̄гатака̄ле нихатама̄насса анудӯтам̣ датва̄ ‘‘гаччха, имина̄ саддхим̣ гантва̄ упа̄сакам̣ кхама̄пехӣ’’ти ватва̄ ‘‘саман̣ена на̄ма ‘майхам̣ виха̄ро, майхам̣ нива̄сат̣т̣ха̄нам̣, майхам̣ упа̄сако, майхам̣ упа̄сика̄’ти ма̄нам̣ ва̄ иссам̣ ва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. евам̣ каронтасса хи иччха̄ма̄на̄дайо килеса̄ вад̣д̣хантӣ’’ти оваданто –
‘‘асантам̣ бха̄ванамиччхеййа, пуреккха̄ран̃ча бхиккхусу;
а̄ва̄сесу ча иссарийам̣, пӯджа̄ паракулесу ча.
‘‘мамева ката ман̃н̃анту, гихӣ паббаджита̄ убхо;
мамева̄тиваса̄ ассу, кичча̄киччесу кисмичи;
ити ба̄ласса сан̇каппо, иччха̄ ма̄но ча вад̣д̣хатӣ’’ти. (дха. па. 73-74) –
дхаммападе има̄ га̄тха̄ абха̄си.
судхамматтхеропи имам̣ ова̄дам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ тена анудӯтена бхиккхуна̄ саддхим̣ гантва̄ упа̄сакасса чаккхупатхе а̄паттим̣ пат̣икаритва̄ упа̄сакам̣ кхама̄песи. со упа̄сакена ‘‘кхама̄махам̣ бханте, саче майхам̣ досо аттхи, кхаматха ме’’ти пат̣икхама̄пито саттха̄ра̄ диннаова̄де т̣хатва̄ катипа̄хенева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и.
а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
50. тасса̄ адассанейева каммам̣ ка̄таббанти тасса̄ адассанейева уккхепанӣйакаммам̣ ка̄таббам̣. таджджанӣйа̄дикаммам̣ пана а̄паттим̣ а̄ропетва̄ тасса̄ адассане аппат̣икамме ва̄ бхан̣д̣анака̄рака̄диан̇гехи ка̄таббам̣. сесаметтха утта̄намева.
каммаккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.