8. чӣвараккхандхакам̣
джӣвакаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
329-330. чӣвараккхандхаке каммавипа̄канти каммаджарогам̣. сам̣йамасса̄ти а̄нисам̣сасса, упайогаттхе четам̣ са̄мивачанам̣.
паджджотара̄джаваттхукатха̄диван̣н̣ана̄
334-336. виччхикасса джа̄тоти тасса кира ма̄туйа̄ утусамайе сайанагата̄йа виччхико на̄бхиппадесам̣ а̄рул̣хо, са̄ тасса сампхассена габбхам̣ ган̣хи. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘виччхикасса джа̄то’’ти. уссаннадосоти сан̃читапитта̄дидосо.
варайа̄чанакатха̄ван̣н̣ана̄
337. итарӣтарена̄ти итарена итарена. итара-саддо пана анийамавачано двиккхаттум̣ вуччама̄но йам̣кин̃чи-саддехи сама̄наттхо хотӣти вуттам̣ ‘‘аппаггхенапи махаггхенапи йена кеначӣ’’ти. маха̄пит̣т̣хийакоджаванти хаттхипит̣т̣хӣсу аттхаритаббата̄йа маха̄пит̣т̣хийанти ладдхасаман̃н̃ам̣ чатуран̇гулапуппхам̣ коджавам̣.
камбала̄нуджа̄нана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
340. упача̄рети суса̄насса а̄санне падесе. чхад̣д̣етва̄ гата̄ти кин̃чи аватва̄йева чхад̣д̣етва̄ гата̄. со ева са̄мӣти аката̄йа катика̄йа йена гахитам̣, сова са̄мӣ.
чӣварапат̣игга̄хакасаммутиа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
342-343. дхуравиха̄рат̣т̣ха̄нети виха̄радва̄расса саммукхат̣т̣ха̄не. виха̄рамаджджхейева самманнитаббанти саббесам̣ джа̄нанаттха̄йа виха̄рамаджджхейева нисиннехи самманнитаббам̣. тула̄бхӯтоти тула̄садисо. ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ти саббакот̣т̣ха̄се аггхато самаке катва̄. тенева̄ха ‘‘саме пат̣ивӣсе т̣хапетва̄’’ти. иданти са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсасса да̄нам̣. пха̄тикамманти саммун̃джанӣбандхана̄дихаттхакаммам̣. уккут̣т̣хим̣ каронтӣти маха̄саддам̣ каронти. самапат̣ивӣсо да̄табботи карисса̄ма̄ти йа̄чанта̄нам̣ пат̣ин̃н̃а̄маттенапи самакот̣т̣ха̄со да̄таббо.
чӣварараджанакатха̄ван̣н̣ана̄
344. раджанакумбхийа̄ маджджхе т̣хапетва̄ти антораджанакумбхийа̄ маджджхе т̣хапетва̄ евам̣ ват̣т̣а̄дха̄раке антораджанакумбхийа̄ паккхитте маджджхе удакам̣ тит̣т̣хати, ват̣т̣а̄дха̄ракато бахи саманта̄ антокумбхийам̣ раджаначчхалли. раджанам̣ паккхипитунти раджаначчхаллим̣ паккхипитум̣.
тичӣвара̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄
346. уддхасте арун̣ети уггате арун̣асӣсе. нандимукхийа̄ти тут̣т̣хамукхийа̄.
атирекачӣвара̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
348. аччхупеййанти патит̣т̣хапеййам̣. хатаваттхака̄нанти ка̄ла̄тӣтаваттха̄нам̣. уддхаритва̄ аллӣйа̄панакхан̣д̣анти дуббалат̣т̣ха̄нам̣ апанетва̄ аллӣйа̄панаваттхакхан̣д̣ам̣.
виса̄кха̄ваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
349-351. виса̄кха̄ваттхумхи каллака̄йа̄ти акилантака̄йа̄ пӣтисоманассехи пхут̣асарӣра̄. гатӣти н̃а̄н̣агати н̃а̄н̣а̄дхигамо. абхисампара̄йоти н̃а̄н̣а̄бхисампара̄йо н̃а̄н̣асахито печчабха̄во.
там̣ бхагава̄ бйа̄кариссатӣти ‘‘со бхиккху сота̄панно сакада̄га̄мӣ’’тиа̄дина̄ тасса там̣ н̃а̄н̣агатим̣, тато парам̣ ‘‘нийато самбодхипара̄йан̣о сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кариссатӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.1004) н̃а̄н̣а̄бхисампара̄йан̃ча а̄ви кариссати. соваггиканти саггасам̣ваттаникам̣. сокам̣ нудати винодетӣти соканудам̣.
нисӣдана̄диануджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄
353. дуккхам̣ супатӣти на̄на̄видхасупинам̣ пассанто дуккхам̣ супати. дуккхам̣ пат̣ибуджджхатӣти пат̣ибуджджхантопи уттаситва̄ саломахам̣со дуккхам̣ пат̣ибуджджхати.
паччхимавикаппанупагачӣвара̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
359-362. ат̣т̣хападакаччханнена паттамукхам̣ сиббитунти ат̣т̣хападапхалака̄ка̄рена паттамукхе таттха таттха габбхам̣ дассетва̄ сиббитум̣. аггал̣агуттийева пама̄н̣анти имехи чатӯхи никкхепака̄ран̣ехи т̣хапентенапи аггал̣агуттивиха̄рейева т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо.
сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄
363. пан̃ча ма̄сети аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепатоти васса̄ва̄сикаттха̄йа веййа̄ваччакарехи вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепато. татруппа̄датоти на̄л̣икераа̄ра̄ма̄дитатруппа̄дато. ‘‘васса̄ва̄сикала̄бхавасена ва̄ матакачӣваравасена ва̄ татруппа̄давасена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи а̄ка̄рена сан̇гхам̣ уддисса уппанначӣварам̣, саббам̣ тассева аттхатакатхинасса пан̃ча ма̄се, анаттхатакатхинасса екам̣ чӣварама̄сам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ависесато ватва̄пи пуна васса̄ва̄сикала̄бхавасена уппанне лаббхама̄нависесам̣ дассетум̣ ‘‘йам̣ пана ида’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. таттха идха̄ти абхила̄паматтаметам̣. ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти вуттепи сойева найо. анаттхатакатхинассапи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣти васса̄ва̄сикала̄бхавасена уппаннатта̄ анаттхатакатхинассапи вуттхавассасса пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄ти. кеначи пана ‘‘идха-саддена нийамитатта̄’’ти ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, там̣ ака̄ран̣ам̣. татха̄ хи идха-саддена анийаметва̄пи ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти ва̄ антохеманте васса̄ва̄сикала̄бхавасена диннам̣ чӣварам̣ анаттхатакатхинассапи вуттхавассасса пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄ти, тенева парато ат̣т̣хасу ма̄тика̄су ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса детӣ’’ти имасса ма̄тика̄падасса виниччхайе (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) ‘‘чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва хемантасса паччхимо дивасо, та̄ва васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти вутте катхинам̣ аттхатам̣ ва̄ хоту анаттхатам̣ ва̄, атӣтавассам̣вуттха̄намева па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣. тато паранти пан̃чама̄сато парам̣, гимха̄насса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттхо.
‘‘касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти идам̣ ‘‘уда̄ху ана̄гатавассе’’ти имасса̄нантарам̣ дат̣т̣хаббам̣. гимха̄насса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа уппаннамева хи пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄ ‘‘ким̣ атӣтавассе идам̣ васса̄ва̄сика’’нтиа̄дина̄ пуччхитаббам̣, тенева паратопи ваккхати ‘‘гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа вутте пана ма̄тика̄ а̄ропетабба̄ ‘атӣтавасса̄ва̄сасса пан̃ча ма̄са̄ атикканта̄, ана̄гато ча̄тума̄саччайена бхависсати, катаравасса̄ва̄сасса десӣ’ти. саче ‘атӣтавассам̣вуттха̄нам̣ даммӣ’ти вадати, там̣антовассам̣вуттха̄намева па̄пун̣а̄тӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379). поттхакесу пана ‘‘анаттхатакатхинассапи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣ’’ти имасса̄нантарам̣ ‘‘касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти идам̣ ликханти, там̣ на йуджджати. на хи пит̣т̣хисамайе уппаннам̣ сандха̄йа ‘‘анаттхатакатхинассапи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣, на ча пит̣т̣хисамайе уппаннам̣ вуттхавассассева па̄пун̣а̄ти, саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева парато ваккхати ‘‘асукавиха̄ре вассам̣вуттхасан̇гхасса̄ти вадати, татра вассам̣вуттха̄намева йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ па̄пун̣а̄ти. саче пана гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа евам̣ вадати, татра саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379).
т̣хитика̄ пана на тит̣т̣хатӣти еттха ат̣т̣хита̄йа т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче еко бхиккху а̄гаччхати, маджджхе чхиндитва̄ двӣхипи гахетаббам̣. т̣хита̄йа пана т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче навакатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ хет̣т̣ха̄ гаччхати. саче вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ уддхама̄рохати. атха ан̃н̃о наттхи, пуна аттано па̄петва̄ гахетаббам̣. дуггахита̄ни хонтӣти еттха сан̇гхика̄нева хонтӣти адхиппа̄йо. гахитамева на̄ма̄ти ‘‘имасса идам̣ патта’’нти кин̃ча̄пи на видитам̣, те пана бха̄га̄ аттхато тесам̣ патта̄йева̄ти адхиппа̄йо. итова̄ти тхера̄нам̣ да̄таббатойева.
сан̇гхикачӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
упанандасакйапуттаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
364. сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄петӣти етам̣ вачанаматтамева екасмим̣ виха̄ре сатта̄хакичча̄бха̄вато. иданти ека̄дхиппа̄йада̄нам̣. на̄на̄ла̄бхехӣтиа̄дӣсу на̄на̄ висум̣ висум̣ ла̄бхо етесӯти на̄на̄ла̄бха̄, две виха̄ра̄, техи на̄на̄ла̄бхехи. на̄на̄ висум̣ висум̣ па̄ка̄ра̄дӣхи париччхинно упача̄ро етесанти на̄нӯпача̄ра̄, техи на̄нӯпача̄рехи. екасӣмавиха̄рехӣти екӯпача̄расӣма̄йам̣ двӣхи виха̄рехи.
гила̄наваттхукатха̄ван̣н̣ана̄
365. палипанноти нимугго, маккхитоти аттхо. учча̄ретва̄ти уккхипитва̄. сама̄на̄чарийакоти еттха сачепи екасса а̄чарийасса еко антева̄сико хоти, еко саддхивиха̄рико, етепи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сама̄на̄чарийака̄ ева̄ти ваданти.
366. бхесаджджам̣ йоджетум̣ асаматтхо хотӣти веджджена ‘‘идан̃чидан̃ча бхесаджджам̣ гахетва̄ имина̄ йоджетва̄ да̄табба’’нти вутте татха̄ ка̄тум̣ асаматтхоти аттхо. нӣха̄тунти нӣхаритум̣, чхад̣д̣етунти аттхо.
матасантакакатха̄ван̣н̣ана̄
367-369. бхиккхусса ка̄лакатети еттха ка̄лаката-саддо бха̄васа̄дханоти а̄ха ‘‘ка̄лакирийа̄йа̄’’ти. таттха таттха сан̇гхасса̄ти тасмим̣ тасмим̣ виха̄ре сан̇гхасса.
сан̇гхе бхинне чӣваруппа̄дакатха̄ван̣н̣ана̄
376. йаттха пана даккхин̣одакам̣ пама̄н̣анти бхиккхӯ йасмим̣ рат̣т̣хе даккхин̣одакапааггахан̣аматтенапи деййадхаммасса са̄мино хонтӣти адхиппа̄йо. парасамуддети джамбудӣпе.
378. матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тӣти еттха маггам̣ гаччханто тасса ка̄лакирийам̣ сутва̄ авиха̄рат̣т̣ха̄не че два̄дасаратанаббхантаре ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘идам̣ чӣварам̣ майхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣.
ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄
379. пуггала̄дхит̣т̣ха̄нанайена вуттанти ‘‘сӣма̄йада̄на’’нтиа̄дина̄ ваттаббе ‘‘сӣма̄йа детӣ’’тиа̄ди пуггала̄дхит̣т̣ха̄нанайена вуттам̣. париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄ти имина̄ апариккхиттасса виха̄расса дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄на̄дито пат̣хамалед̣д̣упа̄тасса анто упача̄расӣма̄ти дассети. ида̄ни дутийалед̣д̣упа̄тасса антопи упача̄расӣма̄йева̄ти дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нампи парийантагатамева гахетаббам̣. бхиккхунӣнам̣ а̄ра̄маппавесанасена̄сана̄пуччхана̄ди парива̄сама̄натта̄рочанавассаччхеданиссайасена̄санагга̄ха̄ди видха̄нанти идам̣ саббам̣ имисса̄йева упача̄расӣма̄йа васена ведитаббам̣. ла̄бхаттха̄йа т̣хапитасӣма̄ ла̄бхасӣма̄. сама̄насам̣ва̄саавиппава̄сасӣма̄су диннасса идам̣ на̄наттам̣ – ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ га̄мат̣т̣ха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. касма̄? ‘‘т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄’’ти вуттатта̄. ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ пана га̄ме т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄тӣти.
буддха̄дхивуттхоти буддхена бхагавата̄ адхивуттхо. екасминти екасмим̣ виха̄ре. па̄кават̣т̣анти да̄нават̣т̣ам̣. ваттатӣти паваттати. пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣти ‘‘туйхам̣ дема̄’’ти аватва̄ ‘‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема̄’’ти вуттатта̄ пам̣сукӯлика̄нам̣ ват̣т̣ати. вича̄ритамева̄ти упа̄ханаттхавика̄дӣнаматтха̄йа вича̄ритамева.
упад̣д̣хам̣ да̄таббанти йам̣ убхатосан̇гхасса диннам̣, тато упад̣д̣хам̣ бхиккхӯнам̣, упад̣д̣хам̣ бхиккхунӣнам̣ да̄таббам̣. сачепи еко бхиккху хоти ека̄ ва̄ бхиккхунӣ, антамасо анупасампаннассапи упад̣д̣хамева да̄таббам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пана пуггало висум̣ на лабхатӣти идам̣ ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гахетаббам̣. на хеттха висесака̄ран̣ам̣ упалаббхати. татха̄ хи ‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча даммӣ’’ти вутте са̄ман̃н̃ависесавачанехи сан̇гахитатта̄ йатха̄ пуггало висум̣ лабхати, евамидха̄пи ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти са̄ман̃н̃ависесавачанасаббха̄вато бхавитаббамева висум̣ пуггалапат̣ивӣсена̄ти вин̃н̃а̄йати, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄вачанамеветтха пама̄н̣ам̣. па̄пун̣анат̣т̣ха̄нато екамева лабхатӣти аттано вассаггена паттат̣т̣ха̄нато екамева кот̣т̣ха̄сам̣ лабхати. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘касма̄? бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти, бхиккхусан̇гхаггахан̣енева пуггалассапи гахитатта̄ти адхиппа̄йо. бхиккхусан̇гхасса хара̄ти вуттепи харитаббанти ӣдисам̣ гихивеййа̄ваччам̣ на хотӣти катва̄ вуттам̣.
лаккхан̣ан̃н̃ӯ вадантӣти идам̣ саннит̣т̣ха̄навачанам̣, ат̣т̣хакатха̄су ана̄гататта̄ пана евам̣ вуттам̣. бахиупача̄расӣма̄йам̣…пе… саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти йаттха каттхачи вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти адхиппа̄йо. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘саче пана бахиупача̄расӣма̄йам̣ т̣хито ‘вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’ти вадати, йаттха каттхачи вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ сампатта̄нам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣. ган̣т̣хипадесу пана ‘‘васса̄ва̄сасса ананурӯпе падесе т̣хатва̄ вуттатта̄ вассам̣вуттха̄нам̣ авуттха̄нан̃ча саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣, там̣ на гахетаббам̣. на хи ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’’ти вутте авуттхавасса̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. евам̣ вадатӣти ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’’ти вадати. уддесам̣ гахетум̣ а̄гатоти тасса сантике уддесам̣ агахитапуббассапи уддесам̣ ган̣хисса̄мӣти а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа антева̄сикабха̄вӯпагаманато вуттам̣. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
ат̣т̣хачӣварама̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
чӣвараккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.