1-4. а̄кан̇кхасутта̄диван̣н̣ана̄

71-74. татийасса пат̣хаме сӣласса анавасесасама̄да̄нена акхан̣д̣а̄дибха̄ва̄паттийа̄ ча парипун̣н̣асӣла̄. сама̄да̄нато пат̣т̣ха̄йа авиччхинданато сӣласаман̇гино. етта̄вата̄ кира̄ти (а. ни. 2.37) кира-саддо аручисӯчанаттхо. тенеттха а̄чарийава̄дасса аттано аруччанабха̄вам̣ дӣпети. сампаннасӣла̄ти ана̄мат̣т̣хависесам̣ са̄ман̃н̃ато сӣласан̇кхепена гахитам̣. тан̃ча чатуббидханти а̄чарийаттхеро ‘‘чатупа̄рисуддхисӣлам̣ уддиситва̄’’ти а̄ха. таттха̄ти чатупа̄рисуддхисӣле. джет̣т̣хакасӣланти (сам̣. ни. 5.412) падха̄насӣлам̣. убхайаттха̄ти уддесаниддесе. идха ниддесе вийа уддесепи па̄тимоккхасам̣варо бхагавата̄ вутто ‘‘сампаннасӣла̄’’ти вуттатта̄ти адхиппа̄йо. сӣлаггахан̣ан̃хи па̄л̣ийам̣ па̄тимоккхасам̣варавасена а̄гатам̣. тена̄ха ‘‘па̄тимоккхасам̣варойева̄’’тиа̄ди. таттха авадха̄ран̣ена итаресам̣ тин̣н̣ам̣ екадесена па̄тимоккхантогадхатам̣ дӣпети. татха̄ хи анолокийолокане а̄джӣвахету чхасиккха̄падавӣтиккаме гила̄напаччайасса апаччавеккхитапарибхоге ча а̄патти вихита̄ти. тӣн̣ӣти индрийасам̣варасӣла̄дӣни. сӣланти вуттат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аттхӣти сӣлапарийа̄йена тесам̣ каттхачи сутте гахитат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма ким̣ аттхи йатха̄ па̄тимоккхасам̣вароти а̄чарийасса саммукхатта̄ аппат̣иккхипантова упача̄рена пуччханто вийа вадати. тена̄ха ‘‘анануджа̄нанто’’ти. чхадва̄рараккха̄маттакамева̄ти тасса саллахукабха̄вама̄ха читта̄дхит̣т̣ха̄наматтена пат̣ипа̄катикабха̄ва̄паттито. итаресупи есева найо. паччайуппаттиматтаканти пхалена хетум̣ дассети. уппа̄данахетука̄ хи паччайа̄нам̣ уппатти. идаматтханти идам̣ пайоджанам̣ имасса паччайасса парибхун̃джанети адхиппа̄йо. ниппарийа̄йена̄ти имина̄ индрийасам̣вара̄дӣни тӣн̣и падха̄насса сӣласса парива̄равасена паваттийа̄ парийа̄йасӣла̄ни на̄ма̄ти дассети.

ида̄ни па̄тимоккхасам̣варассева падха̄набха̄вам̣ бйатирекато анвайато ча упама̄йа вибха̄ветум̣ ‘‘йасса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха соти па̄тимоккхасам̣варо. сеса̄нӣти индрийасам̣вара̄дӣни. тассе ва̄ти ‘‘сампаннасӣла̄’’ти еттха йам̣ сӣлам̣ вуттам̣, тассева. сампаннапа̄тимоккха̄ти еттха па̄тимоккхаггахан̣ена вевачанам̣ ватва̄ там̣ виттха̄ретва̄…пе… а̄дима̄ха. йатха̄ ан̃н̃аттха̄пи ‘‘идха бхиккху сӣлава̄ хотӣ’’ти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа уддит̣т̣хам̣ сӣлам̣ ‘‘па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихаратӣ’’ти (вибха. 508) ниддит̣т̣хам̣. касма̄ а̄раддханти десана̄йа ка̄ран̣апуччха̄. сӣла̄нисам̣садассанаттханти пайоджананиддесо. ‘‘сӣла̄нисам̣садассанаттха’’нти хи еттха бйатирекато йам̣ сӣла̄нисам̣сасса адассанам̣, там̣ имисса̄ десана̄йа ка̄ран̣анти касма̄ а̄раддханти? венеййа̄нам̣ сӣла̄нисам̣сасса адассанатоти аттхато а̄панно ева хоти. тена̄ха ‘‘сачепӣ’’тиа̄ди. сӣла̄нисам̣садассанаттханти пана имасса аттхам̣ виваритум̣ ‘‘теса’’нтиа̄ди вуттам̣. а̄нисам̣соти удайо. ‘‘сӣлава̄ сӣласампанно ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.316; а. ни. 5.213; маха̄ва. 285) пана випа̄капхалампи ‘‘а̄нисам̣со’’ти вуттам̣. ко висесоти ко пхалависесо. ка̄ вад̣д̣хӣти ко аббхудайо. виджджама̄нопи гун̣о йа̄тха̄вато вибха̄вито ева абхиручим̣ уппа̄дети, на авибха̄вито, тасма̄ екантато а̄нисам̣сакиттанам̣ иччхитаббамева̄ти дассетум̣ ‘‘аппева на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха.

пийоти пийа̄йитаббо. пийасса на̄ма дассанам̣ екантато абхинандитаббам̣ хотӣти а̄ха ‘‘пийачаккхӯхи сампасситаббо’’ти. пӣтисамут̣т̣ха̄наппасаннасоммарӯпапариггахан̃хи чаккху ‘‘пийачаккхӯ’’ти вуччати. тесанти сабрахмача̄рӣнам̣. манавад̣д̣ханакоти пӣтиманасса парибрӯханато упарӯпари пӣтичиттассева уппа̄данако. гарут̣т̣ха̄нийоти гарукаран̣асса т̣ха̄набхӯто. джа̄нам̣ джа̄на̄тӣти н̃а̄н̣ена джа̄нитаббам̣ джа̄на̄ти. йатха̄ ва̄ ан̃н̃е аджа̄нанта̄пи джа̄нанта̄ вийа паваттанти, на евамайам̣, айам̣ пана джа̄нанто ева джа̄на̄ти. пассам̣ пассатӣти дассанабхӯтена пан̃н̃а̄чаккхуна̄ пасситаббам̣ пассати, пассанто ева ва̄ пассати. евам̣ самбха̄ванӣйоти евам̣ вин̃н̃ута̄йа пан̣д̣итабха̄вена самбха̄ветаббо. сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣти сӣлесу парипӯрака̄рӣ ева бхавеййа̄ти. евам̣ уттарапада̄вадха̄ран̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. еван̃хи имина̄ падена упарисиккха̄двайам̣ аниваттитамева хоти. йатха̄ пана сӣлесу парипӯрака̄рӣ на̄ма хоти, там̣ пхалена дассетум̣ ‘‘аджджхатта’’нтиа̄ди вуттам̣. випассана̄дхит̣т̣ха̄насама̄дхисам̣ваттаниката̄йа хи идха сӣласса па̄рипӯрӣ, на кевалам̣ акхан̣д̣а̄дибха̄ваматтам̣. вуттан̃хетам̣ ‘‘йа̄ни кхо пана та̄ни акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄нӣ’’ти. еван̃ча катва̄ упарисиккха̄двайам̣ сӣласса самбха̄рабха̄вена гахитанти сӣлассеветтха падха̄наггахан̣ам̣ сиддхам̣ хоти. сӣла̄нураккхака̄ хи читтекаггата̄сан̇кха̄рапариггаха̄. анӯнена̄ти акхан̣д̣а̄дибха̄вена, кассачи ва̄ аха̄панена упапаннена. а̄ка̄рена̄ти каран̣ена сампа̄данена.

аджджхаттанти ва̄ аттаноти ва̄ екам̣ екаттхам̣, бйан̃джанамева на̄нам̣. бхумматтхе четам̣, ‘‘саматха’’нти упайогавачанам̣ ‘‘анӯ’’ти имина̄ упасаггена йоге сиддханти а̄ха ‘‘аттано читтасаматхе йутто’’ти. таттха читтасаматхети читтасса сама̄дха̄не. йуттоти авийутто пасуто. йо саббена саббам̣ джха̄набха̄вана̄йа анануйутто, со там̣ бахи нӣхарати на̄ма. йо а̄рабхитва̄ антара̄ сан̇кочам̣ а̄паджджати, со там̣ вина̄сети на̄ма. йо пана ӣдисо ахутва̄ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, со анира̄катаджджха̄ноти дассенто ‘‘бахи анӣхат̣аджджха̄но’’тиа̄дима̄ха. нӣхаран̣авина̄саттхан̃хи идам̣ нира̄каран̣ам̣ на̄ма. ‘‘тхамбхам̣ нирам̣катва̄ нива̄тавуттӣ’’тиа̄дӣсу (су. ни. 328) часса пайого дат̣т̣хаббо.

саттавидха̄йа анупассана̄йа̄ти еттха аничча̄нупассана̄, дуккха̄нупассана̄, анатта̄нупассана̄, ниббида̄нупассана̄, вира̄га̄нупассана̄, ниродха̄нупассана̄, пат̣иниссагга̄нупассана̄ти има̄ саттавидха̄ анупассана̄. сун̃н̃а̄га̄рагато бхиккху таттха ладдхака̄йавивеката̄йа саматхавипассана̄васена читтавивекам̣ парибрӯхенто йатха̄нусит̣т̣хапат̣ипаттийа̄ локам̣ са̄санан̃ча аттано висеса̄дхигамат̣т̣ха̄набхӯтам̣ сун̃н̃а̄га̄ран̃ча упасобхайама̄но гун̣ависеса̄дхит̣т̣ха̄набха̄ва̄па̄данена вин̃н̃ӯнам̣ аттхато там̣ брӯхенто на̄ма хотӣти вуттам̣ ‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти. тена̄ха ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди. екабхӯмака̄дипа̄са̄де курума̄нопи пана нева сун̃н̃а̄га̄ра̄нам̣ брӯхета̄ти дат̣т̣хаббо. сун̃н̃а̄га̄раггахан̣ена четтха аран̃н̃аруккхамӯла̄ди саббам̣ падха̄на̄нуйогаккхамам̣ сена̄санам̣ гахитанти дат̣т̣хаббам̣.

етта̄вата̄ йатха̄ тан̣ха̄вичаритадесана̄ пат̣хамам̣ тан̣ха̄васена а̄раддха̄пи тан̣ха̄падат̣т̣ха̄натта̄ ма̄надит̣т̣хӣнам̣ ма̄надит̣т̣хийо осаритва̄ камена папан̃чаттайадесана̄ джа̄та̄, евамайам̣ десана̄ пат̣хамам̣ адхисӣласиккха̄васена а̄раддха̄пи сӣлападат̣т̣ха̄натта̄ саматхавипассана̄нам̣ саматхавипассана̄йо осаритва̄ камена сиккха̄ттайадесана̄ джа̄та̄ти ведитабба̄. еттха хи ‘‘сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти етта̄вата̄ адхисӣласиккха̄ вутта̄, ‘‘аджджхаттам̣ четосаматхамануйутто анира̄катаджджха̄но’’ти етта̄вата̄ адхичиттасиккха̄, ‘‘випассана̄йа саманна̄гато’’ти етта̄вата̄ адхипан̃н̃а̄сиккха̄. ‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти имина̄ пана саматхавасена сун̃н̃а̄га̄равад̣д̣хане адхичиттасиккха̄, випассана̄васена адхипан̃н̃а̄сиккха̄ти евам̣ двепи сиккха̄ сан̇гахетва̄ вутта̄. еттха ча ‘‘аджджхаттам̣ четосаматхамануйутто анира̄катаджджха̄но’’ти имехи падехи сӣла̄нураккхика̄ ева читтекаггата̄ катхита̄, ‘‘випассана̄йа̄’’ти имина̄ падена сӣла̄нураккхико сан̇кха̄рапариггахо.

катхам̣ читтекаггата̄ сӣламанураккхати? йасса хи читтекаггата̄ наттхи, со бйа̄дхимхи уппанне вихан̃н̃ати, со бйа̄дхивихато виккхиттачитто сӣлам̣ вина̄сетва̄пи бйа̄дхивӯпасамам̣ катта̄ хоти. йасса пана читтекаггата̄ аттхи, со там̣ бйа̄дхидуккхам̣ виккхамбхетва̄ сама̄паттим̣ сама̄паджджати, сама̄паннаккхан̣е дуккхам̣ дӯрагатам̣ хоти, балаватарам̣ сукхамуппаджджати. евам̣ читтекаггата̄ сӣламанураккхати. катхам̣ сан̇кха̄рапариггахо сӣламанураккхати? йасса хи сан̇кха̄рапариггахо наттхи, тасса ‘‘мама рӯпам̣ мама вин̃н̃а̄н̣а’’нти аттабха̄ве балавамаматтам̣ хоти, со татха̄рӯпесу дуббхиккхабйа̄дхибхайа̄дӣсу сампаттесу сӣлам̣ на̄сетва̄пи аттабха̄вам̣ посета̄ хоти. йасса пана сан̇кха̄рапариггахо аттхи, тасса аттабха̄ве балавамаматтам̣ ва̄ синехо ва̄ на хоти, со татха̄рӯпесу дуббхиккхабйа̄дхибхайа̄дӣсу сампаттесу сачеписса анта̄ни бахи никкхаманти, сачепи уссуссати висуссати, кхан̣д̣а̄кхан̣д̣ико ва̄ хоти сатадха̄пи сахассадха̄пи, нева сӣлам̣ вина̄сетва̄ аттабха̄вам̣ посета̄ хоти. евам̣ сан̇кха̄рапариггахо сӣлам̣ анураккхати.

‘‘брӯхета̄ сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти имина̄ пана тассева убхайасса брӯхана̄ вад̣д̣хана̄ са̄таччакирийа̄ дассита̄. евам̣ бхагава̄ йасма̄ ‘‘сабрахмача̄рӣнам̣ пийо чассам̣…пе… бха̄ванӣйо ча̄’’ти име чатта̄ро дхамме а̄кан̇кхантена наттхан̃н̃ам̣ кин̃чи ка̄таббам̣, ан̃н̃адаттху сӣла̄дигун̣асаманна̄гатенева бхавитаббам̣. ӣдисо хи сабрахмача̄рӣнам̣ пийо хоти мана̄по гару бха̄ванӣйо. вуттампи хетам̣ –

‘‘сӣладассанасампаннам̣, дхаммат̣т̣хам̣ саччавединам̣;

аттано камма кубба̄нам̣, там̣ джано куруте пийа’’нти. (дха. па. 217);

тасма̄ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо чассам̣…пе… сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ…пе… сун̃н̃а̄га̄ра̄на’’нти ватва̄ ида̄ни йасма̄ паччайала̄бха̄дим̣ паттхайантенапи идамева каран̣ӣйам̣, на ан̃н̃ам̣ кин̃чи, тасма̄ ‘‘а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхӣ асса’’нтиа̄дима̄ха. ла̄бхӣ ассанти ла̄бха̄са̄йа сам̣варасӣлапарипӯран̣ам̣ па̄л̣ийам̣ а̄гатам̣. кимӣдисам̣ бхагава̄ ануджа̄на̄тӣти? на бхагава̄ сабха̄вена ӣдисам̣ ануджа̄на̄ти, маха̄ка̄рун̣иката̄йа пана пуггаладжджха̄сайена евам̣ вуттанти дассенто ‘‘на бхагава̄’’тиа̄дима̄ха. таттха гха̄сесанам̣ чхиннакатхо, на ва̄чам̣ пайуттам̣ бхан̣ети чхиннакатхо мӯго вийа хутва̄ обха̄сапарикатха̄нимиттавин̃н̃аттипайуттам̣ гха̄сесанам̣ ва̄чам̣ на бхан̣е, на катхеййа̄ти аттхо. пуггаладжджха̄сайавасена̄ти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виваранто ‘‘йесам̣ хӣ’’тиа̄дима̄ха. расо сабха̄вабхӯто а̄нисам̣со раса̄нисам̣со.

паччайада̄нака̄ра̄ти чӣвара̄дипаччайада̄навасена паваттака̄ра̄. махаппхала̄ маха̄нисам̣са̄ти убхайаметам̣ аттхато екам̣, бйан̃джанамева на̄нам̣. ‘‘пан̃чиме, гахапатайо, а̄нисам̣са̄’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 285) хи а̄нисам̣сасаддо пхалапарийа̄йопи хоти. махантам̣ ва̄ локийасукхам̣ пхаланти пасавантӣти махаппхала̄, махато локуттарасукхасса паччайа̄ хонтӣти маха̄нисам̣са̄. тена̄ха ‘‘локийасукхена пхалабхӯтена̄’’тиа̄ди.

печчабхавам̣ гата̄ти петӯпапаттивасена ниббаттим̣ упагата̄. те пана йасма̄ идха катака̄лакирийа̄ ка̄лена катаджӣвитупаччхеда̄ хонти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘ка̄лаката̄’’ти. сассусасура̄ ча таппаккхика̄ ча сассусасурапаккхика̄. те н̃а̄тийонисамбандхена а̄ва̄хавива̄хасамбандхавасена самбаддха̄ н̃а̄тӣ. са̄лохита̄ти йонисамбандхавасена. екалохитабаддха̄ти екена сама̄нена лохитасамбандхена самбаддха̄. пасанначиттоти пасанначиттако. ка̄лакато пита̄ ва̄ ма̄та̄ ва̄ петайонийам̣ уппанноти адхика̄рато вин̃н̃а̄йатӣти вуттам̣. маха̄нисам̣самева хотӣти тасса татха̄сӣласампаннатта̄ти адхиппа̄йо.

аджджхоттхарита̄ти маддита̄. на ча мам̣ арати сахеййа̄ти мам̣ ча арати на абхибхавеййа на маддеййа на аджджхоттхареййа. уппаннанти джа̄там̣ ниббаттам̣. сӣла̄дигун̣айутто хи аратин̃ча ратин̃ча сахати аджджхоттхарати, маддитва̄ тит̣т̣хати, тасма̄ ӣдисаматта̄нам̣ иччхантенапи сӣла̄дигун̣айуттенева бхавитаббанти дассети. читтутра̄со бха̄йатӣти бхайам̣, а̄рамман̣ам̣ бха̄йати етасма̄ти бхайам̣. там̣ дувидхампи бхайам̣ бхераван̃ча сахати абхибхаватӣти бхайабхеравасахо. сӣла̄дигун̣айутто хи бхайабхеравам̣ сахати аджджхоттхарати, маддитва̄ тит̣т̣хати арийакот̣ийава̄сӣ маха̄даттаттхеро вийа.

тхеро кира маггам̣ пат̣ипанно ан̃н̃атарам̣ па̄са̄дикам̣ аран̃н̃ам̣ дисва̄ ‘‘идхеваджджа саман̣адхаммам̣ катва̄ гамисса̄мӣ’’ти магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апетва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣди. руккхадевата̄йа да̄рака̄ тхерасса сӣлатеджена сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ асакконта̄ виссарамакам̣су. девата̄пи сакаларуккхам̣ ча̄леси. тхеро ачалова нисӣди. са̄ девата̄ дхӯма̄йи паджджали. нева саккхи тхерам̣ ча̄летум̣. тато упа̄сакаван̣н̣ена̄гантва̄ вандитва̄ ат̣т̣ха̄си. ‘‘ко есо’’ти вутта̄ ‘‘ахам̣, бханте, тасмим̣ руккхе адхиваттха̄ девата̄’’ти авоча. твам̣ ете вика̄ре ака̄сӣти. а̄ма, бхантети. ‘‘касма̄’’ти ча вутта̄ а̄ха ‘‘тумха̄кам̣, бханте, сӣлатеджена да̄рака̄ сакабха̄вена сан̣т̣ха̄тум̣ асакконта̄ виссарамакам̣су, са̄хам̣ тумхе пала̄петум̣ евамака̄си’’нти. тхеро а̄ха ‘‘атха касма̄ ‘идха, бханте, ма̄ васатха, майхам̣ апха̄сука’нти пат̣икаччева на̄вача̄си, ида̄ни пана ма̄ мам̣ кин̃чи авача, ‘арийакот̣ийамаха̄датто амануссабхайена гато’ти вачанато ладжджа̄ми, тена̄хам̣ идхева васиссам̣, твам̣ пана аджджекадивасам̣ йаттха каттхачи васа̄хӣ’’ти. евам̣ сӣла̄дигун̣айутто бхайабхеравасахо хоти, тасма̄ ӣдисаматта̄нам̣ иччхантенапи сӣла̄дигун̣айуттенева бхавитаббанти дассети. дутийа̄дӣни утта̄наттха̄ни.

а̄кан̇кхасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.