1-7. авиджджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄
61-67. дутийасса пат̣хама̄дӣни утта̄наттха̄ни. саттаме нал̣акапа̄накети евам̣на̄маке нигаме. пуббе кира (джа̄. ат̣т̣ха. 1.1.19 а̄дайо) амха̄кам̣ бодхисатто капийонийам̣ ниббатто маха̄ка̄йо капира̄джа̄ хутва̄ анекасатава̄нарасахассапаривуто паббатапа̄де вичари, пан̃н̃ава̄ кхо пана хоти маха̄пан̃н̃о. со парисам̣ евам̣ овадати, ‘‘та̄та̄, имасмим̣ паббатапа̄де висапхала̄ни хонти, амануссапариггахита̄ поккхаран̣ика̄ на̄ма хонти, тумхе пуббе кха̄дитапубба̄нева пхала̄ни кха̄датха, пӣтапубба̄нева па̄нӣйа̄ни пиватха, еттха во пат̣ипуччхитакиччам̣ наттхӣ’’ти. те апӣтапуббам̣ дисва̄ сахаса̄ва апивитва̄ саманта̄ паридха̄витва̄ маха̄саттасса а̄гаманам̣ олокайама̄на̄ нисӣдим̣су. маха̄сатто а̄гантва̄ ‘‘ким̣, та̄та̄, па̄нӣйам̣ на пиватха̄’’ти а̄ха. тумха̄кам̣ а̄гаманам̣ олокема̄ти. ‘‘са̄дху, та̄та̄’’ти саманта̄ падам̣ парийесама̄но отин̣н̣ападам̣йева аддаса, на уттин̣н̣ападам̣. адисва̄ ‘‘сапариссайа̄’’ти ан̃н̃а̄си. та̄вадева ча таттха абхиниббаттаамануссо удакам̣ дведха̄ катва̄ ут̣т̣ха̄си – сетамукхо, нӣлакуччхи, раттахаттхапа̄до, маха̄да̄т̣хико, вантада̄т̣хо, вирӯпо, бӣбхаччхо, удакараккхасо. со евама̄ха – ‘‘касма̄ па̄нӣйам̣ на пиватха, мадхурам̣ удакам̣ пиватха, ким̣ тумхе етасса вачанам̣ сун̣а̄тха̄’’ти. маха̄сатто а̄ха ‘‘твам̣ адхиваттхо амануссо’’ти? а̄ма̄ханти. ‘‘твам̣ идха отин̣н̣е лабхасӣ’’ти а̄ха. а̄ма, тумхе пана саббе кха̄дисса̄мӣти. на саккхиссаси йаккха̄ти. па̄нӣйам̣ пана пивиссатха̄ти. а̄ма, пивисса̄ма̄ти. евам̣ санте екампи ва̄нарам̣ на мун̃чиссанти. ‘‘па̄нӣйан̃ча пивисса̄ма, на ча те васам̣ гамисса̄ма̄’’ти нал̣ам̣ а̄хара̄петва̄ кот̣ийам̣ гахетва̄ дхами. саббо екаччхиддо ахоси. тӣре нисӣдитва̄ва па̄нӣйам̣ пиви. сесава̄нара̄нампи па̄т̣ийеккам̣ нал̣ам̣ а̄хара̄петва̄ дхамитва̄ ада̄си. саббе те пассантассева па̄нӣйам̣ пивим̣су. вуттампи четам̣ –
‘‘дисва̄ падамануттин̣н̣ам̣, дисва̄нотаритам̣ падам̣;
нал̣ена ва̄рим̣ писса̄ма, нева мам̣ твам̣ вадхиссасӣ’’ти. (джа̄. 1.1.20);
тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва аджджадиваса̄ тасмим̣ т̣ха̄не нал̣а̄ екаччхидда̄ва хонти. имасмин̃хи каппе каппат̣т̣хийапа̄т̣иха̄рийа̄ни на̄ма чанде сасалаккхан̣ам̣ (джа̄. 1.4.61 а̄дайо), ват̣т̣аджа̄таке (джа̄. 1.1.35) саччакирийат̣т̣ха̄не аггиджа̄ласса а̄гаманупаччхедо, гхат̣ӣка̄расса ма̄та̄питӯнам̣ васанат̣т̣ха̄не ановассанам̣ (ма. ни. 2.291), поккхаран̣ийа̄ тӣре нал̣а̄нам̣ екаччхиддабха̄воти. ити са̄ поккхаран̣ӣ нал̣ена па̄нӣйасса пивитатта̄ ‘‘нал̣акапа̄нака̄’’ти на̄мам̣ лабхи. апарабха̄ге там̣ поккхаран̣им̣ нисса̄йа нигамо патит̣т̣ха̄си, тассапи ‘‘нал̣акапа̄на’’нтвева на̄мам̣ джа̄там̣. там̣ пана сандха̄йа вуттам̣ ‘‘нал̣акапа̄не’’ти. пала̄саванети ким̣сукаване.
тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтанти бйа̄паниччха̄йам̣ идам̣ а̄мед̣итавачананти дассетум̣ ‘‘йам̣ йам̣ диса’’нтиа̄ди вуттам̣. анувилокетва̄ти еттха ану-саддо ‘‘парӣ’’ти имина̄ сама̄наттхоти а̄ха ‘‘тато тато вилокетва̄’’ти. касма̄ а̄гила̄йати кот̣исахассахаттхина̄га̄нам̣ балам̣ дха̄рентасса̄ти чодакасса адхиппа̄йо. а̄чарийо панасса ‘‘еса сан̇кха̄ра̄нам̣ сабха̄во, йадидам̣ аниччата̄. йе пана аничча̄, те екантенева удайавайаппат̣ипӣл̣итата̄йа дуккха̄ ева. дуккхасабха̄весу тесу саттхука̄йе дуккхуппаттийа̄ айам̣ паччайо’’ти дассетум̣ ‘‘бхагавато’’тиа̄ди вуттам̣. пит̣т̣хива̄то уппаджджи, со ча кхо пуббекатакаммапаччайа̄. еттха̄ха ‘‘ким̣ пана там̣ каммам̣, йена апарима̄н̣ака̄лам̣ саккаччам̣ упачитавипулапун̃н̃асамбха̄ро саттха̄ еварӯпам̣ дуккхавипа̄каманубхаватӣ’’ти? вуччате – айамева бхагава̄ бодхисаттабхӯто атӣтаджа̄тийам̣ маллапутто хутва̄ па̄паджанасевӣ айонисоманасика̄рабахуло чарати. со екадивасам̣ ниббуддхе ваттама̄не екам̣ маллапуттам̣ гахетва̄ га̄л̣хатарам̣ ниппӣл̣еси. тена каммена ида̄ни буддхо хутва̄пи дуккхаманубхави. йатха̄ четам̣, евам̣ чин̃чама̄н̣авика̄дӣнамиттхӣнам̣ йа̄ни бхагавато аббхаккха̄на̄дӣни дуккха̄ни, сабба̄ни пуббекатасса випа̄ка̄васеса̄ни, йа̄ни каммапилотика̄нӣти вуччанти. вуттан̃хетам̣ апада̄не (апа. тхера 1.39.64-96) –
‘‘анотаттасара̄санне, раман̣ӣйе сила̄тале;
на̄на̄ратанападжджоте, на̄на̄гандхаванантаре.
‘‘махата̄ бхиккхусан̇гхена, парето локана̄йако;
а̄сӣно бйа̄карӣ таттха, пуббакамма̄ни аттано.
‘‘сун̣а̄тха бхиккхаво майхам̣, йам̣ каммам̣ пакатам̣ майа̄;
пилотикасса каммасса, буддхаттепи випаччати.
1. ‘‘муна̄л̣и на̄махам̣ дхутто, пуббе ан̃н̃а̄су джа̄тису;
паччекабуддхам̣ сурабхим̣, аббха̄чиккхим̣ адӯсакам̣.
‘‘тена каммавипа̄кена, нирайе сам̣сарим̣ чирам̣;
бахӯ вассасахасса̄ни, дуккхам̣ ведеси веданам̣.
‘‘тена камма̄васесена, идха паччхимаке бхаве;
аббхаккха̄нам̣ майа̄ ладдхам̣, сундарика̄йа ка̄ран̣а̄.
2. ‘‘сабба̄бхибхусса буддхасса, нандо на̄ма̄си са̄вако;
там̣ аббхаккха̄йа нирайе, чирам̣ сам̣саритам̣ майа̄.
‘‘даса вассасахасса̄ни, нирайе сам̣сарим̣ чирам̣;
мануссабха̄вам̣ ладдха̄хам̣, аббхаккха̄нам̣ бахум̣ лабхим̣.
‘‘тена камма̄васесена, чин̃чама̄н̣авика̄ мамам̣;
аббха̄чиккхи абхӯтена, джанака̄йасса аггато.
3. ‘‘бра̄хман̣о сутава̄ а̄сим̣, ахам̣ саккатапӯджито;
маха̄ване пан̃часате, манте ва̄чеси ма̄н̣аве.
‘‘таттха̄гато иси бхӣмо, пан̃ча̄бхин̃н̃о махиддхико;
тан̃ча̄хам̣ а̄гатам̣ дисва̄, аббха̄чиккхим̣ адӯсакам̣.
‘‘татохам̣ авачам̣ сиссе, ка̄мабхогӣ айам̣ иси;
майхампи бха̄сама̄насса, анумодим̣су ма̄н̣ава̄.
‘‘тато ма̄н̣авака̄ саббе, бхиккхама̄нам̣ куле куле;
маха̄джанасса а̄хам̣су, ка̄мабхогӣ айам̣ иси.
‘‘тена каммавипа̄кена, пан̃ча бхиккхусата̄ име;
аббхаккха̄нам̣ лабхум̣ саббе, сундарика̄йа ка̄ран̣а̄.
4. ‘‘вема̄тубха̄тарам̣ пуббе, дханахету ханим̣ ахам̣;
паккхипим̣ гиридуггасмим̣, сила̄йа ча апим̣сайим̣.
‘‘тена каммавипа̄кена, девадатто силам̣ кхипи;
ан̇гут̣т̣хам̣ пим̣сайӣ па̄де, мама па̄са̄н̣асаккхара̄.
5. ‘‘пурехам̣ да̄рако хутва̄, кӣл̣ама̄но маха̄патхе;
паччекабуддхам̣ дисва̄на, магге сакаликам̣ кхипим̣.
‘‘тена каммавипа̄кена, идха паччхимаке бхаве;
вадхаттхам̣ мам̣ девадатто, абхима̄ре пайоджайи.
6. ‘‘хаттха̄рохо пуре а̄сим̣, паччекамунимуттамам̣;
пин̣д̣а̄йа вичарантам̣ там̣, а̄са̄десим̣ гадженахам̣.
‘‘тена каммавипа̄кена, бханто на̄л̣а̄гирӣ гаджо;
гириббадже пураваре, да̄рун̣о самупа̄гами.
7. ‘‘ра̄джа̄хам̣ паттхиво а̄сим̣, саттийа̄ пурисам̣ ханим̣;
тена каммавипа̄кена, нирайе паччисам̣ бхусам̣.
‘‘каммуно тасса сесена, ида̄ни сакалам̣ мама;
па̄де чхавим̣ пакаппеси, на хи каммам̣ винассати.
8. ‘‘ахам̣ кеват̣т̣ага̄масмим̣, ахум̣ кеват̣т̣ада̄рако;
маччхаке гха̄тите дисва̄, джанайим̣ соманассакам̣.
‘‘тена каммавипа̄кена, сӣсадуккхам̣ ахӯ мама;
саббе сакка̄ ча хан̃н̃им̣су, йада̄ хани вит̣ат̣ӯбхо.
9. ‘‘пхуссасса̄хам̣ па̄вачане, са̄ваке парибха̄сайим̣;
йавам̣ кха̄датха бхун̃джатха, ма̄ ча бхун̃джатха са̄лайо.
‘‘тена каммавипа̄кена, тема̄сам̣ кха̄дитам̣ йавам̣;
нимантито бра̄хман̣ена, веран̃джа̄йам̣ васим̣ тада̄.
10. ‘‘ниббуддхе ваттама̄намхи, маллапуттам̣ нихет̣хайим̣;
тена каммавипа̄кена, пит̣т̣хидуккхам̣ ахӯ мама.
11. ‘‘тикиччхако ахам̣ а̄сим̣, сет̣т̣хипуттам̣ виречайим̣;
тена каммавипа̄кена, хоти паккхандика̄ мама.
12. ‘‘авача̄хам̣ джотипа̄ло, сугатам̣ кассапам̣ тада̄;
куто ну бодхи мун̣д̣асса, бодхи парамадуллабха̄.
‘‘тена каммавипа̄кена, ачарим̣ дуккарам̣ бахум̣;
чхаббасса̄нурувела̄йам̣, тато бодхимапа̄пун̣им̣.
‘‘на̄хам̣ етена маггена, па̄пун̣им̣ бодхимуттамам̣;
куммаггена гавесиссам̣, пуббакаммена ва̄рито.
‘‘пун̃н̃апа̄папариккхӣн̣о, саббасанта̄паваджджито;
асоко анупа̄йа̄со, нибба̄йиссамана̄саво.
‘‘евам̣ джино вийа̄ка̄си, бхиккхусан̇гхасса аггато;
сабба̄бхин̃н̃а̄балаппатто, анотатте маха̄саре’’ти. (апа. тхера 1.39.64-96);
авиджджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.