2. дутийо париччхедо
четасиканиддесо
67. читта̄нантарамуддит̣т̣ха̄, йе ча четасика̄ майа̄;
тесам̣ да̄ни карисса̄ми, вибха̄джанамито парам̣.
таттха читтасампайутта̄, читте бхава̄ ва̄ четасика̄. тепи читтам̣ вийа са̄рамман̣ато екавидха̄, савипа̄ка̄випа̄като дувидха̄, кусала̄кусала̄бйа̄катабхедато тивидха̄, ка̄ма̄вачара̄дибхедато чатуббидха̄.
таттха ка̄ма̄вачарачиттасампайутта̄ ка̄ма̄вачара̄. тесу ка̄ма̄вачарапат̣хамамаха̄кусалачиттасампайутта̄ та̄ва нийата̄ сарӯпена а̄гата̄ екӯнатим̣са дхамма̄ хонти. сеййатхидам̣ – пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ витакко вича̄ро пӣти читтекаггата̄ саддха̄ сати вӣрийам̣ пан̃н̃а̄ джӣвитиндрийам̣ алобхо адосо хирӣ оттаппам̣ ка̄йаппассаддхи читтаппассаддхи ка̄йалахута̄ читталахута̄ ка̄йамудута̄ читтамудута̄ ка̄йакамман̃н̃ата̄ читтакамман̃н̃ата̄ ка̄йапа̄гун̃н̃ата̄ читтапа̄гун̃н̃ата̄ ка̄йуджуката̄ читтуджуката̄ти. пуна чхандо, адхимоккхо, татрамаджджхаттата̄, манасика̄ро ча̄ти чатта̄ро нийатайева̄панака̄ хонти. имехи чатӯхи теттим̣са хонти. пуна карун̣а̄ мудита̄ ка̄йадуччаритавирати вачӣдуччаритавирати миччха̄джӣвавирати чети име пан̃ча анийата̄. име пана када̄чи уппаджджанти.
имесу пана карун̣а̄мудита̄васена бха̄вана̄ка̄ле карун̣а̄пуббабха̄го ва̄ мудита̄пуббабха̄го ва̄ ета̄ уппаджджанти, на панекато уппаджджанти. йада̄ пана имина̄ читтена миччха̄камманта̄дӣхи вирамати, тада̄ самма̄камманта̄дӣни парипӯренти, ека̄ вирати уппаджджати, карун̣а̄мудита̄хи саха, ан̃н̃аман̃н̃ена ча на уппаджджанти. тасма̄ етесу екена саха чатуттим̣сева дхамма̄ хонти.
68. а̄дина̄ пун̃н̃ачиттена, теттим̣са нийата̄ мата̄;
карун̣а̄мудитекена, чатуттим̣са бхаванти те.
69. касма̄ панеттха метта̄ ча, упеккха̄ ча на уддхат̣а̄;
йева̄панакадхаммесу, дхаммара̄джена саттхуна̄.
70. абйа̄па̄дена метта̄пи, татрамаджджхаттата̄йа ча;
упеккха̄ гахита̄ йасма̄, тасма̄ на гахита̄ убхо.
71. касма̄ йева̄пана̄ дхамма̄, буддхена̄диччабандхуна̄;
сарӯпенева саббете, па̄л̣ийам̣ на ча уддхат̣а̄.
72. йасма̄ анийата̄ кечи, йасма̄ ра̄сим̣ бхаджанти на;
йасма̄ ча дуббала̄ кечи, тасма̄ вутта̄ на па̄л̣ийам̣.
73. чханда̄дхимоккхамудита̄ манаси ча ка̄ро,
маджджхаттата̄ ча карун̣а̄ виратиттайам̣ ча;
пун̃н̃есу тена нийата̄нийата̄ ча саббе,
йева̄пана̄ муниварена на чева вутта̄.
74. касма̄ панеттха пхассова, пат̣хамам̣ самудӣрито;
пат̣хама̄бхинипа̄татта̄, читтасса̄рамман̣е кира.
75. пхуситва̄ пана пхассена, ведана̄йа ча ведайе;
сан̃джа̄на̄ти ча сан̃н̃а̄йа, четана̄йа ча четайе.
76. балавапаччайатта̄ ча, сахаджа̄та̄намева хи;
пхассова пат̣хамам̣ вутто, тасма̄ идха махесина̄.
77. ака̄ран̣амидам̣ саббам̣, читта̄нам̣ ту сахева ча;
екуппа̄да̄дибха̄вена, читтаджа̄нам̣ паваттито.
78. айам̣ ту пат̣хамуппанно, айам̣ паччха̄ти наттхидам̣;
балавапаччайаттепи, ка̄ран̣ан̃ча на диссати.
79. десана̄ккамато чева, пат̣хамам̣ самудӣрито;
иччевам̣ пана вин̃н̃еййам̣, вин̃н̃уна̄ на висесато.
80. на ча парийеситаббойам̣, тасма̄ пубба̄параккамо;
вачанаттхалаккхан̣а̄дӣхи, дхамма̄ ева виджа̄ната̄.
йасма̄ пана име дхамма̄ вачанаттхалаккхан̣а̄дӣхи вуччама̄на̄ па̄кат̣а̄ хонти сувин̃н̃еййа̄ва, тасма̄ тесам̣ вачанаттхалаккхан̣а̄дӣни паваккха̄ми. сеййатхидам̣ – пхусатӣти пхассо. сва̄йам̣ пхусаналаккхан̣о, сан̇гхат̣т̣анарасо, саннипа̄тапаччупат̣т̣ха̄но, пхалат̣т̣хена ведана̄паччупат̣т̣ха̄но ва̄, а̄па̄тхагатависайападат̣т̣ха̄но. айам̣ хи арӯпадхаммопи сама̄но а̄рамман̣есу пхусана̄ка̄ренева паваттати, со двиннам̣ мен̣д̣а̄нам̣ саннипа̄то вийа дат̣т̣хаббо.
сундарам̣ маноти сумано, суманасса бха̄во соманассам̣, соманассамева ведана̄ соманассаведана̄. са̄ ведайиталаккхан̣а̄, ит̣т̣ха̄ка̄ра̄нубхаванараса̄ ра̄джа̄ вийа субходжанарасам̣, четасикаасса̄дапаччупат̣т̣ха̄на̄, пассаддхипадат̣т̣ха̄на̄.
нӣла̄дибхедам̣ а̄рамман̣ам̣ сан̃джа̄на̄тӣти сан̃н̃а̄. са̄ сан̃джа̄наналаккхан̣а̄, пачча̄бхин̃н̃а̄н̣акаран̣араса̄ вад̣д̣хакисса абхин̃н̃а̄н̣акаран̣амива, йатха̄гахитанимиттавасена абхинивесакаран̣апаччупат̣т̣ха̄на̄, йатхопат̣т̣хитависайападат̣т̣ха̄на̄.
четайатӣти четана̄. саддхим̣ аттана̄ сампайуттадхамме а̄рамман̣е абхисандахатӣти аттхо. са̄ четайиталаккхан̣а̄, а̄йӯханараса̄, сам̣видаханапаччупат̣т̣ха̄на̄ сакакиччапаракиччаса̄дхака̄ джет̣т̣хасиссамаха̄вад̣д̣хакиа̄дайо вийа.
витаккетӣти витакко. витакканам̣ ва̄ витакко. сва̄йам̣ а̄рамман̣е читтасса абхиниропаналаккхан̣о, а̄хананапарийа̄хананарасо, а̄рамман̣е читтасса а̄найанапаччупат̣т̣ха̄но.
а̄рамман̣е тена читтам̣ вичаратӣти вича̄ро. вичаран̣ам̣ ва̄ вича̄ро. анусан̃чаран̣анти вуттам̣ хоти. сва̄йам̣ а̄рамман̣а̄нумаджджаналаккхан̣о, таттха сахаджа̄та̄нуйоджанарасо, читтасса анупабандхапаччупат̣т̣ха̄но.
пинайатӣти пӣти. са̄ сампийа̄йаналаккхан̣а̄, ка̄йачиттапӣн̣анараса̄, пхаран̣араса̄ ва̄, одагйапаччупат̣т̣ха̄на̄.
читтасса екаггабха̄во читтекаггата̄. сама̄дхиссетам̣ на̄мам̣. со ависа̄ралаккхан̣о, авиккхепалаккхан̣о ва̄, сахаджа̄та̄нам̣ сампин̣д̣анарасо нха̄нийачун̣н̣а̄нам̣ удакам̣ вийа, упасамапаччупат̣т̣ха̄но, висесато сукхападат̣т̣ха̄но.
саддаханти ета̄йа, сайам̣ ва̄ саддахати, саддаханаматтамева ва̄ еса̄ти саддха̄. са̄ панеса̄ саддаханалаккхан̣а̄, паса̄данараса̄ удакаппаса̄дакаман̣и вийа, ака̄лусийапаччупат̣т̣ха̄на̄, саддхеййаваттхупадат̣т̣ха̄на̄.
саранти ета̄йа, сайам̣ ва̄ сарати, саран̣аматтамева ва̄ еса̄ти сати. са̄ апила̄паналаккхан̣а̄, асаммосараса̄, а̄раккхапаччупат̣т̣ха̄на̄, тхирасан̃н̃а̄падат̣т̣ха̄на̄.
вӣрабха̄во вӣрийам̣. вӣра̄нам̣ ва̄ каммам̣ вӣрийам̣. там̣ панетам̣ усса̄ханалаккхан̣ам̣, сахаджа̄та̄нам̣ упаттхамбханарасам̣, асам̣сӣданабха̄вапаччупат̣т̣ха̄нам̣, сам̣вегападат̣т̣ха̄нам̣.
паджа̄на̄тӣти пан̃н̃а̄. са̄ панеса̄ виджа̄наналаккхан̣а̄, висайобха̄санараса̄ падӣпо вийа, асаммохапаччупат̣т̣ха̄на̄ аран̃н̃агатасудесако вийа.
джӣванти тена там̣сампайуттадхамма̄ти джӣвитам̣. там̣ пана аттана̄ авиниббхутта̄нам̣ дхамма̄нам̣ анупа̄ланалаккхан̣ам̣, тесам̣ паваттанарасам̣, тесам̣йева т̣хапанапаччупат̣т̣ха̄нам̣, йа̄пайитаббадхаммападат̣т̣ха̄нам̣. сантепи ча тесам̣ анупа̄ланалаккхан̣а̄димхи видха̄не аттхиккхан̣ейева там̣ те дхамме анупа̄лети удакам̣ вийа уппала̄дӣни, йатха̄сакам̣ паччайуппаннепи ча дхамме анупа̄лети дха̄ти вийа кума̄рам̣, сайам̣паваттитадхаммасамбандхенева паваттати нийа̄мако вийа, на бхан̇гато уддхам̣ паваттайати аттано ча паваттайитабба̄нан̃ча абха̄ва̄, на бхан̇гаккхан̣е т̣хапети сайам̣ бхиджджама̄натта̄ кхӣйама̄но вийа ваттиснехова падӣпасикханти.
на луббханти тена, сайам̣ ва̄ на луббхати, алуббханаматтамева ва̄ танти алобхо. со а̄рамман̣е читтасса алаггабха̄валаккхан̣о камаладале джалабинду вийа, апариггахарасо муттабхиккху вийа, аналлӣнабха̄вапаччупат̣т̣ха̄но асучимхи патитапурисо вийа.
на дуссанти тена, сайам̣ ва̄ на дуссати, адуссанаматтамева ва̄ танти адосо. со ачан̣д̣иккалаккхан̣о, авиродхалаккхан̣о ва̄ анукӯламитто вийа, а̄гха̄тавинайанарасо, парил̣а̄хавинайанарасо ва̄ чанданам̣ вийа, соммабха̄вапаччупат̣т̣ха̄но пун̣н̣ачандо вийа.
ка̄йадуччарита̄дӣхи хирӣйатӣти хирӣ. ладжджа̄йетам̣ адхивачанам̣. техийева оттаппатӣти оттаппам̣. па̄пато уббегассетам̣ адхивачанам̣. таттха па̄пато джигуччханалаккхан̣а̄ хирӣ, отта̄салаккхан̣ам̣ оттаппам̣. убхопи па̄па̄нам̣ акаран̣араса̄, па̄пато сан̇кочанапаччупат̣т̣ха̄на̄, аттага̄равапарага̄равападат̣т̣ха̄на̄. име дхамма̄ локапа̄ла̄ти дат̣т̣хабба̄.
ка̄йапассамбханам̣ ка̄йапассаддхи. читтапассамбханам̣ читтапассаддхи. ка̄йоти четтха ведана̄дайо тайо кхандха̄. убхопи панета̄ екато хутва̄ ка̄йачиттадаратхавӯпасамалаккхан̣а̄, ка̄йачиттадаратханиммаданараса̄, ка̄йачитта̄нам̣ апариппханданасӣтибха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачитта̄нам̣ авӯпасамата̄уддхачча̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти ведитабба̄.
ка̄йалахубха̄во ка̄йалахута̄. читталахубха̄во читталахута̄. ка̄йачитта̄нам̣ гарубха̄вавӯпасамалаккхан̣а̄, ка̄йачиттагарубха̄ваниммаданараса̄, ка̄йачитта̄нам̣ адандхата̄паччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачитта̄нам̣ гарубха̄вакаратхинамиддха̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти ведитабба̄.
ка̄йамудубха̄во ка̄йамудута̄. читтамудубха̄во читтамудута̄. ка̄йачитта̄нам̣ тхаддхабха̄вавӯпасамалаккхан̣а̄, ка̄йачитта̄нам̣ тхаддхабха̄ваниммаданараса̄, аппат̣игха̄тапаччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачитта̄нам̣ тхаддхабха̄вакарадит̣т̣хима̄на̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти ведитабба̄.
ка̄йакамман̃н̃абха̄во ка̄йакамман̃н̃ата̄. читтакамман̃н̃абха̄во читтакамман̃н̃ата̄. ка̄йачитта̄нам̣ акамман̃н̃абха̄вавӯпасамалаккхан̣а̄, ка̄йачитта̄нам̣ акамман̃н̃абха̄ваниммаданараса̄, ка̄йачитта̄нам̣ а̄рамман̣акаран̣асампаттипаччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄нам̣, ка̄йачитта̄нам̣ акамман̃н̃абха̄вакараавасесанӣваран̣а̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти ведитабба̄.
ка̄йапа̄гун̃н̃абха̄во ка̄йапа̄гун̃н̃ата̄. читтапа̄гун̃н̃абха̄во читтапа̄гун̃н̃ата̄. ка̄йачитта̄нам̣ агелан̃н̃абха̄валаккхан̣а̄, ка̄йачитта̄нам̣ гелан̃н̃аниммаданараса̄, нира̄дӣнавапаччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачитта̄нам̣ гелан̃н̃абха̄вакараассаддха̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти дат̣т̣хабба̄.
ка̄йасса уджукабха̄во ка̄йуджуката̄. читтасса уджукабха̄во читтуджуката̄. ка̄йачитта̄нам̣ акут̣илабха̄валаккхан̣а̄, ка̄йачитта̄нам̣ аджджавалаккхан̣а̄ ва̄, ка̄йачитта̄нам̣ кут̣илабха̄ваниммаданараса̄, аджимхата̄паччупат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачиттападат̣т̣ха̄на̄, ка̄йачитта̄нам̣ кут̣илабха̄вакарама̄йа̄са̄т̣хеййа̄дикилесаппат̣ипаккхабхӯта̄ти дат̣т̣хабба̄.
чхандоти каттукамйата̄йетам̣ адхивачанам̣. тасма̄ со каттукамйата̄лаккхан̣о чхандо, а̄рамман̣апарийесанарасо, а̄рамман̣ена аттхиката̄паччупат̣т̣ха̄но, тадевасса падат̣т̣ха̄но.
адхимуччанам̣ адхимоккхо. со саннит̣т̣ха̄налаккхан̣о, асам̣саппанарасо, ниччхайапаччупат̣т̣ха̄но, саннит̣т̣хеййадхаммападат̣т̣ха̄но, а̄рамман̣е ниччалабха̄вена индакхӣло вийа дат̣т̣хаббо.
тесу тесу дхаммесу маджджхаттабха̄во татрамаджджхаттата̄. са̄ читтачетасика̄нам̣ самава̄хиталаккхан̣а̄, ӯна̄дхиката̄нива̄ран̣араса̄, паккхапа̄тупаччхеданараса̄ ва̄, маджджхаттабха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄.
кирийа̄ ка̄ро, манасмим̣ ка̄ро манасика̄ро. пуримаманато висадисам̣ манам̣ каротӣти ча манасика̄ро.
сва̄йам̣ а̄рамман̣апат̣ипа̄дако, вӣтхипат̣ипа̄дако, джаванапат̣ипа̄дакоти типпака̄ро. таттха а̄рамман̣апат̣ипа̄дако манасмим̣ ка̄ро манасика̄ро. со са̄ран̣алаккхан̣о, сампайутта̄нам̣ а̄рамман̣е сам̣йоджанарасо, а̄рамман̣а̄бхимукхабха̄вапаччупат̣т̣ха̄но, а̄рамман̣ападат̣т̣ха̄но, сан̇кха̄раккхандхапарийа̄панно а̄рамман̣апат̣ипа̄дакаттена сампайутта̄нам̣ са̄ратхӣ вийа дат̣т̣хаббо. вӣтхипат̣ипа̄дакоти пан̃чадва̄ра̄ваджджанассетам̣ адхивачанам̣, джаванапат̣ипа̄дакоти манодва̄ра̄ваджджанассетам̣ адхивачанам̣, на те идха адхиппета̄.
карун̣а̄ти парадуккхе сати са̄дхӯнам̣ хадайакампанам̣ каротӣти карун̣а̄, кина̄ти вина̄сети ва̄ парадуккханти карун̣а̄. са̄ парадуккха̄панайана̄ка̄раппаваттилаккхан̣а̄, парадуккха̄саханараса̄, авихим̣са̄паччупат̣т̣ха̄на̄, дуккха̄бхибхӯта̄нам̣ ана̄тхабха̄вадассанападат̣т̣ха̄на̄.
моданти та̄йа, сайам̣ ва̄ модатӣти мудита̄. са̄ памоданалаккхан̣а̄, анисса̄йанараса̄, аративигха̄тапаччупат̣т̣ха̄на̄, сатта̄нам̣ сампаттидассанападат̣т̣ха̄на̄. кечи пана меттупеккха̄йопи анийате иччханти, там̣ на гахетаббам̣. аттхато хи адосо ева метта̄, татрамаджджхаттупеккха̄йева упеккха̄ти.
ка̄йадуччаритато вирати ка̄йадуччаритавирати. есева найо сесесупи двӣсу. лаккхан̣а̄дито пана ета̄ тиссопи виратийо ка̄йадуччарита̄диваттхӯнам̣ авӣтиккамалаккхан̣а̄, ка̄йадуччарита̄диваттхуто сан̇кочанараса̄, акирийапаччупат̣т̣ха̄на̄, саддха̄хириоттаппааппиччхата̄дигун̣ападат̣т̣ха̄на̄. кечи пана има̄су екекам̣ нийатам̣ виратим̣ иччханти. евам̣ ка̄ма̄вачарапат̣хамамаха̄кусалачиттена име теттим̣са ва̄ чатуттим̣са ва̄ дхамма̄ сампайогам̣ гаччхантӣти ведитабба̄.
йатха̄ ча пат̣хамена, евам̣ дутийачиттена̄пи. сасан̇кха̄рабха̄ваматтамева хи еттха висесо. пуна татийена н̃а̄н̣авиппайогато т̣хапетва̄ амохам̣ авасеса̄ дваттим̣са ва̄ теттим̣са ва̄ ведитабба̄. татха̄ чатуттхена̄пи сасан̇кха̄рабха̄ваматтамева висесо, пат̣хаме вуттесу пана т̣хапетва̄ пӣтим̣ авасеса̄ пан̃чамена сампайогам̣ гаччханти. соманассат̣т̣ха̄не четтха упеккха̄ведана̄ павит̣т̣ха̄. са̄ пана ит̣т̣ха̄нит̣т̣хавипарӣта̄нубхаваналаккхан̣а̄, паккхапа̄тупаччхеданараса̄. йатха̄ ча пан̃чамена, евам̣ чхат̣т̣хена̄пи. сасан̇кха̄раматтамева хоти висесо. саттамена пана т̣хапетва̄ пан̃н̃ам̣ авасеса̄ екатим̣са ва̄ дваттим̣са ва̄ дхамма̄ хонти, татха̄ ат̣т̣хамена̄пи. сасан̇кха̄раматтамева висесо. евам̣ та̄ва ка̄ма̄вачаракусалачетасика̄ ведитабба̄.
81. упеккха̄йуттачиттесу, на дуккхасукхапӣтийо;
джа̄йантева висум̣ пан̃ча, карун̣а̄мудита̄дайо.
авасесесу пана рӯпа̄вачарачиттасампайутта̄ рӯпа̄вачара̄, таттха пат̣хамачиттасампайутта̄ та̄ва ка̄ма̄вачарапат̣хамачитте вуттесу т̣хапетва̄ виратиттайам̣ авасеса̄ ведитабба̄. виратийо пана ка̄ма̄вачаракусалалокуттаресвева уппаджджанти, на ан̃н̃есу. дутийена витаккаваджджа̄ дваттим̣са ва̄ теттим̣са ва̄. татийена вича̄раваджджа̄ екатим̣са ва̄ дваттим̣са ва̄. чатуттхена тато пӣтиваджджа̄ тим̣са ва̄ екатим̣са ва̄. пан̃чамена тато карун̣а̄мудита̄ваджджа̄ тим̣са хонти, соманассат̣т̣ха̄не упеккха̄ павит̣т̣ха̄. евам̣ рӯпа̄вачаракусалачетасика̄ ведитабба̄.
арӯпа̄вачарачиттасампайутта̄ арӯпа̄вачара̄, те пана рӯпа̄вачарапан̃чаме вуттанайена ведитабба̄. арӯпа̄вачарабха̄воветтха висесо.
локуттарачиттасампайутта̄ локуттара̄, те пана пат̣хамаджджха̄нике маггачитте пат̣хамарӯпа̄вачарачитте вуттанайена дутийаджджха̄ника̄дибхедепи маггачитте дутийарӯпа̄вачарачитта̄дӣсу вуттанайенева ведитабба̄. карун̣а̄мудита̄намабха̄во ча нийатавиратибха̄во ча локуттарабха̄во четтха висесо. евам̣ та̄ва кусалачиттасампайуттачетасика̄ ведитабба̄.
акусала̄ пана четасика̄ бхӯмито екавидха̄ ка̄ма̄вачара̄йева, тесу лобхамӯлапат̣хама̄кусалачиттасампайутта̄ та̄ва нийата̄ сарӯпена̄гата̄ паннараса, йева̄панака̄ нийата̄ чатта̄роти екӯнавӣсати хонти. анийата̄ чха йева̄панака̄ти саббе пан̃чавӣсати хонти. сеййатхидам̣ – пхассо соманассаведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ витакко вича̄ро пӣти читтассекаггата̄ вӣрийам̣ джӣвитам̣ ахирикам̣ аноттаппам̣ лобхо мохо миччха̄дит̣т̣хӣти име сарӯпена̄гата̄ паннараса, чхандо адхимоккхо уддхаччам̣ манасика̄роти име чатта̄ро нийатайева̄панака̄, име пана пат̣ипа̄т̣ийа̄ дасасу читтесу нийата̄ хонти, ма̄но исса̄ маччхарийам̣ куккуччам̣ тхинамиддханти име чхайева анийатайева̄панака̄.
82. евам̣ йева̄пана̄ саббе, нийата̄нийата̄ даса;
ниддит̣т̣ха̄ па̄пачиттесу, хатапа̄пена та̄дина̄.
таттха пхассоти акусалачиттасахаджа̄то пхассо. еса найо сесесупи. на хирӣйатӣти ахирико, ахирикасса бха̄во ахирикам̣. ка̄йадуччарита̄дӣхи оттаппатӣти оттаппам̣, на оттаппам̣ аноттаппам̣. таттха ка̄йадуччарита̄дӣхи аджигуччханалаккхан̣ам̣, аладжджа̄лаккхан̣ам̣ ва̄ ахирикам̣, аноттаппам̣ техева аса̄раджджаналаккхан̣ам̣, анутта̄салаккхан̣ам̣ ва̄.
луббханти тена, сайам̣ ва̄ луббхати, луббханаматтамева ва̄ танти лобхо. со а̄рамман̣агахан̣алаккхан̣о маккат̣а̄лепо вийа, абхисан̇гарасо таттакапа̄ле паккхиттамам̣сапеси вийа, апаричча̄гапаччупат̣т̣ха̄но телан̃джанара̄го вийа, сам̣йоджанийесу дхаммесу асса̄дадассанападат̣т̣ха̄но.
муйханти тена, сайам̣ ва̄ муйхати, муйханаматтамева ва̄ танти мохо. со читтасса андхабха̄валаккхан̣о, ан̃н̃а̄н̣алаккхан̣о ва̄, асампат̣иведхарасо, а̄рамман̣асабха̄ваччха̄данарасо ва̄, андхака̄рапаччупат̣т̣ха̄но, айонисоманасика̄рападат̣т̣ха̄но.
миччха̄ пассанти та̄йа, сайам̣ ва̄ миччха̄ пассати, миччха̄дассанаматтамева ва̄ еса̄ти миччха̄дит̣т̣хи. са̄ айонисоабхинивесалаккхан̣а̄, пара̄ма̄сараса̄, миччха̄бхинивесапаччупат̣т̣ха̄на̄, арийа̄нам̣ адассанака̄мата̄дипадат̣т̣ха̄на̄.
уддхатабха̄во уддхаччам̣. там̣ авӯпасамалаккхан̣ам̣ ва̄та̄бхигха̄тачаладжалам̣ вийа, анават̣т̣ха̄нарасам̣ ва̄та̄бхигха̄тачаладхаджапат̣а̄ка̄ вийа, бхантаттапаччупат̣т̣ха̄нам̣ па̄са̄н̣а̄бхигха̄тасамуддхатабхасмам̣ вийа, айонисоманасика̄рападат̣т̣ха̄нам̣.
ман̃н̃атӣти ма̄но. со ун̣н̣атилаккхан̣о, сампаггахан̣арасо, кетукамйата̄паччупат̣т̣ха̄но, дит̣т̣хивиппайутталобхападат̣т̣ха̄но.
иссатӣти исса̄. са̄ парасампаттӣнам̣ усӯйаналаккхан̣а̄, таттхева анабхиратираса̄, тато вимукхабха̄вапаччупат̣т̣ха̄на̄, парасампаттипадат̣т̣ха̄на̄.
маччхарабха̄во маччхарийам̣. там̣ аттано сампаттӣнам̣ нигухан̣алаккхан̣ам̣, та̄сам̣йева парехи са̄дха̄ран̣абха̄вааккхаманарасам̣, сан̇кочанапаччупат̣т̣ха̄нам̣, аттасампаттипадат̣т̣ха̄нам̣.
куччхитам̣ катам̣ кукатам̣, тасса бха̄во куккуччам̣. там̣ паччха̄нута̄палаккхан̣ам̣, ката̄ката̄нусочанарасам̣, виппат̣иса̄рапаччупат̣т̣ха̄нам̣, ката̄катападат̣т̣ха̄нам̣.
тхината̄ тхинам̣. миддхата̄ миддхам̣. анусса̄ханасам̣сӣданата̄, асаттивигха̄то ча̄ти аттхо. тхинан̃ча миддхан̃ча тхинамиддхам̣. таттха тхинам̣ анусса̄ханалаккхан̣ам̣, вӣрийавиноданарасам̣, сам̣сӣданабха̄вапаччупат̣т̣ха̄нам̣. миддхам̣ акамман̃н̃ата̄лаккхан̣ам̣, онаханарасам̣, лӣната̄паччупат̣т̣ха̄нам̣, убхайампи айонисоманасика̄рападат̣т̣ха̄нам̣. сеса̄ кусале вуттанайена ведитабба̄.
еттха пана витаккавӣрийасама̄дхӣнам̣ миччха̄сан̇каппамиччха̄ва̄йа̄мамиччха̄сама̄дхайо висесака̄. ити име екӯнавӣсати четасика̄ пат̣хама̄кусалачиттена сампайогам̣ гаччхантӣти ведитабба̄. йатха̄ ча пат̣хамена, евам̣ дутийена̄пи. сасан̇кха̄рабха̄во четтха тхинамиддхасса нийатабха̄во ча висесо. татийена пат̣хаме вуттесу т̣хапетва̄ дит̣т̣хим̣ сеса̄ ат̣т̣ха̄раса ведитабба̄. ма̄но панеттха анийато хоти, дит̣т̣хийа̄ саха на уппаджджатӣти. чатуттхена дутийе вуттесу т̣хапетва̄ дит̣т̣хим̣ авасеса̄ ведитабба̄. еттха̄пи ча ма̄но анийато хоти. пан̃чамена пат̣хаме вуттесу т̣хапетва̄ пӣтим̣ авасеса̄ сампайогам̣ гаччхантӣти. соманассат̣т̣ха̄не панеттха упеккха̄ павит̣т̣ха̄. чхат̣т̣хена̄пи пан̃чаме вуттасадиса̄ ева. сасан̇кха̄рата̄, тхинамиддхасса нийатабха̄во ча висесо. саттамена пан̃чаме вуттесу т̣хапетва̄ дит̣т̣хим̣ авасеса̄ ведитабба̄. ма̄но панеттха анийато. ат̣т̣хамена чхат̣т̣хе вуттесу т̣хапетва̄ дит̣т̣хим̣ авасеса̄ ведитабба̄. еттха̄пи ма̄но анийато хоти. евам̣ лобхамӯлачетасика̄ ведитабба̄.
доманассасахагатесу пат̣игхасампайуттесу досамӯлесу двӣсу пат̣хамена асан̇кха̄рикена сампайутта̄ нийата̄ сарӯпена̄гата̄ тераса. сеййатхидам̣ – пхассо доманассаведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтекаггата̄ витакко вича̄ро вӣрийам̣ джӣвитам̣ ахирикам̣ аноттаппам̣ досо мохо чети име тераса дхамма̄ чханда̄дӣхи чатӯхи нийатайева̄панакехи саттараса хонти исса̄маччхарийакуккуччесу анийатесу тӣсу екена саха ат̣т̣ха̄раса хонти, етепи тайо на екато уппаджджанти.
таттха дут̣т̣ху маноти думано, думанасса бха̄во доманассам̣, доманассаведана̄йетам̣ адхивачанам̣. тена сахагатам̣ доманассасахагатам̣. там̣ анит̣т̣ха̄рамман̣а̄нубхаваналаккхан̣ам̣, анит̣т̣ха̄ка̄расамбхогарасам̣, четасика̄ба̄дхапаччупат̣т̣ха̄нам̣, екантенева хадайаваттхупадат̣т̣ха̄нам̣.
дуссанти тена, сайам̣ ва̄ дуссати, дуссанаматтамева ва̄ танти досо. со чан̣д̣иккалаккхан̣о пахата̄сӣвисо вийа, висаппанарасо висанипа̄то вийа, аттано ниссайадаханарасо ва̄ да̄вагги вийа, дуссанапаччупат̣т̣ха̄но ладдхока̄со вийа сапатто, а̄гха̄таваттхупадат̣т̣ха̄но. авасеса̄ хет̣т̣ха̄ вуттаппака̄ра̄ва. ити име саттараса ва̄ ат̣т̣ха̄раса ва̄ навамена сампайогам̣ гаччхантӣти ведитабба̄. йатха̄ ча навамена, евам̣ дасамена̄пи. сасан̇кха̄рата̄, панеттха тхинамиддхасамбхаво ча висесо.
двӣсу пана мохамӯлесу вичикиччха̄сампайуттена ека̄дасамена сампайутта̄ та̄ва пхассо упеккха̄ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ витакко вича̄ро вӣрийам̣ джӣвитам̣ читтат̣т̣хити ахирикам̣ аноттаппам̣ мохо вичикиччха̄ти сарӯпена̄гата̄ тераса, уддхаччам̣ манасика̄роти две йева̄панака̄ нийата̄. техи саддхим̣ паннараса хонти.
таттха паваттат̣т̣хитиматта̄ екаггата̄. вигата̄ чикиччха̄ти вичикиччха̄. сабха̄вам̣ вичинанто ета̄йа киччхати киламатӣти вичикиччха̄. са̄ сам̣сайалаккхан̣а̄, кампанараса̄, аниччхайапаччупат̣т̣ха̄на̄, айонисоманасика̄рападат̣т̣ха̄на̄. сеса̄ вуттанайа̄ ева.
два̄дасамена уддхаччасампайуттена сампайутта̄ сарӯпена̄гата̄ вичикиччха̄сахагате вуттесу вичикиччха̄хӣна̄ уддхаччам̣ сарӯпена а̄гатам̣, тасма̄ терасева хонти. вичикиччха̄йа абха̄вена панеттха адхимоккхо уппаджджати, тена саддхим̣ чуддаса хонти. адхимоккхасамбхавато сама̄дхи балава̄ хоти, адхимоккхаманасика̄ра̄ две йева̄панака̄, техи саха паннарасева хонти. евам̣ та̄ва акусалачетасика̄ ведитабба̄.
ида̄ни абйа̄ката̄ вуччанти, абйа̄ката̄ пана дувидха̄ випа̄какирийабхедато. таттха випа̄ка̄ кусала̄ вийа бхӯмивасена чатуббидха̄ ка̄ма̄вачарам̣ рӯпа̄вачарам̣ арӯпа̄вачарам̣ локуттаран̃чети. таттха ка̄ма̄вачаравипа̄ка̄ сахетука̄хетукавасена дувидха̄. таттха сахетукавипа̄касампайутта̄ сахетука̄. те сахетукака̄ма̄вачаракусаласампайуттасадиса̄. йа̄ пана карун̣а̄мудита̄ анийата̄, та̄ сатта̄рамман̣атта̄ випа̄кесу нуппаджджанти. ка̄ма̄вачаравипа̄ка̄нам̣ екантапаритта̄рамман̣атта̄ виратийо панеттха екантакусалатта̄ на лаббханти. вибхан̇ге ‘‘пан̃ча сиккха̄пада̄ кусала̄йева̄’’ти хи вуттам̣. евам̣ ка̄ма̄вачарасахетукавипа̄качетасика̄ ведитабба̄.
83. теттим̣са̄дидвайе дхамма̄, дваттим̣сева тато паре;
ба̄ттим̣са пан̃чаме чхат̣т̣хе, екатим̣са тато паре.
ахетукачиттасампайутта̄ пана ахетука̄. тесу чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайутта̄ та̄ва пхассо упеккха̄ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ джӣвитам̣ читтат̣т̣хитӣти сарӯпена̄гата̄ чха, манасика̄рена ча сатта хонти. сотагха̄надживха̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣асампайутта̄пи сатта саттева четасика̄. таттха ка̄йавин̃н̃а̄н̣асампайуттесу пана упеккха̄т̣ха̄не сукхаведана̄ павит̣т̣ха̄. са̄ ка̄йикаса̄талаккхан̣а̄, пӣн̣анараса̄, сеса̄ вуттанайа̄ ева.
84. ит̣т̣ха̄рамман̣айогасмим̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣ака̄дису;
сати касма̄ упеккха̄ва, вутта̄ чатӯсу саттхуна̄.
85. упа̄да̄йа ча рӯпена, упа̄да̄рӯпаке пана;
сан̇гхат̣т̣ана̄нигхам̣сасса, дуббалатта̄ти дӣпайе.
86. паса̄дам̣ панатиккамма, кӯт̣ам̣ва пичупин̣д̣акам̣;
бхӯтарӯпена бхӯта̄нам̣, гхат̣т̣ана̄йа сукха̄дикам̣.
тасма̄ ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ сукха̄дисампайуттанти ведитаббам̣. манодха̄туна̄ сампайутта̄ сарӯпена̄гата̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ вутта̄ чха, витаккавича̄рехи саха ат̣т̣ха, адхимоккхаманасика̄рехи двӣхи йева̄панакехи даса дхамма̄ хонти. татха̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туупеккха̄сахагатена. соманассасахагатена пӣтиадхика̄ ведана̄париваттанан̃ча на̄наттам̣. тасма̄веттха ека̄даса дхамма̄ хонти. евам̣ ахетука̄пи ка̄ма̄вачаравипа̄качетасика̄ ведитабба̄.
рӯпа̄вачаравипа̄качиттасампайутта̄ пана рӯпа̄вачара̄. арӯпа̄вачаравипа̄качиттасампайутта̄ арӯпа̄вачара̄. те саббепи аттано аттано кусалачиттасампайуттачетасикехи садиса̄йева̄ти.
локуттаравипа̄качиттасампайутта̄ локуттара̄. те саббе тесам̣йева локуттаравипа̄качитта̄нам̣ садиса̄ кусалачиттасампайуттехи четасикехи садиса̄. евам̣ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаралокуттаравипа̄качетасика̄ ведитабба̄.
акусалавипа̄качиттасампайутта̄ пана акусалавипа̄качетасика̄ на̄ма. те пана кусалавипа̄ка̄хетукачиттесу чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣсу вуттачетасикасадиса̄. еттха пана ка̄йавин̃н̃а̄н̣е дуккхаведана̄ павит̣т̣ха̄. са̄ ка̄йика̄ба̄дхалаккхан̣а̄. сеса̄ вуттанайа̄йева̄ти. евам̣ чхаттим̣са випа̄качиттасампайуттачетасика̄ ведитабба̄.
кирийа̄бйа̄ката̄ ча четасика̄ бхӯмито тивидха̄ хонти ка̄ма̄вачара̄ рӯпа̄вачара̄ арӯпа̄вачара̄ти. таттха ка̄ма̄вачара̄ сахетука̄хетукато дувидха̄ хонти. тесу сахетукакирийачиттасампайутта̄ сахетука̄, те пана ат̣т̣хахи ка̄ма̄вачаракусалачиттасампайуттехи сама̄на̄ т̣хапетва̄ виратиттайам̣ анийатайева̄панакесу карун̣а̄мудита̄йева уппаджджанти. ахетукакирийачиттасампайутта̄ ахетука̄, те кусалавипа̄ка̄хетукаманодха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄тучиттасампайуттехи сама̄на̄. мановин̃н̃а̄н̣адха̄тудвайе пана вӣрийиндрийам̣ адхикам̣. вӣрийиндрийасамбхавато панеттха балаппатто сама̄дхи хоти. хаситуппа̄дачиттена сампайутта̄ два̄даса дхамма̄ хонти пӣтийа̄ саха. айаметтха висесо.
рӯпа̄вачаракирийачиттасампайутта̄ пана рӯпа̄вачара̄. арӯпа̄вачаракирийачиттасампайутта̄ арӯпа̄вачара̄. те саббепи сакасакабхӯмикусалачиттасампайуттехи сама̄на̄ти. евам̣ вӣсати кирийачиттасампайутта̄ ча четасика̄ ведитабба̄.
етта̄вата̄ кусала̄кусалавипа̄какирийабхедабхиннена екӯнанавутийа̄ читтена сампайутта̄ четасика̄ ниддит̣т̣ха̄ хонти.
87. кусала̄кусалехи випа̄какрийа̄-
хадайехи йута̄ пана четасика̄;
сакала̄пи ча са̄дху майа̄ катхита̄,
сугатена маха̄мунина̄ катхита̄.
88. авагаччхати йо имам̣ анунам̣,
парамам̣ тасса самантато мати;
абхидхамманайе дӯра̄саде,
атигамбхӣрат̣ха̄не виджамбхате.
ити абхидхамма̄вата̄ре четасиканиддесо на̄ма
дутийо париччхедо.