3. пат̣хамаа̄нандасуттам̣

989. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, бханте, екадхаммо [еко дхаммо (сӣ.)] бха̄вито бахулӣкато чатта̄ро дхамме парипӯрети, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта дхамме парипӯренти, сатта дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ две дхамме парипӯрентӣ’’ти?

‘‘аттхи кхо, а̄нанда, екадхаммо бха̄вито бахулӣкато чатта̄ро дхамме парипӯрети, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта дхамме парипӯренти, сатта дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ две дхамме парипӯрентӣ’’ти.

‘‘катамо пана, бханте, екадхаммо [еко дхаммо (сӣ.)] бха̄вито бахулӣкато чатта̄ро дхамме парипӯрети, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта дхамме парипӯренти, сатта дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ две дхамме парипӯрентӣ’’ти? ‘‘а̄на̄па̄нассатисама̄дхи кхо, а̄нанда, екадхаммо бха̄вито бахулӣкато чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯрети, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯренти’’.

‘‘катхам̣ бха̄вито, а̄нанда, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯрети? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати’’. ‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; рассам̣ ва̄…пе… ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? ка̄йан̃н̃атара̄хам̣, а̄нанда, етам̣ вада̄ми, йадидам̣ – асса̄сапасса̄сам̣. тасма̄тиха̄нанда, ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣’’.

‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ‘пӣтиппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати …пе… сукхаппат̣исам̣ведӣ…пе… читтасан̇кха̄раппат̣исам̣ведӣ…пе… ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – ведана̄су ведана̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? ведана̄н̃н̃атара̄хам̣, а̄нанда, етам̣ вада̄ми, йадидам̣ – асса̄сапасса̄са̄нам̣ са̄дхукам̣ манасика̄рам̣. тасма̄тиха̄нанда, ведана̄су ведана̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.

‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ‘читтаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘читтаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; абхиппамодайам̣ читтам̣…пе… сама̄дахам̣ читтам̣…пе… ‘вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – читте читта̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? на̄хам̣, а̄нанда, мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса а̄на̄па̄нассатисама̄дхибха̄ванам̣ вада̄ми. тасма̄тиха̄нанда, читте читта̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.

‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху аничча̄нупассӣ…пе… вира̄га̄нупассӣ…пе… ниродха̄нупассӣ…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – дхаммесу дхамма̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. со йам̣ там̣ хоти абхиджджха̄доманасса̄нам̣ паха̄нам̣ там̣ пан̃н̃а̄йа дисва̄ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти. тасма̄тиха̄нанда, дхаммесу дхамма̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.

‘‘евам̣ бха̄вито кхо, а̄нанда, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи евам̣ бахулӣкато чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯрети.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча̄нанда, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ катхам̣ бахулӣката̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти? йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати – упат̣т̣хита̄сса [упат̣т̣хитассати (пӣ. ка.)] тасмим̣ самайе бхиккхуно [тасмим̣ самайе а̄нанда бхиккхуно (пӣ. ка.), тасмим̣ самайе (ма. ни. 3.149)] сати хоти асаммут̣т̣ха̄. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно упат̣т̣хита̄ сати хоти асаммут̣т̣ха̄ – сатисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, сатисамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, сатисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘со татха̄ сато вихаранто там̣ дхаммам̣ пан̃н̃а̄йа павичинати павичарати паривӣмам̣сама̄паджджати. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху татха̄ сато вихаранто там̣ дхаммам̣ пан̃н̃а̄йа павичинати павичарати паривӣмам̣сама̄паджджати – дхаммавичайасамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, дхаммавичайасамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘тасса там̣ дхаммам̣ пан̃н̃а̄йа павичинато павичарато паривӣмам̣сама̄паджджато а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно там̣ дхаммам̣ пан̃н̃а̄йа павичинато павичарато паривӣмам̣сама̄паджджато а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣ – вӣрийасамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, вӣрийасамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, вӣрийасамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘а̄раддхавӣрийасса уппаджджати пӣти нира̄миса̄. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно а̄раддхавӣрийасса уппаджджати пӣти нира̄миса̄ – пӣтисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, пӣтисамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, пӣтисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘пӣтиманасса ка̄йопи пассамбхати, читтампи пассамбхати. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно пӣтиманасса ка̄йопи пассамбхати, читтампи пассамбхати – пассаддхисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, пассаддхисамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, пассаддхисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘пассаддхака̄йасса сукхино читтам̣ сама̄дхийати. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно пассаддхака̄йасса сукхино читтам̣ сама̄дхийати – сама̄дхисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, сама̄дхисамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, сама̄дхисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘со татха̄сама̄хитам̣ читтам̣ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху татха̄сама̄хитам̣ читтам̣ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти – упеккха̄самбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, упеккха̄самбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати.

‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати – упат̣т̣хита̄сса тасмим̣ самайе бхиккхуно сати хоти асаммут̣т̣ха̄. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккхуно упат̣т̣хита̄ сати хоти асаммут̣т̣ха̄ – сатисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, сатисамбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, сатисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. (йатха̄ пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, евам̣ виттха̄ретаббам̣).

‘‘со татха̄сама̄хитам̣ читтам̣ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти. йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху татха̄сама̄хитам̣ читтам̣ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти – упеккха̄самбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно а̄раддхо хоти, упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ тасмим̣ самайе бхиккху бха̄вети, упеккха̄самбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бхиккхуно бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. евам̣ бха̄вита̄ кхо, а̄нанда, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ евам̣ бахулӣката̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄, а̄нанда, сатта боджджхан̇га̄ катхам̣ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯренти? идха̄нанда, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣, дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети …пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ бха̄вита̄ кхо, а̄нанда, сатта боджджхан̇га̄ евам̣ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯрентӣ’’ти. татийам̣.